IV SA/Gl 438/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie NSA Szczepan Prax (spr.), WSA Stanisław Nitecki, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie służby celnej - zwolnienia ze służby oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8 a, art. 81 ust. 1 i 2 oraz art. 81 ust. 1a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 72, poz. 802, ze zm.) zwolnił J. L. ze służby stałej w Izbie Celnej w K. z dniem doręczenia decyzji. Rozstrzygnięcie to oparto na ustaleniu, że przeciwko stronie został wniesiony akt oskarżenia o przestępstwo umyślne z art. 231 § 1 Kodeksu karnego, co skutkuje obligatoryjnym zwolnieniem funkcjonariusza ze służby. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. L. przedstawiła twierdzenia sprowadzające się do zarzutu, że organ administracyjny wydał decyzję, mimo że nie rozstrzygnięto ostatecznie o wniosku strony o zawieszenie postępowania. Odwołująca się wskazała na przepisy art. 130 § 2 i § 3 pkt 1 i 3 oraz art. 133 kpa. Zaskarżoną decyzją ten sam organ administracji publicznej utrzymał w mocy swoją pierwotną decyzję. W uzasadnieniu organ podniósł m.in., że postępowanie zostało wszczęte zawiadomieniem doręczonym stronie w dniu [...] r., w związku z informacją Prokuratury o wniesieniu aktu oskarżenia o popełnienie przestępstwa umyślnego z art. 231 § 1 KK, polegającego na niedopełnieniu obowiązków w związku z wykonywanymi czynnościami służbowymi. Prawidłowo zatem zastosowany został przepis art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego. Organ wskazał także na przepis art. 81 ust. 1 a tej ustawy, według którego złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wstrzymuje wykonania decyzji, w związku z czym zarzut naruszenia art. 130 Kpa nie zasługuje na uwzględnienie. W skardze J. L. zarzuciła zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 81 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej oraz obrazę art. 15 i 112 kpa. Skarżąca podniosła, że wobec zwrócenia się do Rzecznika Praw Obywatelskich o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie konstytucyjności m.in. art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej, wniosła o zawieszenie postępowania administracyjnego. Postanowieniem z dnia [...] r. organ odmówił zawieszenia postępowania. Skarżąca odwołała się od tego postanowienia, lecz zanim tryb instancyjny został zakończony doszło do wydania decyzji merytorycznej. Z kolei wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca złożyła w dniu [...] r., a został on rozpatrzony dopiero [...] r. Odpowiadając na skargę organ administracyjny postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom zawartym w przepisach prawa materialnego i procesowego. Same zarzuty skargi są oczywiście chybione. Nie odnoszą się one bezpośrednio do zaskarżonej decyzji lecz do kwestii zawieszenia postępowania administracyjnego, która stała się bezprzedmiotowa po ostatecznym zakończeniu tego postępowania. W szczególności stosownie do art. 143, w zw. z art. 144 i 127 § 3 kpa wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w stosunku do postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania nie wstrzymało wykonania tego postanowienia, co z uwagi na jego charakter oznaczało, że organ administracyjny mógł kontynuować postępowanie nie czekając na wynik postępowania quasi zażaleniowego. Kończąc kwestię zawieszenia postępowania można podnieść, że skarżąca nie wskazała takiej okoliczności, która uniemożliwiała merytoryczne rozpatrzenie sprawy, lecz wymagała zawieszenia postępowania administracyjnego. W szczególności w świetle art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej, wiążącego obowiązek zwolnienia funkcjonariusza ze służby z samym wniesieniem przeciwko niemu aktu oskarżenia o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, brak byłoby podstaw prawnych do zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego. Z wyrażonej w art. 6 kpa zasady praworządności wynika z kolei, że organy administracyjne muszą działać na podstawie obowiązującego prawa. Nie są więc uprawnione do odmowy zastosowania obowiązującego przepisu prawa w oparciu o wątpliwość co do jego zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ani do zawieszenia postępowania z tego powodu. Zauważyć jednak przyjdzie, że orzeczeniem z dnia 19.X.2004 r., sygn. K1/04 OTK-A 2004/9/93 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 120, poz. 1122 ), którym m.in. wprowadzono art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej, jest zgodny z art. 32 oraz nie jest niezgodny z art. 42 ust. 3, w zw. z art. 2 Konstytucji. Niezależnie od treści skargi Sąd dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji w pełnym zakresie, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ( art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm.). W ramach tej oceny należy odnieść się do przejawiającego się w toku postępowania administracyjnego problemu intertemporalnego związanego z okolicznością, że akt oskarżenia przeciwko skarżącej został wniesiony przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o Służbie Celnej wprowadzającej art. 25 ust. 1 pkt 8 a, i zastosowaniem tego przepisu, mimo wyraźnego brzmienia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks Celny oraz ustawy