IV SA/Gl 44/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. nr [...]. Wnioskiem z dnia 29 września 2014 r. W. W. zwróciła się do Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką – J. S. oraz załączyła orzeczenie z dnia [...] o jej zaliczeniu na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności od dnia 15 czerwca 2011 r. Decyzją Prezydenta Miasta T. Nr [...] z dnia [...] odmówiono W. W. przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna, gdyż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nie został złożony przez nią stosowny wniosek. Od powyższej decyzji W. W. wniosła odwołanie, wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Zwróciła się z prośbą o ponowne rozpatrzenie jej wniosku, gdyż nie mogła go złożyć w terminie do dnia 15 września 2014 r., ponieważ w tym czasie jej mama przebywała w Zakładzie Opiekuńczo - Leczniczym. Stwierdziła, że nie rozumie dlaczego ten sam wniosek złożony do dnia 15.09.2014 r. został rozpatrzony pozytywnie, a złożony po dniu 15.09.2014 r. został rozpatrzony odmownie, skoro jej sytuacja nie uległa zmianie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr[...] , po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przywołało regulację zawartą w art. 5 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567). Stosownie do jego treści postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna organ ustalający prawo do świadczeń pielęgnacyjnych wszczyna na wniosek osoby ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna, a wniosek może być złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (ust. 1). Jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1, toczy się postępowanie o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności osobie, nad którą jest sprawowana opieka, wniosek może być złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wydania tego orzeczenia (ust. 2). Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie wniosek o zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką strona złożyła dopiero w dniu 29.09.2014 r., natomiast cytowana wyżej ustawa weszła w życie w dniu 15.05.2014 r. W związku z tym nieprzywracalny termin do złożenia wniosku w tej sprawie upłynął w dniu 15.09.2014 r., co więcej w przypadku strony nie zachodzi sytuacja opisana w art. 5 ust. 2 przywołanej ustawy. Tym samy w sprawie nie została spełniona formalna przesłanka warunkująca przyznanie prawa do zasiłku dla opiekuna. Obowiązujący przepis prawa z art. 5 ust. 1 ustawy nie pozwala na uwzględnienie okoliczności, które strona podnosi w odwołaniu, tj. że nie mogła złożyć wniosku w terminie do dnia 15 września 2014 r., ponieważ w tym czasie jej mama przebywała w ZOL-u. Dodatkowo, organ I instancji decyzją z dnia [...] Nr[...], przyznał stronie prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką w okresie od 01.07.2013 r. do 06.01.2014 r., tj. do dnia, w którym strona sprawowała osobistą opiekę nad matką, która od 07.01.2014 r. przebywała w ZOL-u. Odnosząc się do twierdzenia zawartego w odwołaniu organ odwoławczy wyjaśnił, że oba wydane w sprawie rozstrzygnięcia (pozytywne z dnia 06.08.2014 r. i negatywne z dnia21.10.2014 r.), chociaż dotyczą tego samego stanu faktycznego są odmienne, ponieważ od dnia 15.05.2014 r. zmianie uległ stan prawny. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniosła W. W. podnosząc, iż decyzją z dnia [...] przyznano jej bezterminowo prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nad matką, która wymaga całodobowej opieki. Zgodnie z pouczeniem organu I instancji w dniu [...] złożyła wniosek, który został rozpatrzony pozytywnie i otrzymała decyzję z dnia [...] Nr [...] przyznającą jej prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką J. S. w okresie od 01.07.2013 r. do 06.01.2014 r. Następnie zgodnie z ustaleniami i zaleceniami organu w miesiącu wrześniu 2014 r. przedłożyła dokumentację o zakończeniu leczenia szpitalnego matki oraz kontynuowaniu nad nią opieki od miesiąca sierpnia 2011 r. Zdaniem skarżącej powinno to oznaczać kontynuację przyznanego jej już wcześniej prawa do zasiłku dla opiekuna. Jednakże Kierowniczka Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. w dniu 29 września 2014 r. domagała się złożenia ponownego wniosku, który został zredagowany w jej obecności przez odwołującą i podpisany wraz z oświadczeniem. Stąd też nie rozumie dlaczego pierwszy wniosek złożony do organu w dniu 8.07.2014r. został rozpatrzony pozytywnie, a kolejny złożony w dniu 29.09.2014 r. został rozpatrzony odmownie, skoro jej sytuacja nie uległa zmianie. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta T. Nr [...] z dnia [...] wydane zostały z naruszeniem prawa procesowego. