IV SA/Gl 420/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.), Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant starszy referent Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2018 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta S., działając na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2017 r. poz.1952) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz.1257, dalej "k.p.a."), odmówił A.C. umorzenia w całości kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości 1.423,65 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w dniu [...]r. została wydana decyzja nr [...] w sprawie nienależnie pobranych przez A.C. świadczeń rodzinnych w wysokości 1423,65 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Natomiast w dniu 6 listopada 2017 r. wpłynął wniosek strony o umorzenie tych świadczeń. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że A.C. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem Ł.C. (lat 33) oraz czwórką dzieci: A. (lat 7), J. (5 miesięcy), S. (lat 3) i D. (1 rok). Dochód rodziny wynosi 4.828,87 zł, na który składają się: zasiłki rodzinne 409,00 zł, dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji 90,00 zł, dodatek z tytułu wielodzietności 190,00 zł, stypendium 166,30 zł, wynagrodzenie za pracę 3820,53 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny 153,00 zł. Ponadto strona pobiera świadczenia wychowawcze w wysokości 1500,00 zł. Natomiast wydatki rodziny to: czynsz 53,67 zł, energia elektryczna 122,00 zł, gaz 34,00 zł, woda 125,00 zł, telefon 60,00 zł, leki 150,00 zł, koszty zakupu opału 433,00 zł, koszty związane z utrzymaniem samochodu 400,00 zł, kredyt i pożyczka 2.008,00 zł, żywność 943,00 zł, odzież 200,00 zł oraz środki czystości 300,00 zł. Dalej organ wskazał, że A.C. wraz z rodziną zamieszkuje w domu jednorodzinnym, wyposażonym w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Strona jest osobą w wieku aktywności zawodowej (34 lat), posiada wykształcenie wyższe pedagogiczne, natomiast jej mąż jest osobą aktywną zawodowo pracującą w A S.A. Organ podał także, że syn strony – J. posiada orzeczenie o niepełnosprawności przyznane do 30 czerwca 2018 r. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał organ uznał, że w przypadku rodziny strony nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności stanowiące podstawę do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Strona posiada stałe źródło dochodu, a nadto sytuacja rodziny ulegnie poprawie w chwili znalezienia przez nią zatrudnienia. Jednocześnie organ poinformował o możliwości odroczenia terminu spłaty zadłużenia bądź rozłożenia go na raty, co może nastąpić na wniosek strony. Od powyższej decyzji A.C. (dalej "skarżąca") wniosła odwołanie wnioskując tym samym o umorzenie w całości kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że wnosi o umorzenie kwoty nienależnie otrzymanych świadczeń, gdyż powstała ona w wyniku "błędu", "przeoczenia" systemu oraz pracowników MOPS, którzy mieli dostęp do wszystkich informacji o dochodach rodziny, a w szczególności o decyzji przyznającej jej zasiłek macierzyński. Natomiast pieniądze wypłacone, zostały w tamtym okresie spożytkowane na bieżące potrzeby rodziny. Dalej wskazała, że od listopada 2017 r. rodzina nie otrzymuje świadczeń rodzinnych poza zasiłkiem pielęgnacyjnym i wychowawczym. Podniosła, że wydatki przytoczone w uzasadnieniu decyzji wyglądają "skąpo" w stosunku do rzeczywistych, gdyż pracownik podczas wywiadu nie ujął wszystkich wydatków a tylko te, które pokrywały się z wysokością dochodów miesięcznych, natomiast trudno aby rodzina z dwójką dzieci z orzeczoną niepełnosprawnością wydawała na jedzenie i leki kwoty określone w decyzji. Akcentowała również, że trudna sytuacja rodzinna wiąże się z kredytem hipotecznym w wysokości ponad 2000 zł miesięcznie. Ponadto w kwestii podjęcia przez nią zatrudnienia wskazała, że wynajęcie opiekunki dla dwójki dzieci z niepełnosprawnością, opłaty związane ze żłobkiem dla najmłodszego dziecka i szkołą dla najstarszego, pochłonęłyby dodatkowe dochody i w konsekwencji spowodowały pogorszeniem sytuacji finansowej. Dodała jednak, że od 2 lutego otwiera własną działalność gospodarczą, która pozwoli jej na połączenie roli mamy i samorealizację zawodową, a w przyszłości poprawi sytuację finansową jej rodziny. Końcowo argumentowała, ze kwota do zwrotu powstała na skutek błędów MOPS i w związku z tym nie może być zgody na obarczanie konsekwencjami jej rodziny. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że decyzją organu I instancji z dnia [...]r. uznano kwoty wypłacone A.C. w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 stycznia 2017 r. w wysokości 1.423,65 zł za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne i zobowiązano do ich zwrotu. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Kolegium z dnia [...]r. nr [...]. Z kolei pismem z dnia 3 listopada 2017 r. pełnomocnik strony złożył wniosek o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, z uwagi na trudną sytuacją materialną rodziny. Następnie Kolegium przytoczyło ustalenia wywiadu środowiskowego, z których wynikało, że mąż skarżącej jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w A S.A., natomiast strona nie pracuje zawodowo. Ponadto jedno z dzieci legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Na dochód rodziny składa się wynagrodzenie za pracę męża, zasiłek pielęgnacyjny, świadczenia wychowawcze, stypendium strony, zasiłek rodzinny oraz dodatki do niego i łącznie wynosi 4.828,87 zł. Dalej, obwołując się na treść art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, Kolegium podkreśliło, że zasadą jest egzekwowanie należności, natomiast ich umorzenie może nastąpić wyjątkowo a mianowicie wyłącznie w sytuacjach szczególnych. Natomiast brak stałych dochodów i związana z tym trudna sytuacja materialna, nie może być uznana za szczególną okoliczność powodującą umorzenie. Jednocześnie wyjaśniło, że interes społeczny wymaga przede wszystkim, aby dokonując redystrybucji środków publicznych organy właściwe w sprawach przedmiotowych świadczeń, w przypadku, gdy nienależnie przyznały takie środki osobie nieuprawnionej, nie dochodziły ich zwrotu jedynie w wyjątkowych przypadkach. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że organ I instancji w sposób wyczerpujący przeprowadził z udziałem strony postępowanie dowodowe, w szczególności ustalił wysokość miesięcznych dochodów oraz wydatków jej rodziny i na tej podstawie uznał, że w przypadku strony nie zachodzą szczególne okoliczności, aby umorzyć należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Poza tym w ocenie Kolegium status materialny rodziny strony nie jest wysoki, jednakże nie jest też daleko odbiegający od sytuacji innych osób korzystających ze świadczeń rodzinnych oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dodało również, że ewentualna decyzja o umorzeniu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych byłaby przedwczesna i naruszałaby interes społeczny albowiem strona jest osobą młodą, posiada wykształcenie wyższe, a zarazem jej mąż pracuje. Podsumowując Kolegium podkreśliło, że zaskarżona decyzja została wydana w granicach uznania administracyjnego i zasługuje na utrzymanie w mocy. W skardze na powyższą decyzję Kolegium skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. Zdaniem skarżącej przeprowadzone postępowanie prowadzi bowiem do błędnego wniosku, że uprzednie naruszenie zasady zaufania obywateli do organów Państwa oraz zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych wywołuje negatywne skutki prawne tylko dla strony, a Państwo w żadnym zakresie nie ponosi żadnej odpowiedzialności za błędy organów, a tym samym to strona powinna zwrócić w całości świadczenie, które pobrała i wykorzystała na potrzeby swojej rodziny działając w przekonaniu opartym na decyzji organu, że przedmiotowe świadczenie zostało przyznane zgodnie z prawem i jest bezzwrotne. Jednocześnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i zobowiązanie Prezydenta Miasta S. do wydania, w terminie 30 dni od daty ogłoszenia wyroku, decyzji uwzględniającej w całości jej wniosek. W uzasadnieniu skargi skarżąca zasadniczo powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu. Dodała, że 20 lutego 2018 r. odebrała decyzję przyznającą zasiłki rodzinne, a niedługo potem "nadpłatę" od października 2017 r., która pozwoli pokryć "wsteczne" wydatki. Podniosła, że organy administracji analizując sytuację jej rodziny wzięły pod uwagę tylko kryteria finansowe, nie uwzględniły natomiast ani wielodzietności rodziny ani niepełnosprawności dzieci. Nadto, zdaniem skarżącej, Kolegium rozpoznając jej wniosek powinno uwzględnić zarówno cel przepisów jak i normy etyczne. Wydając decyzję uznaniową organ powinien także wyważyć słuszny interes strony i interes społeczny, a więc wziąć pod uwagę obiektywne kryteria zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości jak sprawiedliwość i odpowiedzialność oraz politykę prorodzinną. Ponadto skarżąca wskazała, że nie rozumie dlaczego ma brać odpowiedzialność za błędy pracowników instytucji. Zauważyła również, że zdaniem Kolegium ewentualna decyzja o umorzeniu byłaby przedwczesna co sugeruje, że po głębszym rozpatrzeniu sprawy jest możliwa decyzja o umorzeniu. Wskazała, że w celu poprawy swojej sytuacji finansowej, otworzyła własną działalność gospodarczą – firmę szkoleniowo-doradczą. W związku z