IV SA/Gl 435/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002r. nr [...], Prezydent Miasta M. przyznał J.C. dodatek mieszkaniowy w wysokości 325,09 zł na okres od 1 września 2002r. do 28 lutego 2003r. na częściowe pokrycie wydatków za lokal mieszkalny przy ul. w M. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010r. nr [...], ten sam organ, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) uchylił własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2002r. nr [...] oraz odmówił przyznania stronie dodatku mieszkaniowego. W motywach decyzji wskazano na informację, co do tego, że oświadczenie J.C. złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej dotyczące liczby osób wspólnie zamieszkujących w lokalu przy ul. [...] jest niezgodne ze stanem faktycznym. W związku z podejrzeniem wyłudzenia na szkodę gminy dodatku mieszkaniowego wszczęto przeciwko J.C. postępowanie karne, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem skazującym z dnia [...] lipca 2006r., sygn. akt [...]. Prezydent Miasta M. powołał się na treść art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i stwierdził, że J.C. wyłudził za wymieniony okres dodatek mieszkaniowy w wysokości 1.950,54 zł. Wobec tego powinien zwrócić dodatek w podwójnej wysokości, tj. w kwocie 3.901,08 zł. J.C. od powyższej decyzji oraz szeregu innych dotyczących dodatku mieszkaniowego przyznanego za różne okresy czasu, wniósł odwołanie. Wskazał, że w piśmie z dnia [...] grudnia 2010r. zajął stanowisko, co do zasadności wznowienia postępowania oraz zawarł zarzut przedawnienia roszczenia. Zdaniem strony organ wydając decyzję z dnia [...] grudnia 2010r. zobowiązał go do zwrotu niesłusznie pobranego dodatku mieszkaniowego. W ocenie J.C. takie stanowisko organu jest nieuzasadnione. Odwołujący wskazał także na wyrok skazujący, wydany przez Sąd Rejonowy w M. w sprawie o sygn. akt [...] zobowiązujący go do zapłaty na rzecz Gminy M. kwoty 26.944,36 zł. Stwierdził, że powództwo adhezyjne Gminy Sąd pozostawił bez rozpoznania, co spowodowało, że zostało ono skierowane do Sądu Rejonowego dla K. w K., który je oddalił, a wniesiona w sprawie apelacja została odrzucona. J.C. podkreślił, że w dniu [...] maja 2008r. organ administracyjny wydał decyzję nakazującą zwrot przedmiotowego dodatku, która to decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., a postępowanie umorzone. Z tego powodu obecnie prowadzone postępowanie i zaskarżona decyzja narusza powagę rzeczy osądzonej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. Analizując stan faktyczny sprawy Kolegium wskazało na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] lipca 2006r. sygn. akt [...] uznający J.C. winnym tego, że w okresie od [...] sierpnia 1998r. do października 2005r. w M., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wprowadził w błąd pracowników Urzędu Miasta w M. poprzez składanie niezgodnych z prawdą wniosków o przyznanie dodatku mieszkaniowego przez co doprowadził wskazany podmiot do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w łącznej kwocie 26.944,36 zł. W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] listopada 2010r. nr [...] Prezydent Miasta M. powołując się na wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] lipca 2006r. sygn. akt [...] wznowił postępowanie w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002r. Kolegium uznało, mając na uwadze wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] lipca 2006r., że spełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. Wobec tego organ I instancji postąpił prawidłowo wznawiając postępowanie oraz wydając decyzję z dnia [...] grudnia 2010r., uchylającą decyzję przyznającą stronie dodatek mieszkaniowy na okres od 1 września 2002r. do 28 lutego 2003r. w wysokości 325,09 zł. Dodatek mieszkaniowy stronie za ten okres nie przysługiwał, a zatem decyzja przyznająca ten dodatek nie może się ostać w obrocie prawnym. Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, iż decyzja z dnia [...] maja 2008r. nr [...], w której orzeczono o zwrocie niesłusznie pobranego dodatku mieszkaniowego w kwocie 19.620,40 zł za okres od 1 września 1998r. do 31 sierpnia 2005r. została usunięta z obrotu prawnego, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] lipca 2008r nr [...] uchyliło ją i umorzyło postępowanie organu I instancji. Przepis art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie stanowi bowiem podstawy nakazania zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości w oparciu o decyzję administracyjną. Wskazano, iż postępowanie toczące się obecnie dotyczy kwestii wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej stronie dodatek mieszkaniowy w sytuacji, gdy świadczenie to nie należało się jej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący, działając przez pełnomocnika, zarzucił naruszenie przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych, w tym art. 7 ust. 14, art. 118 K.c. oraz art. 32 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zdaniem autora skargi niezasadnie Prezydent Miasta M. decyzją z dnia [...] grudnia 2010r. nr [...], nakazał J.C. zwrot niesłusznie pobranego dodatku mieszkaniowego za okres od 1 września 2002r. do 31 sierpnia 2005r. w podwójnej wysokości łącznej kwoty 12.084,36 zł, tj. w kwocie 24.168,72 zł, a organ odwoławczy utrzymał takie rozstrzygniecie w mocy. Zdaniem pełnomocnika wszczęte na skutek wznowienia postępowanie i wydane w sprawie decyzje naruszają powagę rzeczy osądzonej. Sąd Rejonowy w M. w dniu [...] lipca 2006r. wydał wyrok w sprawie [...], w którym zobowiązał J.C. do naprawienia szkody w związku z niesłusznie pobranym dodatkiem mieszkaniowym. Ponadto decyzja Prezydenta Miasta M. z dnia [...] maja 2008r. nakazująca skarżącemu zwrot dodatku mieszkaniowego została prawomocnie uchylona przez organ odwoławczy, a postępowanie w sprawie umorzone. Pełnomocnik podkreślił również, że organ odwoławczy nie może pominąć w swym rozstrzygnięciu żadnego z zarzutów strony, w tym zarzutu przedawnienia roszczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto organ zauważył, że zaskarżona decyzja utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji, z której wynika odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego za okres od 1 września 2002r. do 28 lutego 2003r., a nie jak twierdzi skarżący – dotyczy ona zobowiązania go do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. Organ odwoławczy powtórzył, że decyzją z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta M., orzekającą zwrot niesłusznie pobranego dodatku mieszkaniowego za okres od 1 września 1998r. do 31 sierpnia 2005r. w kwocie 19.620,40 zł i umorzył postępowanie organu I instancji, z tego względu, że z art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie wynika, aby nakazanie zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości miało nastąpić na podstawie decyzji administracyjnej. Kolegium zaakcentowało, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło kwestii wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej skarżącemu dodatek mieszkaniowy w sytuacji, gdy mu się nie należał i co bezwzględnie stwierdził Sąd Rejonowy w M. w wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi wszczyna skutecznie wniesiona skarga. Jednakże po myśli art.134 § 1 P.p.s.a wojewódzkie sądy administracyjne oceniają legalność decyzji również z urzędu. Z tych też przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny poddał zaskarżona decyzję kontroli, nie tylko w aspekcie postawionych w skardze zarzutów, które okazały się całkowicie nietrafne ale także działając ex officio. Skarga nie była jednak usprawiedliwiona. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczynił skarżący decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2011r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2010r., mocą której organ I instancji uchylił własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2002r. nr [...] przyznającą J.C. dodatek mieszkaniowy w wysokości 325,09 zł na okres od 1 września 2002r. do 28 lutego 2003r. Uchylenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2002r. nr [...] nastąpiło poprzez uruchomienie jednego z dopuszczonych w procedurze trybów nadzwyczajnych, do jakich należy wznowienie postępowania. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie administracyjne, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, a decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Bezspornie taką podstawę wznowienia postępowania w sprawie o przyznanie dodatku mieszkaniowego stanowił wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] lutego 2007r. sygn. akt [...] utrzymujący w mocy wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] lipca 2006r. sygn. akt [...], na mocy którego uznano J.C. winnym wyłudzenia na szkodę gminy kwot pobranych tytułem dodatku mieszkaniowego uzyskanego w związku ze złożeniem oświadczenia zawierającego nieprawdę. Po zasadnie wznowionym postępowaniu organ, zgodnie z brzmieniem art. 151 K.p.a. (w dacie wydania decyzji przez organ I instancji) uchylił decyzję dotychczasową i w to miejsce rozstrzygnął sprawę odmownie. Stan faktyczny ustalony w toku postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem skazującym pozwalał bowiem przyjąć, iż strona nie spełniała przesłanek do przyznania jej dodatku mieszkaniowego za okres objęty uchyloną decyzją. Tym samym decyzja organu I instancji z dnia [...] grudnia 2010r., uchylająca decyzję przyznającą stronie dodatek mieszkaniowy w wysokości 325,09 zł na okres od dnia 1 września 2002r. do 28 lutego 2003r. i odmawiająca przyznania tego świadczenia oraz zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2011r. utrzymująca w mocy wskazane rozstrzygnięcie są prawidłowe. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż procedujące w sprawie organy nie naruszyły prawa materialnego, a to przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Sąd nie dostrzegł także innych uchybień, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a, które uzasadniałyby konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Zauważa się, co prawda, iż organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2010r. zawarł stwierdzenie, iż "J.C. wyłudził za wymieniony okres dodatek mieszkaniowy w wysokości 1.950,54 zł. Wobec tego powinien zwrócić dodatek w podwójnej wysokości, tj. w kwocie 3.901,08 zł". Stosownie do treści art. 7 ust. 9 zd. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku wynika z mocy prawa i niedopuszczalne byłoby orzeczenie w tym przedmiocie w formie decyzji administracyjnej. Jednak przywołane sformułowanie, stanowiące wyłącznie element opisu stanu faktycznego a nie element osnowy decyzji, nie wywiera wpływu na jej legalność. Przechodząc natomiast do analizy postawionych w skardze zarzutów stwierdzić należy, iż oceniane poprzez pryzmat osnowy zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji, wydają się niezrozumiałe. W decyzjach tych brak jest bowiem rozstrzygnięć nakazujących skarżącemu zwrot niesłusznie pobranego przez niego dodatku mieszkaniowego. Nota bene w obrocie prawnym nie istnieje decyzja wydana w tym przedmiocie. Przypomnieć można, iż postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego przez J.C. dodatku mieszkaniowego zostało zakończone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2008r. nr [...], uchylającą decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2008r nr [...] orzekającą zwrot niesłusznie pobranego dodatku mieszkaniowego i umarzającą postępowanie organu I instancji. Tym samym chybiony jest zarzut pełnomocnika, że zaskarżona decyzja narusza powagę rzeczy osądzonej. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia dochodzonego przez organ pierwszej instancji roszczenia wypada zauważyć, że w kontrolowanym postępowaniu jedynym przepisem, który mógłby stanowić o niedposzczalności uchylenia uprzednio wydanej decyzji z punktu widzenia upływu czasu jest przepis art. 146 k.p.a. Po myśli art. 146 § 1 K.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat. Okoliczność taka nie wystąpiła w kontrolowanej sprawie. Zarzut naruszenia przepisów art. 32 i art. 87 Konstytucji RP jest również całkowicie nieusprawiedliwiony. Decyzja zaskarżona i decyzja utrzymana nią w mocy wydane zostały na podstawie przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych, a więc przepisów powszechnie obowiązujących. Przepisy te wyznaczają kryteria w sposób niedyskryminujący żadnej grupy obywateli. Trudno jest przeto doszukać się dyskryminacyjnego charakteru postępowania wobec skarżącego, któremu odmówiono uprawnień do dodatku mieszkaniowego ze względu na niespełnianie kryteriów wyznaczonych w ustawie. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. ----------------------- 1