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem działania organów administracji, przy czym po myśli art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. obowiązkiem sądu administracyjnego jest zbadać, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz czy organ administracyjny nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżonej decyzji jest prawo do zasiłku dla opiekuna określone w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567), która określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Oba organ administracyjne uznały, że skarżącej w związku z opieką nad matką nie przysługuje prawo do zasiłku dla opiekuna z uwagi na brak formalny zachowania terminu do złożenia wniosku o ustalenie tego prawa. Nie ulega wątpliwości, że przywołana wyżej ustawa weszła w życie w dniu 15.05.2014 r., w związku z czym termin do złożenia wniosku upłynął w dniu 15.09.2014 r. Jednakże w przypadku skarżącej mamy do czynienia z kolejną już decyzją wydaną w tej samej sprawie, w oparciu o wniosek dotyczący ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna. Pierwszy wniosek skarżącej złożony w dniu 8 lipca 2014 r. został rozstrzygnięty pozytywną decyzją z dnia [...] przyznającą jej prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką w okresie od 01.07.2013 r. do 06.01.2014 r. Tak więc drugi wniosek z dnia 29 września 2014 r. wszczynający postępowanie w niniejszej sprawie dotyczył tego samego świadczenia. Do obu wniosków skarżąca dołączyła wymagane dokumenty, m.in. kserokopię dowodu osobistego swojego i matki, orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] zaliczające ją na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności, w którym podano, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 15.06.2011 r. oraz oświadczenie, potwierdzające, że od dnia 30.09.2014 r. sama sprawuje opiekę nad matką, a także informację o tym, że jej sytuacja zawodowa nie uległa zmianie, tj. nie pracuje i nie jest zarejestrowana w PUP, nie ma ustalonego prawa do renty, emerytury, czy też zasiłku stałego, natomiast posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Zatem wniosek skarżącej z dnia 29 września 2014 r. nie mógł być ograniczony terminem określonym w art. 5 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Niezrozumiałym jest dodatkowo, dlaczego w decyzji organu I instancji z dnia [...] przyznającej skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna ograniczono termin jego wypłaty do dnia 06.01.2014 r., przez co nie rozpatrzono w całości wniosku skarżącej z dnia 8 lipca 2014 r. Analiza akt wskazuje, że J. S. przebywała w Zakładzie Opiekuńczo - Leczniczym od dnia 07.01.2014 r. do dnia 29.03.2014 r. oraz od dnia 07.04.2014 r. do dnia 30.09.2014 r., natomiast w dniach od 29.03.2014 r. do 07.04.2014 r. przebywała na Oddziale A Sp. z o.o. w K. Tym nie mniej posiada orzeczenie z dnia [...] o jej zaliczeniu na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności od dnia 15 czerwca 2011 r. Stąd też pobyt w przywołanych placówkach leczniczych od dnia 7 stycznia 2014 r. nie uprawniał do ograniczenia czasowego przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla opiekuna zawartego w decyzji organu I instancji z dnia [...] Organy orzekające w sprawie nie kwestionowały przy tym, że stan faktyczny sprawy nie zmienił się od dnia 15 czerwca 2011 r. Wskazuje również na to cały dotychczas zebrany w sprawie materiał dowodowy, zwłaszcza pozytywna decyzja przyznająca skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, jak również prawo do zasiłku dla opiekuna, co nie pozwala przyjąć, by nastąpiły jakiekolwiek zmiany stanu faktycznego (por. twierdzenia zawarte w odwołaniu i skardze). Dodatkowo, w trybie art. 8 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów skarżąca była informowana o możliwości złożenia wniosku i skorzystała z niej składając pierwszy wniosek w dniu 8 lipca 2014 r. Zdaniem składu orzekającego, organ I instancji winien potraktować drugi wniosek skarżącej z dnia 29 września 2014 r. jako rozszerzenie decyzji własnej z dnia [...] z uwagi na brak rozstrzygnięcia całości pierwszego jej wniosku z dnia 8 lipca 2014 r. i ograniczenie "wyrównania zasiłku dla opiekuna" wyłącznie do dnia 6 stycznia 2014 r., a zarazem umorzyć kolejne postępowanie administracyjne wszczęte drugim wnioskiem. Obecnie nie jest możliwe samodzielne wzruszenie przez skarżącą decyzji z dnia [...] Ewentualnie dopuszczalna byłoby zmiana na korzyść skarżącej tej decyzji, w oparciu o art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem nigdy nie rozpatrzono całości wniosku skarżącej dnia 8 lipca 2014 r. Nadmienić przyjdzie, że organ I instancji w niniejszej sprawie rozpatrywał jedynie przesłankę braku formalnego wniosku skarżącej z dnia 29 września 2014 r., stąd też organ odwoławczy nie był uprawniony do samodzielnego merytorycznego jej rozstrzygnięcia, takie postępowanie naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zarówno organ I instancji, jak i II instancji w wydanych rozstrzygnięciach oprały się wyłącznie na formalnych przesłankach odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia nie dokonując żadnych merytorycznych rozważań i akceptując niezmieniony w sprawie stan faktyczny. Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej organ I instancji uwzględni powyższe rozważania i podejmie stosowne działania polegające na uzupełnieniu bądź zmianie decyzji własnej z dnia [...] na korzyść skarżącej. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta T. Nr [...] z dnia [...] zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.