o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 120, poz. 1222 ), nakazującego stosowanie przepisów dotychczasowych w sprawach wszczętych i nie zakończonych ostatecznie. Jak już to jednak wskazano w wielu innych podobnych sprawach ( przykładowe sygnatury akt : 4 II SA/Ka 3307/03, IV SA/Gl 6/04 ostatnio wymieniony przepis należy odnieść do wszczęcia postępowania w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby, a nie do chwili wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia. Tymczasem art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej wszedł w życie w dniu 11 sierpnia 2003 r., a przedmiotowe postępowanie administracyjne zainicjowane zostało zawiadomieniem z dnia [...] r., doręczonym skarżącej w dniu [...] r., a więc wówczas, gdy cytowany przepis już obowiązywał. Poza sporem pozostawało natomiast, że stan wniesienia aktu oskarżenia trwał po wejściu w życie wskazanego przepisu oraz do czasu zakończenia postępowania administracyjnego. Trudne do pogodzenia z zasadą równego traktowania obywateli, wynikającą z treści art. 32 Konstytucji RP, byłoby uznanie, iż funkcjonariusze służb celnych, co do których wniesiony został akt oskarżenia przed [...] r., a sprawa nie została do tego dnia zakończona, mogą być traktowani łagodniej niż funkcjonariusze, którzy zostali oskarżeni po tym dniu. Ponad powyższe należy zauważyć, iż z brzmienia wskazanej regulacji prawnej nie wynika, by wolą ustawodawcy było ograniczenie zastosowania przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8 a tylko wobec tych osób, przeciwko którym wniesiony został akt oskarżenia o popełnienie umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego po dacie wejścia w życie ustawy. Podobne stanowisko, odnośnie co prawda innej przesłanki występującej w treści art. 25 ust. 1 analizowanej ustawy, a to skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 marca 2002 roku sygn. II SA 4012/01 publ. LEX nr 83724 stwierdzając, iż czas, w jakim doszło do skazania, nie ma żadnego znaczenia przy podejmowaniu decyzji na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 tego aktu prawnego, a przepisy ustawy nie wiążą możliwości zastosowania jej art. 25 ust. 1 pkt 3 z datą powzięcia przez organ administracji informacji o skazaniu. Pogląd ten uzasadniają w szczególności wymagania w stosunku do funkcjonariuszy publicznych Służby Celnej, które muszą być tak wysokie, aby umacniały podstawy ich autorytetu. W tym miejscu podążając za stanowiskiem doktryny ( por. M. Zieliński. Wykładnia prawa, zasady, reguły , wskazówki wyd. Lexis Nexis 2002 r.) należałoby, mimo ustalenia jednoznaczności językowej przepisu, poddać go również interpretacji celowościowej i funkcjonalnej. Koncepcja taka, modyfikująca zasadę clara non sunt interpretanda w zasadę interpretetio cessat in claris sugeruje konieczność sprawdzenia, czy uzyskana jednoznaczność przepisu nie prowadzi do sprzeczności w systemie prawa lub czy nie burzy powszechnie akceptowanych społecznie wartości. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie poprzestał wyłącznie na wykładni językowej przepisu art. 25 ust. pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej, uznając za konieczne sięgnięcie do dalszych metod interpretacyjnych. Przy interpretowaniu treści normy prawnej szczególną rolę odgrywa ustalenie jej celu , to znaczy rezultatu, jaki w sferze stosunków społecznych zamierzono osiągnąć za pomocą tej normy. W wyroku sygn. SK 19/03 z dnia 21 grudnia 2004 roku Trybunał Konstytucyjny wskazał na charakter służby celnej i stojące przed nią zadania wymagające od osób pełniących tę służbę posiadania cech dających gwarancję należytego wykonywania zadań w zakresie celnej polityki państwa, a w wyroku sygn. K 1/04, OTK ZU Nr 8/A/2004, poz. 9 Trybunał stwierdził, że zadania Służby Celnej mają wymiar wieloaspektowy. Stanowią one realizację celów przypisywanych tradycyjnie z jednej strony – służbom pionu śledczego, z drugiej zaś – skarbowego. Należy zwrócić uwagę na doniosłość prawidłowego wykonywania zadań Służby Celnej dla budżetu państwa, a troska o dobro służby publicznej, w tym Służby Celnej, usprawiedliwia zastosowanie indywidualnych rygorów prawnych zdeterminowanych jej specyfiką, nawet jeżeli cechować je będzie duży stopień represyjności" ( vide wyrok Trybunału Konstytucyjnego 19 października 2004 roku sygn. K1/040TK-A 2004/9/93 ). Reasumując, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego fakt wniesienia przeciwko funkcjonariuszowi celnemu aktu oskarżenia o popełnienie przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, jest zdarzeniem, które w świetle wymagań postawionych przez ustawodawcę osobom, które chcą pełnić służbę celną, w szczególności w świetle art. 2 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusz celny musi posiadać nieposzlakowaną opinię, pociąga za sobą obowiązek zwolnienia go ze służby. W pojęciu natomiast "wniesienie aktu oskarżenia" mieszczą się również zdarzenia, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie pkt 8 a art. 25 ust. 1 wskazanej ustawy, jeżeli do dnia jej wejścia w życie sprawa karna tocząca się wskutek wniesienia tego aktu oskarżenia nie została prawomocnie zakończona. Z tych więc względów, w oparciu o treść art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) orzeczono jak w sentencji.