IV SA/Gl 42/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2011 r. sprawy ze skargi J.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Wnioskiem z dnia [...]r., J.H. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o pomoc w pokryciu rachunków za energię elektryczną za miesiąc [...] oraz [...]. W wyniku przeprowadzonego postępowania, w tym przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Prezydent Miasta B., na podstawie art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 39 oraz art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) i art. 104 K.p.a., odmówił przyznania J.H. zasiłku celowego na dofinansowanie do zwrotu poniesionych przez niego wydatków na pokrycie rachunków za energię elektryczną za miesiąc [...]r. w łącznej kwocie [...]zł. W motywach tej decyzji organ podał, że odmowa przyznania świadczenia wynika z zaspokojenia wnioskowanego świadczenia z własnych środków finansowych strony, tym samym nie nosi ono znamion niezbędnej potrzeby życiowej w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zaskarżoną decyzją z [...]r. Nr [...], wydaną na skutek odwołania wnioskodawcy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Kolegium przedstawiło stan faktyczny i prawny sprawy oraz zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego przewidzianego w art. 39 oraz zasiłku celowego specjalnego z art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organ podał, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy i z tego tytułu pobiera rentę w wysokości [...] zł. Następnie podał, że ze względu na przekroczone kryterium dochodowe wynoszące [...] zł stronie nie przysługuje zasiłek celowy. Wniosek strony o pokrycie rachunków za energię elektryczną za miesiąc [...] i [...]r. został zatem rozpatrzony pod względem przyznania zasiłku celowego specjalnego. Kolegium wskazało przy tym, zasiłek celowy może być przyznany na określony cel, natomiast strona cel ten zrealizowała ze środków własnych, bowiem, jak wynika z akt sprawy, dokonała zapłaty rachunków za energię elektryczną ze środków własnych. Nie było więc podstaw do przyznania wnioskowanej pomocy. Organ podkreślił, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W pierwszej kolejności rodziny i osoby obowiązane są do zaspokajania potrzeb życiowych we własnym zakresie wykorzystując wszystkie możliwości, środki i uprawnienia, jakimi dysponują. Dopiero wówczas, gdy nie są w stanie pokonać trudności własnym staraniem możliwe jest udzielenie im pomocy na podstawie przepisów prawa ze strony państwa. Zdaniem organu dokonanie przez stronę zapłaty rachunków za energię elektryczną z własnych środków należy uznać za wykorzystanie własnych możliwości i uprawnień w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący J.H. wyraził niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Podniósł, że przesłał do MOPS niezapłacony rachunek i niewykupioną receptę. Wskazał na swoją trudną sytuację materialną oraz listę swoich potrzeb. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w motywach zaskarżonej decyzji. Podkreśliło, że zasiłek celowy przyznawany jest z pomocy społecznej na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej, a skarżący wskazaną potrzebę zaspokoił we własnym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzając ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Trafnie podniósł organ odwoławczy, że stronie ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego nie przysługiwał zasiłek celowy określony w art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) na pokrycie kosztów zakupu energii elektrycznej za miesiąc [...] i [...] r., oraz, że wniosek w tym zakresie mógł być rozpoznany pod względem przyznania zasiłku celowego specjalnego określonego w art. 41 tej ustawy. Stosownie do wskazanego uregulowania przyznanie tej formy pomocy, która udzielana jest w szczególnie uzasadnionych przypadkach, nie jest obligatoryjne, lecz odbywa się w drodze uznania administracyjnego. Sądowa kontrola rozstrzygnięć podjętych w tym trybie jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy decyzja administracyjna została wydana z zachowaniem przewidzianej procedury, a samo rozstrzygnięcie czy jest oparte na prawidłowych ustaleniach oraz czy odpowiada kryterium zastrzeżonym w przepisach prawa materialnego, a także zasadom poprawnego rozumowania i doświadczenia życiowego. Tymczasem zaskarżona decyzja nie narusza powyższych wymogów. Z akt sprawy wynika, że organy wyjaśniły sytuację materialną i życiową skarżącego i wskazały wyraźnie powody zajętego stanowiska i wydanego rozstrzygnięcia. Organy ustaliły, że skarżący z własnych środków pokrył kwoty wynikające z faktur za zużycie energii elektrycznej za miesiąc [...] ([...] zł) i [...] ([...] zł) poprzez uregulowanie ich kolejno [...]r. oraz [...]r. zł. Oznacza to, że w dacie złożenia wniosku po stronie skarżącego nie występowała w tym zakresie niezaspokojona potrzeba, która wymagałaby uruchomienia świadczeń z pomocy społecznej. Słusznie Kolegium uznało, że zasiłek celowy może być przeznaczony na oznaczony cel, tj. na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej, której wnioskodawca nie jest w stanie zaspokoić z własnych środków. Tymczasem skarżący był w stanie z własnych środków zaspokoić wnioskowaną potrzebę, a zatem przyznanie środków publicznych na ten cel jest więc niezasadne. W rozpoznawanej sprawie organ trafnie zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy). Pomoc społeczna przysługuje wyłącznie przy spełnieniu dwóch przesłanek, tj. wystąpieniu trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia. Zatem osoby i rodziny w pierwszej kolejności obowiązane są do zaspokojenia potrzeb życiowych we własnym zakresie. Państwo udziela pomocy w ostateczności, po wyczerpaniu przez osobę i rodzinę własnych uprawnień, środków, zasobów i możliwości. Ma to swój wyraz w podstawowej zasadzie systemu pomocy społecznej, jaką jest zasada pomocniczości, która oznacza, że organy pomocy społecznej nie mają obowiązku uczestniczyć w ponoszeniu kosztów utrzymania strony wnioskującej o pomoc. Oznacza to, że nie każda potrzeba zgłaszana przez stronę musi być zabezpieczona przez organy pomocy społecznej. Jak już wspomniano ocena zgłaszanych potrzeb pozostawiona jest uznaniu administracyjnemu. W niniejszej sprawie w żadnym razie nie zostało ono przekroczone. Natomiast podnoszona w skardze kwestia niezapłaconego rachunku za leki i niewykupionej recepty może być przedmiotem odrębnego postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, ze zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ----------------------- 4