IV SA/Gl 430/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2006r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją z dnia [...] Nr [...] w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych przyznanych decyzją nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Ś., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta uznał, że kwoty wypłacone w okresie od [...] do [...] były nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi. W dniu [...] T. P. złożyła odwołanie od decyzji nr [...] z treści którego wynika, że w dniu [...] została poinformowana przez Ośrodek Pomocy Rodzinie o wstrzymaniu jej świadczeń na syna P. Ponadto strona wniosła o uwzględnienie jej późniejszego odwołania przysługującego jej w terminie do 14 dni ponieważ musiała skompletować stosowne zaświadczenia "co przesunęło nie z jej winy odwołanie". Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając m.in. na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem tegoż organu z dnia [...] Nr [...] odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uznając, że strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie nastąpiło bez jej winy. Dalej organ na podstawie materiału dowodowego sprawy wywiódł, że odwołująca się złożyła odwołanie od decyzji z dnia [...] dopiero w dniu [...] pomimo, że o treści tej decyzji została poinformowana już [...] co wynika z oświadczenia zawartego w odwołaniu. W tej sytuacji strona, prawidłowo pouczona w decyzji o środkach zaskarżenia, uchybiła 14 dniowemu terminowi do wniesienia odwołania, który upłynął [...] co czyni jej odwołanie bezskutecznym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. P. wniosła o ponowne rozpatrzenie odwołania w sprawie, która dotyczy pokrzywdzonego syna P. oraz jej samej. Podała przy tym, że odwołanie wniosła za pośrednictwem Ośrodka Pomocy Rodzinie, do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., jednakże z uwagi na przekroczenie terminu, który minął [...] a ona wniosła odwołanie [...] po upływie pięciu miesięcy otrzymała rozstrzygnięcie odmowne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia. Podkreślono przy tym, że w skardze T. P. nie zgłosiła żadnych merytorycznych argumentów, a jedynie potwierdziła, że odwołanie wniosła [...] pomimo iż termin do jego wniesienia upłynął [...]. Ponadto wskazano, że z informacji przekazanych przez organ I instancji wynika, że decyzja została wysłana do strony listem zwykłym. Zdaniem organu data otrzymania przez stronę przedmiotowej decyzji nie budzi wątpliwości albowiem strona w odwołaniu jednoznacznie podała, iż informację o wstrzymaniu świadczeń otrzymała w dniu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), że ustalenie, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Oznacza to, że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze oraz dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia zgodnie ze wskazanymi przepisami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga musiała odnieść skutek bowiem orzeczenie to jako przedwczesne narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jest to postanowienie formalne, zamykające drogę do merytorycznego rozpoznania odwołania. Ocena legalności tegoż rozstrzygnięcia ogranicza się więc wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania, stąd kwestie dotyczące istoty sprawy, na tym etapie postępowania nie mogą być brane pod uwagę. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie od decyzji administracyjnej organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia. Odwołanie wniesione przez stronę z uchybieniem powyższego terminu oznacza, że czynność jego wniesienia jest bezskuteczna, zaś organ odwoławczy obowiązany jest - po myśli art. 134 kpa - stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zatem przesłankę wydania w trybie art. 134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania stanowi ustalenie faktu złożenia odwołania po upływie okresu 14 dni od daty doręczenia (lub ogłoszenia) stronie decyzji administracyjnej. Przez doręczenie należy rozumieć doręczenie w sposób uregulowany w art. 39 i nast. k.p.a. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że strona skarżąca złożyła w dniu [...] odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...]. W aktach tych brak jest pocztowego dowodu doręczenia zaskarżonej decyzji, jak również jakiegokolwiek dokumentu z podpisem strony, poświadczającego, że strona odebrała tę decyzję bądź dokumentu, z którego wynikałoby, że decyzja została stronie ogłoszona. Natomiast organ odwoławczy w oparciu o oświadczenie strony zawarte w odwołaniu stwierdził, że strona została poinformowana o treści decyzji w dniu [...] Na tej podstawie uznał, że odwołanie strony skarżącej zostało wniesione z uchybieniem terminu. Termin ten bowiem upłynął z dniem [...]. Zdaniem Sądu analiza akt administracyjnych sprawy nie daje wystarczających podstaw do przyjęcia jednoznacznych ustaleń, że zaskarżona decyzja została doręczona stronie skarżącej w dniu [...]. Strona w odwołaniu oświadczyła, że [...] Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie poinformował ją o wstrzymaniu świadczeń. Nie wskazała natomiast, iż w tym dniu otrzymała decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z [...] W aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie skierowane do skarżącej z dnia [...] stanowiące wezwanie do stawienia się w celu udzielenia wyjaśnień dotyczących spłaty zadłużenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na syna P. (brak dowodu doręczenia), a ponadto oświadczenie strony z dnia [...] w którym wyraża ona zgodę na zmianę decyzji Nr [...] z dnia [...] oraz zgodę na potrącenie nienależnie pobranych świadczeń. Zauważyć przyjdzie, że zmiana wskazanej wyżej decyzji Nr [...] nastąpiła decyzją wydaną w dniu [...]. poprzez uchylenie od [...] prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dziecko P. P., a zatem przed wyrażeniem zgody na jej zmianę (w aktach brak dowodu doręczenia tej decyzji), zaś kolejna decyzja w sprawie dotycząca nienależnie pobranych świadczeń (tj. zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko P. P. wypłaconych od [...]) została wydana [...] (brak dowodu doręczenia tej decyzji). W tej sytuacji budzi wątpliwości czy skarżąca, faktycznie otrzymała decyzję z [...] w dniu [...] Natomiast organ nie podjął żadnych czynności wyjaśniających przyjmując, że oświadczenie strony, iż w dniu [...]została poinformowana o wstrzymaniu jej świadczeń, jest równoznaczne z otrzymaniem przez stronę decyzji z dnia [...]. W odpowiedzi na skargę Kolegium odwołało się do informacji przekazanych przez organ I instancji, że decyzja tego organu została wysłana do strony listem zwykłym. Jednakże w aktach administracyjnych brak jest jakiejkolwiek informacji, adnotacji, jak również jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałoby czy i kiedy decyzja ta została wysłana. Ponadto brak również jakiegokolwiek dokumentu z podpisem strony poświadczającego, że odebrała ona decyzję z dnia [...] skardze, jak podnosi organ, strona podała, iż termin do wniesienia odwołania minął z datą [...] a ona wniosła skargę [...]. Należy jednak zauważyć, że stwierdzenie, iż termin upłynął z dniem [...] wynika z postanowienia SKO z dnia z [...] o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. Natomiast na rozprawie skarżąca oświadczyła, że o decyzji z dnia [...] została poinformowana będąc w Ośrodku w dniu [...] zaś decyzję tę najprawdopodobniej otrzymała drogą pocztową na początku [...]. W tych okolicznościach Sąd uznał, iż organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania bez uprzedniego wyjaśnienia w jakiej dacie skarżąca faktycznie otrzymała decyzję organu I instancji, czym naruszono przepisy art. 7, 77 oraz 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji braku dowodu doręczenia stronie decyzji (art. 39 k.p.a.) na organie ciążył obowiązek wnikliwego potraktowania przedmiotowej kwestii, tym bardziej, że z oświadczenia strony nie wynikało kiedy faktycznie otrzymała decyzję. W tym stanie sprawy przyszło uznać, że wydanie zaskarżonego postanowienia było co najmniej przedwczesne. Ponadto z tych samych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 grudnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Gl 429/05 uchylił postanowienie Kolegium z dnia [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej naprowadzonych uwag Sądu.