IV SA/Gl 421/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie WSA Beata Kalaga-Gajewska, WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 106 ust. 4, art. 1 ust. 1 i art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił A. P. przyznania zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do zakupu żywności i środków czystości. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że A. P. jest zameldowana na pobyt stały w gminie J., jednakże zamieszkuje wspólnie z D. B., z którym stanowi rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Rodzina ta spełnia wymogi do otrzymania zasiłku celowego specjalnego, ponieważ dochód jej przekracza kryterium dochodowe przewidziane dla tego typu rodziny, z tym że występuje w niej bezrobocie i niepełnosprawność. Z uwagi na brak współpracy w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej i nie wykazywanie aktywności w podjęciu zatrudnienia organ ten nie stwierdził występowania szczególnej okoliczności uzasadniającej przyznanie zasiłku celowego specjalnego. Nadto organ ten wskazał na marnotrawstwo przyznanego świadczenia, ponieważ nie korzysta z przyznanych bezpłatnych obiadów w Parafialnej Jadłodajni [...]. Z decyzją tą nie zgodziła się A. P., która wniosła odwołanie. W motywach odwołania wskazała, że z D. B. nie stanowi rodziny, natomiast z uwagi na brak własnych środków finansowych na zakup żywności nie odrzuca jedzenia oferowanego przez D. B.. Podniesiony w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji zarzut marnotrawstwa przyznanych obiadów uznaje za nieporozumienie, ponieważ nie posiada środków finansowych na dojechanie do wskazanej Parafii. Zakwestionowała także występowanie u niej problemu [...] i uznała, że ten problem jej nie dotyczy i z tego powodu nie widzi za zasadne poddanie się leczeniu odwykowemu. Nadto zaznaczyła, że ma prawo sama decydować, gdzie mieszka jak również co czyni oraz domaga się odpowiedniego traktowania z uwagi na to że jest człowiekiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten wpierw przywołał przepisy dotyczące przyznawania zasiłków celowych specjalnych, a następnie dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie i podzielił stanowisko organu pierwszej instancji sprowadzające się do tego, że A. P. i D. B. stanowią rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Dochód tak ujmowanej rodziny przekracza kryterium dochodowe dla niej przewidziane jednakże rodzina ta może ubiegać się o zasiłek celowy specjalny. Organ ten zaliczył do dochodu tak rozumianej rodziny zarówno rentę socjalną i zasiłek pielęgnacyjny D. B. jak również otrzymywany przez wskazanego powyżej dodatek mieszkaniowy. Nadto organ ten przywołał treść art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i uznał, że A. P. nie współdziała z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, gdyż nie realizuje uzgodnień z pracownikiem socjalnym w zakresie dotyczącym dokumentowania aktywności w poszukiwaniu zatrudnienia. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła A. P.. W skardze tej zarzuciła organom administracji wadliwość przeprowadzonego postępowania i zakwestionowała przyjęte ustalenia. W szczególności skarżąca zakwestionowała kluczową okoliczność a mianowicie to, że stanowi rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej z D. B.. Jej zdaniem D. B. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a z posiadanych środków finansowych zaspokaja własne potrzeby bytowe i życiowe, tym bardziej, że jest od dzieciństwa chory, a pracownicy socjalni swoim postępowaniem przyczyniają się do jego pogorszenia. Nie zgodziła się z zarzutami postawionymi przez organy administracji, a dotyczącymi nadużywania [...] oraz wskazała, że nie ma możliwości zamieszkiwania w miejscu zameldowania na pobyt stały. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności przyjdzie przywołać treść istotnych dla rozstrzygnięcia przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 6 pkt 14 tej ustawy pojęcie rodziny oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Stosownie natomiast do treści art. 8 ust. 3 wskazanej ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania, pomniejszoną o – miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do tego dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze. Po myśli art. 11 ust. 2 cytowanej ustawy brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W przypadku rozpatrywanej sprawy kluczowym zagadnieniem jest ustalenie czy skarżąca stanowi rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej z D. B.. Organy administracji w następstwie przeprowadzonych czynności procesowych ustaliły, że skarżąca stanowi rodzinę z D. B., natomiast A. P. twierdzi, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nic jej nie łączy z D. B.. Jak wynika z treści art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej rodzinę stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Z treści wskazanego przepisu wynika, że na gruncie pomocy społecznej relacje formalne między osobami nie odgrywają żadnej roli, natomiast kluczowe znaczenie posiadają takie elementy jak wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie, które są wyznacznikiem pozostawania w faktycznym związku. Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie akt administracyjnych A. P. i D. B. wspólnie zamieszkują. Co prawda A. P. posiada stałe zameldowanie na terenie gminy J. i jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ż., to jednak jej centrum spraw życiowych zlokalizowane jest w R.. Osoby te twierdzą, że wspólnie nie gospodarują, jednakże A. P. nie dysponuje żadnym i własnymi dochodami, a zaspokaja najniezbędniejsze potrzeby, a nadto z pism procesowych w sprawie wynika, że prowadzenie odrębnego gospodarstwa domowego istnieje od świąt [...] w 2004 r., a wniosek o przyznanie świadczenia został złożony [...] 2005 r. Tym samym twierdzenia zarówno skarżącej o prowadzeniu osobnych gospodarstw domowych nie są wiarygodne, a ustalenia organów administracji znajdują umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Kolejnym zagadnieniem wymagającym wyjaśnienia jest kwestia dochodu tak rozumianej rodziny. Jak już zostało to zaznaczone, dochód ten składa się z renty socjalnej D. B., jego zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku mieszkaniowego i wynosi [...] zł i jest wyższy od kwoty 632 zł, przewidzianej dla dwuosobowej rodziny. W przedstawionym stanie faktycznym organy administracji zasadnie rozpatrywały wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia na zaspokojenie zgłoszonych potrzeb w formie zasiłku celowego specjalnego i doszły do przekonania, że rodzina spełnia wymogi prawem przewidziane dla otrzymania tej formy wsparcia. Jednakże spełnianie wymogów formalnych nie oznacza otrzymanie wspomnianego świadczenia, ponieważ w przypadku osoby bądź rodziny ubiegającej się o pomoc nie może wystąpić przesłanka negatywna przewidziana treścią art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Jedną z takich przesłanek negatywnych jest marnotrawstwo przyznanego świadczenia oraz nie poddanie się leczeniu odwykowemu w przypadku występowania uzależnienia. W rozpatrywanej sprawie organy administracji w motywach odmownych rozstrzygnięć wskazywały, że A. P. marnotrawi przyznane świadczenie w formie bezpłatnych obiadów w Jadłodajni Parafialnej u [...] w R. oraz nie poddała się leczeniu odwykowemu z uwagi na występujący problem [...]. W trakcie rozprawy sądowej skarżąca twierdziła, że nie występowała o wskazaną powyżej formę pomocy i nie wie gdzie znajduje się wskazana jadłodajnia. Twierdzenia te pozostają w sprzeczności z oświadczeniami skarżącej znajdującymi w aktach sprawy, z których wynika, że ubiegała się o wskazaną formę pomocy i pomoc taką otrzymała mocą decyzji z dnia [...] r., jednakże jak potwierdziła to w trakcie rozprawy przed tutejszym Sądem z tej formy pomocy nie korzystała. Przedstawiona okoliczność pozwala uznać, że skarżąca marnotrawi przyznaną pomoc i jest to przesłanka uzasadniająca odmowę przyznania świadczenia przy spełnianiu wszystkich wymogów do jego otrzymania, a co dopiero w przypadku ubiegania się o świadczenie w formie zasiłku celowego specjalnego. Skarżąca zaprzecza jakoby w jej przypadku występował problem [...], jednakże twierdzenia te nie są wiarygodne, ponieważ skarżąca sama stwierdza, że od kilku miesięcy nie [...], to oznacza, że wcześniej [...], a sam problem jest w zasadzie aktualny. W tej sytuacji nie poddanie się wskazanej terapii należy uznać za dodatkową przesłankę uzasadniającą wydanie decyzji odmownej. Nadto należy zaznaczyć, że aktywność A. P. w poszukiwaniu zatrudnienia jest niska i okoliczność ta także może stanowić samoistną przesłankę uzasadniającą odmowę przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.