tym, dążąc do poprawy sytuacji materialnej swojej rodziny, uważa, że ma prawo domagać się wsparcia ze strony Państwa choćby w postaci umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego, co będzie odciążeniem i wsparciem ze strony państwa w obecnej sytuacji jej rodziny. Ponownie akcentowała, że decyzja na podstawie, której zostały wypłacone "nienależnie środki", została wydana "z przeoczonym błędem" ze strony organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego w dacie wydania tego aktu, nie rozstrzygając przy tym pod kątem słuszności, czy też celowości i nie kierując się zasadami współżycia społecznego. Z kolei stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej "P.p.s.a."), sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonych granicach, Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja w ostateczności odpowiada wymogom legalności. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...]r. odmawiającą skarżącej umorzenia w całości kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W pierwszym rzędzie podkreślić należy, iż zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( t,j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.), zwanej dalej – "u.ś.r." zasadą jest, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Natomiast na podstawie art. 30 ust. 9 cytowanej ustawy, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Przywołany powyżej przepis uprawnia organ do umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń w sytuacji gdy zachodzą - szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Umorzenie nienależnie pobranych świadczeń jest instytucją wyjątkową, a jej zastosowanie wymaga wystąpienia "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny". W związku z tym dla zastosowania trybu określonego w art. 30 ust. 9 u.ś.r. nie jest wystarczające ustalenie trudnej sytuacji rodziny, ale konieczne jest zaistnienie szczególnie uzasadnionych okoliczności. Występowanie bowiem tylko trudnej sytuacji majątkowej nie stanowi wystarczającej przesłanki umorzenia nienależnie pobranych świadczeń. Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwem sądów administracyjnych dotyczącym wykładni ww. pojęcia, które skład orzekający w pełni podziela, sama trudna sytuacja materialna danej rodziny, nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Jest to możliwe wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna" i to szczególna na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie w odniesieniu do wszystkich innych rodzin. (zob. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1382/15). Ponadto wskazuje się, że instytucja umorzenia należności winna być stosowana jedynie w sytuacjach, gdy realnie nie jest możliwe odzyskanie kwoty nienależnie pobranego świadczenia w drodze postępowania egzekucyjnego, bądź gdy takowe dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę zobowiązaną albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 marca 2012 r. o sygn. IV SA/Wr 768/11, publ. Lex nr 1146158). Ustawa nie precyzuje pojęcia szczególnie uzasadnionych okoliczności, oceny tego pojęcia należy zatem dokonywać na gruncie stanu faktycznego danej sprawy. Nie ulega wątpliwości, że na pojęcie tych okoliczności składa się całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej, jak i życiowej wnioskodawcy. Organ rozpoznając wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń zobowiązany jest zatem ocenić, czy w tych zakresach wystąpiły zdarzenia, którym można przypisać cechy szczególnie uzasadnionych okoliczności. Natomiast stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które strona nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń rodzinnych. Jednocześnie wymaga podkreślenia, że decyzja o umorzeniu ma charakter uznaniowy, na co wskazuje wprost użyty w art. 30 ust. 9 zwrot "może". Sądowa weryfikacja decyzji uznaniowych ma zaś ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy w danym przypadku granice uznania nie zostały przekroczone. Kontrola polega na zbadaniu jej zgodności z prawem, bez wnikania w celowość rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy granice uznania w danym przypadku nie zostały przekroczone. O ile zatem stanowisko organu orzekającego oparte jest na prawidłowych ustaleniach stanu faktycznego, odnosi się do przesłanek ustawowych i jest przekonujące z punktu widzenia logicznego rozumowania oraz zasad doświadczenia życiowego, to podważanie tego typu decyzji w trybie skargi sądowej musi być uznane za bezskuteczne. Taka właśnie sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Organy administracji wyjaśniły bowiem okoliczności, które mają istotne znaczenie w sprawie. Jak wynika z poczynionych przez organy ustaleń i materiału