IV SA/Gl 437/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2012 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Wydziału Gospodarki Mieszkaniowej i Komunalnej, działająca z upoważnienia Prezydent Miasta M., uchyliła własną decyzję z dnia [...] r. nr [...] przyznającą J. C. dodatek mieszkaniowy na pokrycie opłat za zajmowany lokal mieszkalny, położony w M. przy ul. [...], na okres od dnia 1 października 2003 r. do dnia 29 lutego 2004 r. w wysokości 356,56 zł oraz odmówiła przyznania dodatku na wskazany okres. W uzasadnieniu podniesiono, iż rozstrzygnięcie zapadło w wyniku wznowienia postępowania w związku z uzyskaniem informacji, iż oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej dotyczące ilości osób wspólnie zamieszkujących w lokalu przy ul. [...] było niezgodne ze stanem faktycznym. Okoliczność ta została potwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu zapadłym przeciwko J.C. w sprawie wyłudzenia przez niego dodatku mieszkaniowego na szkodę gminy (sygn. akt. [...] z dnia [...] r.). W myśl art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku osoby ubiegającej się o świadczenie, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Zważywszy na ten przepis kwota [...] zł wyłudzonego przez stronę dodatku uległa zwiększeniu do [...] zł. Od decyzji tej odwołanie wniósł J.C., przedstawiając stan spraw karnych oraz administracyjnych prowadzonych przeciwko niemu w związku z wyłudzeniem dodatku mieszkaniowego. Odnosząc się do kwestionowanego rozstrzygnięcia stwierdził, iż narusza ono powagę rzeczy osądzonej ze względu na wcześniejsze uchylenie wydanej w tej samej sprawie decyzji z [...] r. oraz umorzenie postępowania. Ponadto, przywołując art. 118 k..c, podniósł zarzut przedawnienia roszeń z tytułu wypłaconego dodatku traktowanych. Roszczenia okresowe, wedle wskazanej regulacji, przedawniają się po upływie trzech lat. W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W części pierwszej uzasadnienia przedstawiono stan faktyczny i prawny sprawy. W szczególności zaś podkreślono, iż ze względu na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z prawomocnym wyrokiem zapadłym przeciwko stronie w sprawie wyłudzenia dodatku mieszkaniowego, zachodziły podstawy do wznowienia postępowania w sprawie przyznania J.C. dodatku mieszkaniowego na okres od dnia 1 października 2003 r. do dnia 29 lutego 2004 r. oraz do jej uchylenia w trybie art. 151 § 1 pkt. 2 k.p.a., jak również do orzeczenia o odmowie przyznania świadczenia. Odnosząc się do zarzutu naruszenia powagi rzeczy osądzonej Kolegium wyjaśniło, Iż przedmiotem jego decyzji z dnia [...] r. nr [...] było uchylenie rozstrzygnięcia organu I instancji, podjętego w sprawie zwrotu niesłusznie pobranego dodatku mieszkaniowego oraz umorzenie postępowania ze względu na brak podstaw prawnych do załatwienia tej kwestii w drodze decyzji administracyjnej. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego dodatku powstaje z mocy prawa na podstawie art. 7 ust. 9 ustawy. Natomiast organ I instancji, decyzją stanowiąca przedmiot rozpoznania organu odwoławczego, podjął rozstrzygnięcie w innej sprawie administracyjnej dotyczącej wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.C., reprezentowany przez adwokat M.S., zarzuca decyzjom, podjętym w sprawie przez organ I i II instancji, naruszenie przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w tym art. 7 ust. 14 oraz art. 118 k.c. Wskazuje również na naruszenie przepisów Konstytucji RP, w tym art. 32 i art. 87 ust. 1. Wnosi o uchylenie zaskarżonych decyzji i umorzenie postępowania, zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. W pierwszej części uzasadnienia skarżący, podobnie jak w odwołaniu, przedstawia stan spraw karnych oraz administracyjnych prowadzonych przeciwko niemu w związku z wyłudzeniem dodatku mieszkaniowego. W jego ocenie, postępowanie wznowieniowe oraz wydane w jego wyniku decyzje naruszają powagę rzeczy osądzonej ze względu na prawomocne uchylenie wydanej w tej samej sprawie decyzji z [...]r. i umorzenie postępowania oraz wydanie tytułu wykonawczego (do wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. sygn. akt [...]) w zakresie zwrotu dodatku objętego przedmiotowym postępowaniem. Skarżący zwraca uwagę na fakt, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie odniosło się w żaden sposób do podnoszonego w odwołaniu zarzutu przedawnienia dochodzenia roszeń z tytułu wypłaconego dodatku mieszkaniowego ze względu na postanowienia art. 118 k.c. oraz art. 7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Organ odwoławczy nie może w swoim rozstrzygnięciu pominąć zarzutów podnoszonych przez strony, w tym tak istotnego jak zarzut przedawnienia roszczeń. Takie postępowanie organu odwoławczego narusza przepisy Konstytucji RP, w tym art. 32 i art. 87 ust. 1. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.), w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd administracyjny uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. Jeśli zaś ustali istnienie przesłanek z art. 156 k.p.a., wówczas stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym, z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy, owa kontrola legalności przeprowadzana jest także z urzędu, gdyż sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Ponadto przepis art. 135 p.p.s.a. zezwala na zastosowanie przewidzianych nią środków również w odniesieniu do innych aktów i czynności w postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, jeśli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Dokonując oceny zapadłych w sprawie decyzji zgodnie z przywołanymi wyżej regułami Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach doszedł do przekonania, iż nie naruszają one przepisów prawa materialnego w stopniu określonym wyżej Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowi art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a. Przepis ten upoważnia właściwy organ do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną jeśli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. W myśl art. 151 § 1 pkt. 2 k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 organ ten wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Jeśli zachodzą negatywne przesłanki uniemożliwiające uchylenie decyzji, określone w art.146 k.p.a., organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Wedle art. 146 § 1 uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 k.p.a.). W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy ustalony w trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ I instancji, wypełnia hipotezę przepisu art. 145 § 1 k.p.a. Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy w M. [...] Wydział Karny sygn. akt [...] (k.-31) orzekł o uznaniu J.C. za winnego tego, że w okresie od dnia [...] r. do [...] r., działając w zamiarze osiągnięcia korzyści majątkowej wprowadził w błąd pracowników Urzędu Miasta w M. poprzez składanie niezgodnych z prawdą wniosków o przyznanie dodatku mieszkaniowego i będąc pouczony o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy bądź zatajenie prawdy poprzez składanie fałszywych oświadczeń w deklaracjach o wysokości dochodów wspólnego gospodarstwa domowego zawierających nieprawdziwe dane co do pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym członków rodziny oraz wysokości osiąganych dochodów. W szczególności fałsz złożonego oświadczenia polegał na stwierdzeniu, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żona oraz dwójką dzieci, podczas gdy osoby te od [...] r. zamieszkiwały N. (uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w K. Wydział Karny z dnia [...] r. , sygn. akt. [...], k. 34). Dodatek mieszkaniowy, o jakim mowa w przywołanym wyroku, został przyznany oskarżonemu na pokrycie datków za zajmowany lokal mieszkalny położony w M. przy ul. [...]. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm., dalej: ustawa), dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku. Świadczenie to przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej , wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty (art. 7 ust. 1 ustawy). Zatem podstawową przesłanką (okolicznością) decydująca o uzyskania prawa do dodatku mieszkaniowego jest dochód na jednego członka gospodarstwa domowego. Podanie przez J.C. nieprawdziwych danych o tym dochodzie spowodowało przyznanie mu dodatku mieszkaniowego. W konsekwencji zatem uznać przyjdzie, iż w postępowaniu którego przedmiotem było ustalenie jego prawa do dodatku mieszkaniowego dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Jednocześnie "prawdziwe" okoliczności faktyczne sprawy uzasadniały odmowę przyznania tego świadczenia. Nie zachodzą równocześnie przesłanki uniemożliwiające uchylenie decyzji przyznającej świadczenie, określone w art.146 k.p.a., Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze stwierdzić należy, iż nie znajdują one uzasadnienia. Jeśli chodzi o naruszenie powagi rzeczy osądzonej decyzjami wydanymi przez organ I i II instancji, to nie budzi większych wątpliwości fakt, iż wskazanymi rozstrzygnięciami została załatwiona inna sprawa, aniżeli sprawa stanowiąca przedmiot decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...]. O ile zaskarżone decyzje zostały podjęte w wyniku wszczęcia nadzwyczajnego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a., o tyle przedmiotem decyzji Kolegium z [...] r. było uchylenie rozstrzygnięcia organu I instancji, podjętego w sprawie zwrotu niesłusznie pobranego dodatku mieszkaniowego oraz umorzenie postępowania ze względu na brak podstaw prawnych do załatwienia tej kwestii w drodze decyzji administracyjnej. Wobec tego przeszkoda, w postaci powagi rzeczy osądzonej, do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej sprawy nie zachodziła. Co do kwestii przedawnienia roszczeń z tytułu wyłudzonego dodatku mieszkaniowego, to ze względu na ich publicznoprawny charakter przepis art. 118 k.c. nie znajduje do nich zastosowania. Bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy pozostaje kwestia naprawienia szkody (obejmującej kwotę wyłudzonego datku mieszkaniowego) orzeczona wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r., bowiem rozstrzygnięcia organu I i II instancji nie nakładają na skarżącego obowiązku zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. Powyższe ustalenia, w ocenie Sądu, stanowiły wystarczającą podstawę do przyjęcia tezy, iż w rozpatrywanej sprawie zaistniała, wskazana w art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a., przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania J.C. dodatku mieszkaniowego oraz tym samym podstawa do odmowy przyznania tego świadczenia. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżony akt nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jego uchylenie i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku .