IV SA/Gl 422/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie: NSA Szczepan Prax NSA Tadeusz Michalik (spr.) Protokolant: referent Agnieszka Janecka po rozpoznaniu w dniu 03 marca 2006 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił A. S. świadczenia w postaci zasiłku celowego na dofinansowanie do wydatków na leki. Jako uzasadnienie decyzji podał, że ponieważ dochód rodziny strony przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej , przyznanie pomocy pieniężnej lub w naturze byłoby możliwe w sytuacji zaistnienia w rodzinie strony szczególnie uzasadnionego przypadku. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał także na art. 41 ustawy o pomocy społecznej i podniósł ponadto, iż w trakcie postępowania administracyjnego stwierdzono, że w rodzinie strony nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, ponieważ mimo, że występuje niepełnosprawność istnieje możliwość, w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zaspokojenia wnioskowanej potrzeby poprzez wykorzystanie własnych uprawnień. Od decyzji tej odwołanie wniosła A. S., która wyraziła swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Strona podniosła w odwołaniu, iż na leki wydaje miesięcznie [...] zł, gdyż choruje na [...]. Strona wskazała również, iż posiada telewizję kablową, gdyż nie ma możliwości odbioru telewizji ze zwykłej anteny. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, ze z ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji wynika, że strona prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, natomiast dochód w gospodarstwie domowym strony wynosił w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w [...] r. [...] zł, a więc przekroczył określoną w art. 8 ust. 1 pkt. 3 ustawy o pomocy społecznej kwotę kryterium dochodowego rodziny, wynoszącą dla rodziny strony 632 zł., zatem strona nie spełnia wymogów formalnych koniecznych do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej. Podkreślono, że organ pierwszej instancji zbadał również możliwość udzielenia stronie pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego lub zwrotnego. Nadmieniono, że zgodnie z art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593) w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: - specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; -zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. W tej mierze wskazano, że w przedmiotowej sprawie zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji nie znalazł szczególnie uzasadnionej przyczyny, o której mowa w art. 41 omawianej ustawy. Podkreślono, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że strona jest w stanie zaspokoić potrzeby związane z zakupem leków w ramach posiadanych środków finansowych. Zaakcentowano także, iż opłacanie abonamentu telewizji kablowej w sytuacji, gdy strona podnosi brak środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych związanych z zakupem leków, obuwia i bielizny, uznać należy za nieracjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi. Nadto nadmieniono, że świadczenie w formie zasiłku celowego w tym specjalnego lub zwrotnego, nie jest świadczeniem posiadającym charakter publicznego prawa podmiotowego i przyznawane jest stosownie do posiadanych możliwości i zgodnie z celami pomocy społecznej, a także wskazano, iż decyzja podjęta została w ramach uznania administracyjnego i Kolegium nie stwierdziło naruszenia granic tego uznania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. S. wskazała, że nie zgadza się z decyzją Kolegium i uważa, że zarówno organ I jak i II instancji nie potraktował jej sprawy obiektywnie. A. S. nie zgadza się zwłaszcza z faktem nie uznania jej sytuacji osobistej za "szczególnie uzasadniony przypadek". Skarżąca zarzuciła organom administracyjnym, że nie odniosły się do tego, iż jest osobą z [...] grupą inwalidzką (choruje na [...]) w związku z czym jej dochód tj. [...] zł jest niewystarczający dla pokrycia wszystkich niezbędnych wydatków. Nie zgodziła się również z argumentacją organów dotyczącą ponoszonych przez nią wydatków na telewizję kablową ([...] zł miesięcznie). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczas prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzając ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze wskazać przyjdzie, że w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji jak i organ odwoławczy obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz. 593 ze zm.). Art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zawierający konstytucyjną zasadę pomocniczości , stanowi iż, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 7 tej ustawy pomocy tej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Na mocy natomiast art. 8 ust. 1 omawianej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40,41, 78 i 91, przysługuje: - osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", - osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", - rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Z materiałów sprawy wynika, iż strona skarżąca prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, dochód w gospodarstwie domowym strony wynosił w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w [...] r. [...] zł, a więc przekroczył określoną w art. 8 ust. 1 pkt. 3 ustawy o pomocy społecznej kwotę kryterium dochodowego rodziny, wynoszącą dla rodziny strony 632 zł. Zatem oczywistym jest, że strona nie spełnia wymogów formalnych koniecznych do uzyskania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. W tym stanie rzeczy organy orzekające w sprawie - w sposób prawidłowy – zbadały, czy w przedmiotowej sprawie nie zachodzi sytuacja o której mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Zdaniem Sądu Administracyjnego organy procedujące w sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny i dokonały trafnej analizy okoliczności sprawy. Specjalny zasiłek celowy, bezzwrotny może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach, co wypływa z tego, że skoro osoba ubiegająca się o jego przyznanie nie spełnia kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej. Zatem tzw. szczególne przypadki muszą być tak wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego, że uzasadniają, przyznanie tej szczególnej pomocy. Ocena organu dokonana pod tym kątem jest prawidłowa. W rozpoznawanej sprawie organ trafnie zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że strona skarżąca (której dochód znacznie przekracza ustalone kryterium dochodowe, a to o [...] zł.) jest w stanie zaspokoić potrzeby związane z zakupem leków w ramach posiadanych środków finansowych. Prawidłowo też organ odwoławczy wskazał stronie skarżącej, iż opłacanie abonamentu telewizji kablowej w sytuacji, gdy strona podnosi brak środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych związanych z zakupem leków, obuwia i bielizny, uznać należy za nieracjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi. Roczny koszt opłacania tego abonamentu wynosi bowiem kwotę [...] zł ( 12 x [...] zł), która to kwota wydaje się być znacząca z punktu widzenia budżetu skarżącej. Całkowicie niewiarygodne wydaje się też twierdzenie skarżącej, że "nie ma możliwości odbioru telewizji ze zwykłej anteny". Skarżąca bowiem zamieszkuje w mieście K., a faktem powszechnie znanym na tut. terenie jest to, że w obrębie [...] aglomeracji miejskiej do odbioru podstawowych programów telewizyjnych (TVP 1,2,3) wystarcza zwykła antena pokojowa , bądź standartowa antena zewnętrzna , a koszt zakupu takiej standardowej anteny (koszt jednorazowy) nie przekracza kwoty 100 – 150 zł. Nie znajduje w materiałach sprawy odzwierciedlenia twierdzenie skarżącej, że na leki wydaje miesięcznie kwotę [...] zł., skoro z zaświadczenia przedstawionego przez samą skarżącą wynika, iż koszt leków w istocie wynosi [...] zł [...] grosze. Należy podkreślić, że bezzwrotny specjalny zasiłek ma charakter uznaniowy, co wynika z treści art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Świadczenie w formie zasiłku celowego w tym specjalnego lub zwrotnego, nie jest świadczeniem posiadającym charakter publicznego prawa podmiotowego i przyznawane jest stosownie do posiadanych możliwości i zgodnie z celami pomocy społecznej, natomiast decyzja organu I instancji podjęta została w ramach uznania administracyjnego i Sąd nie stwierdził naruszenia granic tego uznania. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy -zdaniem Sądu -skarga nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo oceniły zaistniały stan faktyczny, jak i przy jego ocenie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. Zatem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte w wyniku wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, właściwej oceny dowodów i prawidłowych rozważań prawnych. Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) .