IV SA/Gl 430/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 8 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W skardze z dnia 24 maja 2010 r. A. R. zawarł wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu powołując się na okoliczność pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Z uwagi na fakt, iż powyższe żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia 19 lipca 2010 r. stronę wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. Skarżący złożył rzeczony formularz w dniu 5 sierpnia 2010 r., precyzując, iż zakres jego żądania obejmuje nie tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, lecz nadto także zwolnienie od kosztów sądowych. Równocześnie zadeklarował, że nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych, zasobów pieniężnych ani nieruchomości, zamieszkuje w wynajmowanym lokalu o powierzchni [...], pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubiną i małoletnią córką, zaś źródłami utrzymania tej rodziny są: wynagrodzenie konkubiny w kwocie [...], dochód skarżącego z działalności gospodarczej w wysokości [...] oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości [...]. Pismem z dnia 10 sierpnia 2010 r. skarżącego wezwano o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych zawartych we wniosku, poprzez: - udokumentowanie wysokości dochodu uzyskiwanego przez jego konkubinę. Wskazano, iż należy w tym celu nadesłać np. aktualne zaświadczenie pracodawcy o wysokości pobieranego wynagrodzenia; - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media, zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne). Wskazano, że wydatki ponoszone z tytułu czynszu, opłat za tzw. media oraz na zakup leków należy nadto udokumentować stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp.; - nadesłanie kopii księgi przychodów i rozchodów prowadzonej przez skarżącego w zakresie działalności gospodarczej za trzy ostatnie miesiące. Jeżeli natomiast działalność ta jest opodatkowana w formie uproszczonej (zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych, karta podatkowa) - o wyjaśnienie i w miarę możliwości udokumentowanie sposobu, w jaki skarżący ustalił wykazaną we wniosku wysokość dochodu z rzeczonej działalności; - przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i jego konkubinę (zarówno prywatnych jak i związanych z prowadzoną działalnością), obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont; - nadesłanie kopii decyzji administracyjnej, na mocy której skarżącemu przyznano dodatek mieszkaniowy. Na wezwanie to A. R. nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie trzeba zwrócić uwagę, że przedmiotem skargi A. R. jest decyzja administracyjna o odmowie przyznania świadczeń rodzinnych, będących formą szeroko pojętej pomocy społecznej. Uwzględniwszy przy tym treść art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. trzeba wskazać, że strona skarżąca nie ma w tego rodzaju sprawach obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskodawca korzysta więc w niniejszym postępowaniu ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie jego wniosek w omawianym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku A. R. o ustanowienie adwokata należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uzupełniła ani nie uprawdopodobniła okoliczności, na które powołała się w swym wniosku. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że A. R. został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia 10 sierpnia 2010 r., które zostało mu doręczone 24 sierpnia 2010 r. (patrz: dołączone do akt sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru). W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 31 sierpnia 2010 r. wnioskodawca nie ustosunkował się do powyższego wezwania w żaden sposób. W rezultacie, nie sposób przyjąć, aby aktualny stan majątkowy i sytuacja dochodowa skarżącego zostały zobrazowane w sposób dostatecznie dokładny. Tymczasem należy podnieść, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony i to na niej spoczywa obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z kolei uchylenie się wnioskodawcy od wykonania nałożonego na niego w toku postępowania obowiązku polegającego na uzupełnieniu danych dotyczących jego sytuacji materialnej oraz na uprawdopodobnieniu okoliczności składających się na tą sytuację wyłącza możliwość przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W takiej sytuacji nie sposób bowiem przyjąć, aby strona wykazała w sposób dostatecznie wiarygodny, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Mając na względzie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 1 tej ustawy.