IV SA/Gl 436/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie WSA Beata Kalaga –Gajewska (spr.) (del.) WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant: st. ref. Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2006 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] 2004 r. J. C. domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem B. C.. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K., na podstawie art. 16, art. 24 i art. 48 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2225 z późn. zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku strony, przyznał jej świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] 2004 r. do dnia [...] 2005 r. w wysokości [...]- zł. miesięcznie. W dniu [...] 2004 r. strona została wezwana do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. i poinformowana o błędnym wydaniu powyższej decyzji oraz o konieczności wystąpienia przez organ pierwszej instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w celu stwierdzenia jej nieważności. W protokole sporządzonym na tą okoliczność strona podniosła, iż spełnia wszystkie kryteria do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, dlatego nie przyjmuje do wiadomości niekorzystnej dla niej zmiany orzeczenia. Strona pismem z dnia [...] 2004 r., oznaczonym jako "zażalenie na wstrzymanie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego", obszernie wyjaśniła, iż po urodzeniu niepełnosprawnego syna musiała zrezygnować z pracy zawodowej i nie otrzymywała żadnych świadczeń z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, które obecnie ma [...] lata i orzeczoną całkowitą niezdolność do samodzielnej egzystencji, ale nie ma prawa do świadczeń rentowych. Nadto, strona nie zgadza się z argumentacją Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., że ustawodawca wprowadził ograniczenia wiekowe dla świadczeniobiorcy, jak również wyraziła swoje niezadowolenie z powodu wstrzymania wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego jej decyzją z dnia [...] r. Dodatkowo, w piśmie z dnia [...] 2004 r., adresowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., strona nie zgodziła się ze stanowiskiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., że jako świadczeniobiorca świadczenia pielęgnacyjnego nie może być w wieku emerytalnym. Kolejnym pismem z dnia [...] 2004 r., skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., strona wnosiła o wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego syna, bowiem znajduje się w niedostatku. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 157 § 2 w związku z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. z urzędu wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 w związku z art. 158 § 1 K.p.a., stwierdziło nieważność powołanej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wywiodło, iż powołana decyzja rażąco naruszyła postanowienia art. 17 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne zinterpretowanie ustawowej definicji rodziny i uznanie, że strona w dacie jej wydania prowadziła trzyosobowe gospodarstwo domowe, a nie dwuosobowe. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] 2004 r. strona wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wniosła o wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego syna. Powołała się na ustawową definicję rodziny zawartą w art. 3 ust. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i starała się wykazać, iż jej niepełnosprawny syn, niezdolny do samodzielnej egzystencji zawsze był i nadal jest członkiem jej rodziny, a ponieważ nigdy nie miał własnego dochodu to ciągle utrzymuje go rodzina. Na tej podstawie strona stwierdziła, iż dochód jej rodziny w roku podatkowym 2002 wyniósł [...]- zł., a po odjęciu składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...]- zł., zamknął się kwotą [...]- zł., dlatego to ten dochód winien być podzielony na 12 miesięcy i przez trzy osoby utrzymujące się z niego. Wówczas to miesięczny dochód na jedną osobę w jej rodzinie wynosiłby tylko [...]- zł., co uprawniałoby ją do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego syna. Jednocześnie, strona zaakcentowała, iż w ustawie o świadczeniach rodzinnych obowiązującej od dnia 1 maja 2004 r. wprowadzona została w dniu 3 września 2004 r. zmiana pozwalająca na uznanie, że członkiem rodziny jest także dziecko, które ukończyło 25 lat, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje na to dziecko świadczenie pielęgnacyjne. W związku z tym czasowa luka definicji rodziny, która miała miejsce w ustawie o świadczeniach rodzinnych nie może być interpretowana na jej niekorzyść, bowiem to rodzina strony utrzymuje niepełnosprawnego syna. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzją własną z dnia [...] r. Nr [...]. W jej uzasadnieniu zaakcentowało, iż w dacie wydania przez organ pierwszej instancji decyzji w niniejszej sprawie obowiązywała definicja rodziny zawarta w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dlatego rodzina strony składała się jedynie z dwóch osób - strony i jej męża, bowiem urodzony w [...]r. syn nie mógł, z racji wieku, być uwzględniony w strukturze jej rodziny. Skutkowało to ustaleniem dochodu miesięcznego strony, w przeliczeniu na osobę w jej rodzinie, w kwocie [...]- zł., która przekroczyła ustawowe kryterium ustalone w art. 17 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynoszące [...]- zł. miesięcznie. Organ odwoławczy zaznaczył również, iż wobec stwierdzonych nieprawidłowości w wyliczeniu dochodu strony zmuszony był do stwierdzenia nieważności decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] r. nr [...]. Odnosząc się do zarzutów strony, dotyczących nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych wyjaśnił, iż w ramach postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, organ odwoławczy zobowiązany jest badać jej zgodność z prawem w dacie jej wydania, a nie w chwili orzekania, kiedy istotnie uległa zmianie ustawa o świadczeniach rodzinnych. W skardze z dnia [...] 