IV SA/Gl 419/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: NSA Zofia Borowicz (spr.) WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant stażysta Agnieszka Zygmunt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2005 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalnych o d d a l a s k a r g ę Postępowanie administracyjne w jakim zapadła zaskarżona decyzja zostało wszczęte z urzędu na podstawie postanowienia wydanego z upoważnienia Starosty M. przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w M. z dnia [...]r., opartego o przepis art. 145 § 1 pkt 1 kpa, wznawiającego postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] r. o przyznaniu E.S. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] r. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Starosty M. przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w M. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 6 pkt 15 lit. a i art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. z 2003 r. Dz.U. Nr 58, poz. 514 ze zm.) uchylono decyzję Starosty z dnia [...] r. znak: [...] Nr [...] w sprawie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie i odmówiono przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego z dniem [...] r. z uwagi na posiadanie prawa do [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że z nowych ujawnionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w M. pismem z dnia [...] r. informacji wynika, iż E. S. przyznano [...] do pracy od dnia [...] r. Zainteresowany złożył stosowny wniosek do ZUS Inspektorat w M. w dniu [...] r. Otrzymał decyzję odmowną, ale wobec złożonego odwołania, wyrokiem Sądu, prawo do [...] zainteresowanemu zostało przyznane od [...] r. W świetle brzmienia art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c cyt. ustawy bezrobotnym jest natomiast osoba, która nie nabyła prawa do [...] z tytułu [...]. W odwołaniu od tego rozstrzygnięcia E. S. zarzucił, że prawo do zasiłku przedemerytalnego nabył od dnia [...] r., gdyż odebrano mu prawo do [...]. Nie jest jego winą, że sprawa o przyznanie [...] toczyła się w sądzie przez [...] miesiące. Wyjaśnił, że sytuacją tą czuje się pokrzywdzony, pozostał bowiem bez środków do życia po [...] latach pracy, w większości w warunkach szkodliwych. Zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu Wojewoda Ś. utrzymał powyższe rozstrzygnięcie w mocy. Organ uznał, że ujawnienie uprawnienia odwołującego się do [...] od dnia [...] r. stanowi istotną dla sprawy nową okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Bezspornym bowiem okazało się, że E. S. złożył w dniu [...] r. wniosek o [...], którą otrzymał mocą wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w C. z dnia [...] r., na okres od [...] r. do [...] r. Z dokonanych ustaleń faktycznych organ odwoławczy wysnuł wniosek, że z uwagi na treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu odwołujący się nie mógł nabyć statusu osoby bezrobotnej, skoro zarejestrował się w PUP w M. w dniu [...] r., a prawo do [...] uzyskał od dnia [...] r. Organ wywiódł nadto, że uprawnienie do zasiłku przedemerytalnego jest ściśle związane ze statusem osoby bezrobotnej, co wynika z art. 37j ust. 1 tej ustawy. Oznacza to, że w sytuacji, gdy zainteresowany nie spełnia warunku bycia osobą bezrobotną w rozumieniu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, to wyłączona jest możliwość przyznania zasiłku przedemerytalnego. W skardze E.. S. zarzucił, że czuje się pokrzywdzony wydanym rozstrzygnięciem i wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. Na uzasadnienie zarzutów przedstawił argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu podkreślając, że wystąpił o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, gdyż spełniał wszystkie warunki do jego otrzymania. Natomiast od decyzji ZUS-u odwołał się, gdyż czuł się pokrzywdzony faktem nieprzyznania mu [...]. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie prezentując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej w dniu 18 listopada 2005 r. skarżący podtrzymał skargę wyjaśniając, iż [...]pobierał już do [...] r. następnie utracił do niej prawo, jednakże wyrokiem Sądu z [...] r. przywrócono mu to świadczenie z mocą wsteczną, od [...]r. [...] nie pobiera, jednakże wniosek taki złożył, który jednak został załatwiony odmownie przez ZUS i Sąd I instancji, a obecnie oczekuje na rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy te powołane są do kontroli zgodności z prawem wykonywania administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych (vide: art. 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 – zwanej dalej p.p.s.a.). W toku postępowania badają czy kwestionowane decyzje nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, jak też badają czy owe decyzje nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą ich nieważność (art. 145 p.p.s.a). Przy czym, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że kontroli legalności dokonują również z urzędu. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy, Sąd nie dostrzegł uchybień skutkujących ich wzruszeniem. W rozstrzygniętym zakresie sprawa została dostatecznie wyjaśniona, zebrane dowody zostały poprawnie ocenione pod kątem wiarygodności, w wyniku czego poczyniono trafne ustalenia faktyczne, które przyjęto za podstawę zasadnych rozważań i prawidłowego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że zasadnie doszło do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją przyznającą prawo do zasiłku przedemerytalnego, albowiem po jego wydaniu wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania rozstrzygnięcia, nie znane organowi, który je wydał (art. 145 § 1 pkt 5 kpa). Prawidłowo przeprowadzone postępowanie wznowieniowe wykazało, że skarżącemu zasiłek przedemerytalny się nie należy, to też trafnie uchylono decyzję dotychczasową i wydano nową odmawiającą prawa do zasiłku. Istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję, rozstrzygającą zatem o istocie sprawy wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana. W związku z tym powstał w literaturze i orzecznictwie problem wedle jakich przepisów prawa materialnego organ rozstrzyga sprawę administracyjną. Ostatecznie rozstrzygnięto w orzecznictwie sądowym, przyjmując że generalnie organ administracji publicznej, wydając nową decyzję stosuje te przepisy prawa materialnego, które obowiązują w dniu orzekania. Odstępstwo od tej zasady dotyczy tylko decyzji deklaratoryjnych, to jest stwierdzających wyłącznie skutek prawny, który nastąpił z mocy prawa, a więc z mocą ex tunc (por. wyrok NSA z dnia 28.06. 1984 r. sygn. I SA 86/84, opubl. ONSA 1984/1/59 z glosą aprobującą J.Borkowskiego opubl. OSP 1985/5/95). Prawo do zasiłku przedemerytalnego ma charakter deklaratoryjny. Zatem trafnie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługiwało osobom, które m.in. spełniały określone w ustawie z dnia 19 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz.U. z 2003 r. Nr 18, poz. 514) warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Wyraźnie o tym stanowił art. 37j ust. 1 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 roku. Tymczasem, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c tej ustawy bezrobotnym nie może być osoba, która nabyła prawo do [...]. Zatem już tylko z tego powodu skarżący nie był uprawniony do otrzymania prawa do zasiłku przedemerytalnego w wyniku rejestracji w dniu [...] r., gdyż bezsporne jest, że za ten okres służyło mu prawo do [...], o której mowa w art. 2 ust. 2 pkt 2 lit. c cyt. ustawy. Jak wynika z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. Inspektorat w M. z dnia [...]r. oraz wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w C. z dnia [...]r. sygn. [...] (k. [...] akt sąd.) prawo to nabył od dnia [...]r. do [...]r. Dla jego bytu i skutków dla niniejszej sprawy bez znaczenia jest, że skarżący w pewnym okresie nie pobierał [...] z powodu ustania poprzednio [...] i braku pozytywnego orzeczenia lekarskiego, jeżeli wskutek wydanego wyroku przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. prawo do [...] zostało przyznane skarżącemu za okres od dnia poprzedzającego dzień rejestracji w powiatowym urzędzie pracy (a zatem w tej sprawie od dnia złożenia stosownego wniosku o przyznanie zasiłku przedemerytalnego). Znaczenie ma bowiem istnienie prawa do [...] w dacie rejestracji (w czasie ewentualnego prawa do zasiłku). Jak już wyżej Sąd podkreślił, ustawodawca uzależnił przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego od spełnienia przez osobę zainteresowaną warunku posiadania statusu osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku w rozumieniu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Skoro skarżący od dnia [...] r. do dnia [...] r. legitymował się prawem do [...] to nie spełniał podstawowego w/w warunku z art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wobec zarzutu skargi, że prawo do [...] zostało przyznane E.S. czasowo tj. do dnia [...] r. to trzeba zauważyć, że okoliczność ta jest bez znaczenia w sytuacji, gdy prawem tym skarżący legitymował się we wcześniejszym okresie tj. w okresie rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, a nadto, że prawo do [...] posiadał następnie do [...] r. i przez cały rok [...] r. Trzeba bowiem dodatkowo zauważyć, że art. 37j ust. 1 cyt. ustawy z dniem 1 stycznia 2002 r. został uchylony przez art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 154, poz. 1793). Z regulacji art. 11 ust. 1 i 2 ostatnio powołanej ustawy, przy uwzględnieniu treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005 r. (sygn. K 19/02 Dz.U. Nr 59, po. 517) oraz art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. zmieniającej ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i ustawę o systemie oświaty (Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 65) wypływa bowiem wniosek, że prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługuje osobom, które warunki określone w art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w jego brzmieniu na dzień 31 grudnia 2001 r., spełniały przed dniem 12 stycznia 2002 r. (w oparciu o art. 11 ust. 2 cyt. ustawy spełniały te warunki do dnia 31 grudnia 2001 r., a w oparciu o art. 3 ustawy z 20.12.2002 r. termin ten został przedłużony do 12 stycznia 2002 r.). Jak już wyżej Sąd podkreślił skarżący warunków określonych w art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w omawianym okresie nie spełniał, gdyż nie posiadał statusu osoby bezrobotnej. Z tych przyczyn nie mógł nabyć prawa do zasiłku przedemerytalnego. Dodać też należy, że bez wpływu na nabycie prawa do omawianego świadczenia pozostaje kwestia braku innych dochodów, czy sytuacja życiowa w jakiej znalazł się skarżący, gdyż może być ono wypłacone tylko w razie wystąpienia ustawowych przesłanek, a te do nich się nie zaliczają. Z tych zatem przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.