sprawy, skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i czwórką niepełnoletnich dzieci. Rodzina zamieszkuje w domu jednorodzinnym, jej źródłem utrzymania są dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę męża w wysokości 3 820 zł netto, a także zasiłek pielęgnacyjny, stypendium strony, zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji oraz z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej, w łącznej kwocie 4.828,87 zł. Skarżąca otrzymuje również świadczenia wychowawcze na dzieci w kwocie 1500 zł. Mąż skarżącej jest aktywny zawodowo. Skarżąca jest osobą młodą, posiada wykształcenie wyższe pedagogiczne i ,jak sama wskazała w toku postępowania, dla poprawy sytuacji materialnej rodziny zamierza podjąć działalność gospodarczą, co jak podaje w skardze, nastąpiło w lutym 2018 r. Stwierdzić również należy, że jakkolwiek dwoje dzieci skarżącej choruje i posiada orzeczenie o niepełnosprawności, to jednak koszty związane z leczeniem, które podała sama skarżąca, nie obciążają w istotny sposób budżetu rodziny. Zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia, że organy decyzyjne uchybiły swym powinnościom w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Wniosek skarżącej został rozpatrzony przy uwzględnieniu przedstawionej przez nią sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej. Wyciągniętych przez organy wniosków nie można uznać za dowolne. Organy przy czynnym udziale skarżącej wyjaśniły sytuację materialną rodziny, uzyskiwane przez nią dochody, jej wydatki, stan zdrowia członków rodziny. Skarżąca w zasadzie ustaleń tych nie kwestionuje, ani też nie wskazuje, że jakichś dowodów nie przeprowadzono, a jedynie prowadzi polemikę z ich oceną dokonaną przez organ administracji. Także na rozprawie skarżąca wskazała, że wydatki rodziny były mniej więcej takie jak w analizie budżetu, sporządzonej z jej udziałem. Natomiast organy administracji nie zaprzeczyły trudnej sytuacji rodziny skarżącej. Należy jednak zgodzić się z ich oceną, że w przypadku skarżącej nie zachodzą szczególne uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji jej rodziny, a które mogłyby przemawiać za umorzeniem w całości nienależnie pobranych świadczeń. Taką okolicznością nie jest niepełnosprawność dwójki dzieci, gdyż jak wynika z ustaleń organu nie generuje ona wysokich kosztów ich leczenia czy rehabilitacji. Również nie jest nią spłata kredytu hipotecznego. Nie ma bowiem podstaw do przyjęcia, aby jakiekolwiek zobowiązania cywilnoprawne strony korzystały z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa. Budżet Państwa jest ograniczony, a z niego przecież jest finansowana pomoc dla wielu potrzebujących. Słusznie Kolegium uznało, że status materialny rodziny nie jest wysoki, ale nie jest daleko odbiegający od sytuacji osób korzystających ze świadczeń rodzinnych czy funduszu alimentacyjnego. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej należy wskazać, że regułą jest obowiązek zwrotu świadczenia publicznego, które zostało pobrane przez osobę mimo braku uprawnienia do pobrania danego świadczenia, niezależnie od winy tej osoby. Podkreślić także trzeba, że dla oceny, czy po stronie rodziny zobowiązanej zachodzą "szczególnie uzasadnione okoliczności", dające podstawę do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń, równie istotny jak faktyczna sytuacja materialna rodziny, jest potencjał dochodowy jej członków. Ocena spełnienia powyższej przesłanki musi obejmować nie tylko aktualną sytuację finansową rodziny, ale także ocenę, czy członkowie rodziny posiadają zdolność do podjęcia pracy lub do pozyskania środków z innych źródeł. Reasumując, zdaniem Sądu, organy właściwie oceniły zebrany materiał dowodowy, a zakwestionowane decyzje nie naruszyły granic uznania administracyjnego. Skarżąca nie podała faktów pozwalających na nadanie im statusu okoliczności nadzwyczajnych lub niecodziennych, które wykluczają możliwość spłaty należności. Na tle zgromadzonego materiału nie można przyjąć, że w sytuacji rodziny skarżącej istnieją okoliczności, które można by zaliczyć do szczególnie uzasadnionych. Natomiast, jak już wskazano, przesłanka umorzenia ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż nie może być interpretowana rozszerzająco i rozciągana na stany faktyczne, które choć trudne, pozbawione są cech szczególnych. Jednakowoż podkreślenia wymaga, że organy orzekające w sprawie, rozstrzygnęły jedynie o braku podstaw umorzenia w całości zadłużenia, nie jest zatem wykluczone zastosowanie innych ulg przewidzianych w art. 30 ust. 9 u.ś.r. W konsekwencji poczynionych rozważań, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja poprzedzająca nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.