2005 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca żądała uchylenia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem. Powołała się na okoliczność, iż jej rodzina zawsze składała się z trzech osób – strony, jej męża i niepełnosprawnego syna, dlatego jej zdaniem, spełnia kryterium dochodowe do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Akcentowała, iż wyłączenie "z urzędu" jej syna z rodziny jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska i powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...] 2005 r. skarżąca ponowiła argumenty zaprezentowane w skardze i jeszcze raz podniosła, iż niedoskonałości prawne związane z ustawowym określeniem pojęcia rodziny nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organowi odwoławczemu skutecznie zarzucić, iż przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszył obowiązujące przepisy prawa. Na wstępie należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej rozstrzygnięć. Stosownie zatem do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, w zależności od rodzaju naruszenia - stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r., Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Dodatkowo w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. W dniu 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z póżn. zm.), zwana dalej w skrócie ustawa o świadczeniach rodzinnych, która między innymi określiła warunki przyznania tych świadczeń (art. 1) i ich rodzaje (art. 2) . Jednym z warunków uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stanowi on warunek, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583,00 -zł., wskazanej w art. 5 ust. 2 tej samej ustawy. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do zasiłku powstaje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, albo dochód osoby uczącej się (niepozostającej na utrzymaniu rodziców) nie przekracza 504 zł. Przepis ten statuuję zasadę, ale wyjątek od niej wprowadza art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że próg dochodowy ulega zwiększeniu do 583 zł w przypadku, gdy dziecko jest niepełnosprawne, ale tylko wtedy, gdy niepełnosprawność ujawnia się w "stopniu znacznym" lub "umiarkowanym", a rodzice mogą ten fakt wykazać stosownym orzeczeniem. Tak więc prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wiąże się z pewnym minimum dochodów realnych w przeliczeniu na osobę w rodzinie. W rozpoznawanej sprawie istotnym jest, iż w dacie wydania decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] r. nr [...], definicja rodziny, utworzona dla potrzeb ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawarta w jej art. 3 pkt 16 wskazywała, iż ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie -"oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców, opiekuna prawnego dziecka, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia". Z uwagi na brzmienie tej definicji organ odwoławczy, ze względu na wiek syna skarżącej w dacie złożenia przez nią wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ([...]lata), nie mógł uznać go za członka jej rodziny. W konsekwencji dochód uzyskany przez skarżącą w roku podatkowym 2002 musiał być podzielony na dwie osoby, a nie tak, jak proponowała skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] 2004 r. - na trzy. Dokonane, w tym zakresie, przez organ odwoławczy ustalenia były zgodne z obowiązującym wówczas prawem, co skutkowało ustaleniem dochodu miesięcznego skarżącej, w przeliczeniu na osobę w jej rodzinie, w kwocie [...]- zł. Zatem kwota ta przekroczyła ustawowe kryterium ustalone w art. 17 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynoszące 583,00- zł. miesięcznie. W zaistniałej sytuacji skarżąca nie spełniła jednej z przesłanek koniecznych do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, a organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował obowiązujące w dacie [...] r. i powołane powyżej przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych i stwierdził nieważności decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] r. nr [...]. Z treści normatywnej przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika również, że nabycie prawa do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest uzależnione także od innych warunków w nim określonych, które nie były przedmiotem analizy organu odwoławczego. Odnosząc się do zarzutu skargi należy zwrócić uwagę na okoliczność, iż nie ulega wątpliwości, iż to rodzina skarżącej faktycznie opiekuje się niepełnosprawnym synem, ale w dniu [...] r., z uwagi na brzmienie powołanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, syn skarżącej nie mógł być uznany za członka jej rodziny. Z tych powodów skarżąca nie mogła w sposób skuteczny ubiegać się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem. Z dokonanej przez Sąd analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składała dwukrotnie do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., po raz pierwszy w dniu [...] 2004 r., a po raz drugi w dniu [...] 2004 r. i ten wniosek nie został rozpatrzony. Zwrócić należy uwagę, iż już wówczas od dnia 1 października 2004 r. obowiązywała zmiana art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym jej art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 lipca 2004 r. (Dz. U. Nr 192, poz. 1963). Zatem wniosek skarżącej z dnia [...] 2004 r. mimo złożenia go w organie pierwszej instancji nie wszczął odrębnego postępowania administracyjnego, co wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy. Tym samym organ ten winien podjąć w tym zakresie stosowne działania i wydać na rzecz skarżącej merytorycznie właściwą decyzję wraz z uzasadnieniem. W oparciu o omówione i powołane przepisy prawa obowiązujące w dacie wydania decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] r. nr [...] uznać trzeba, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i dlatego skarga nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. skargę należało oddalić, co orzeczono w sentencji.