IV SA/Gl 440/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 września 2004 r. sprawy ze skargi R. Ś. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej o d d a l a s k a r g ę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art.1 ust.1, art.4 ust.1 i 2 oraz art.2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. nr 87, poz.395 z późn. zmianami), po rozpatrzeniu wniosku R. Ś. odmówił przyznania mu świadczenia pieniężnego. Z motywów uzasadnienia tej decyzji wynika, że w okresie od [...] do [...] R. Ś. doznał prześladowań nie objętych przepisem art.2 cytowanej ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R. Ś.i podniósł, iż jego matka H. Ś. urodziła go w dniu [...] w miejscowości K. (obecnie S.-T. woj. w.), gdzie jego rodzice byli deportowani na roboty przymusowe i pracowali przymusowo u bauera. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w trybie art.138 § 1 pkt 1 i art.127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wnioskowane świadczenie nie może być przyznane, gdyż urodzenie się odwołującego podczas pobytu jego rodziców na robotach przymusowych nie jest represją w rozumieniu art.2 pkt 2 lit.a wyżej wymienionej ustawy o świadczeniu pieniężnym. Zgodnie z tym przepisem represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny 1939-1945 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący R. Ś. wniósł o przyznanie mu świadczenia pieniężnego. Podniósł, że nie może się pogodzić z niesprawiedliwą i krzywdzącą decyzją, gdyż zgodnie z postanowieniem Stowarzyszenia Ofiar Wojny jest osobą represjonowaną. Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnioskował o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany wcześniej zajętego stanowiska, bowiem urodzenie się i pobyt wraz z rodzicami na robotach przymusowych nie jest represją, a okoliczności podniesione w skardze nie mają wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. nr 87, poz.395 z późn. zmianami, zwana dalej w skrócie: "ustawą o świadczeniu pieniężnym") określa, że świadczenie to przysługuje osobie, która w okresie podlegania represjom określonym w ustawie była obywatelem polskim i jest nim obecnie oraz posiada stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast represją w rozumieniu przepisu art.2 ustawy o świadczeniu pieniężnym, jest:: 1) osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych; 2) deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium: III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 lub Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach. W konsekwencji, osoba ubiegająca się o świadczenie pieniężne na podstawie przepisów cytowanej ustawy o świadczeniu pieniężnym powinna wykazać istnienie po swej stronie przesłanek uzasadniających zaliczenie jej do jednej z dwóch wymienionych w art.2 tej ustawy kategorii osób represjonowanych. W niniejszej sprawie poza sporem jest, że skarżący R. Ś. jest obywatelem polskim, jednakże represji w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym zostali poddani jego rodzice, ponieważ to oni zostali deportowani (wywiezieni) do pracy przymusowej w miejscowości K., obecnie S.. Ustalenie to nie było kwestionowane przez skarżącego. Ten fakt przesądził o niemożności uzyskania przez skarżącego świadczenia pieniężnego, bowiem w przypadku deportacji wymaga się, aby dziecko także świadczyło pracę przymusową, przy czym nie jest istotne, że dziecko było deportowane niejako przy okazji deportacji rodziców, a nie indywidualnie (wynika to wprost z cytowanego wyżej art.2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym). Ustawodawca jasno określił, że represją jest deportacja do pracy przymusowej, a w przypadku skarżącego przesłanka ta nigdy nie występowała, ze względu na jego wiek (ur. [...]). Wyklucza to tym samym okoliczność, że skarżący mógł wykonywać pracę w charakterze robotnika przymusowego i aby, ta praca miała charakter przymusowy. W zakresie decyzji podejmowanych przez organ orzekający ustawodawca nie pozostawił temu organowi żadnej sfery uznania, bowiem decydujące pozostaje tutaj jedynie brzmienie przepisów ustawy o świadczeniu pieniężnym. W tej sytuacji skarżący nie może być zaliczony do osób objętych represjami, które uzasadniają przyznanie świadczenia pieniężnego. Świadczenie to mogłoby być przyznane jedynie w przypadku, gdyby skarżący jako osoba małoletnia i z tego powodu niezdolna do pracy fizycznej, w późniejszym okresie swego tam pobytu, przez co najmniej 6 miesięcy faktycznie wykonywał pracę przymusową (vide: wyrok z dnia 24 stycznia 2001 r. NSA V SA 879/00, Lex nr 79348). Odnosząc się do zarzutu skargi, iż zdaniem skarżącego już wcześniej uznano go za osobę represjonowaną przez Stowarzyszenie Ofiar Wojny i decyzję Praw Człowieka w S. wskazać należy, że zgodnie z ustawą o świadczeniu pieniężnym uprawnienie do świadczenia pieniężnego przyznaje w formie decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (bądź upoważniony przezeń pracownik art.4 ust.2 tej ustawy), na wniosek zainteresowanego (poparty dokumentami i innymi dowodami potwierdzającymi rodzaj i czas trwania represji), zaopiniowany przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych (art.4 ust.1 tej ustawy). Tryb postępowania w sprawie wniosków oraz szczegółowe wymagania dotyczące dokumentów i innych dowodów potwierdzających podleganie represjom określił na podstawie art.4 ust.3 ustawy Minister pracy i Polityki Socjalnej w rozporządzeniu z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 111, poz.1300). Dokumentami tymi są wystawione przez powołane do tego, w zakresie ich działania, krajowe i zagraniczne organy państwowe lub inne państwowe i niepaństwowe jednostki organizacyjne, potwierdzające rodzaj, miejsce i czas trwania represji, a w szczególności przez: Międzynarodowe Biuro Poszukiwań w Bad Arolsen (RFN), Międzynarodowy Czerwony Krzyż i jego agendy w poszczególnych państwach, Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, archiwa państwowe – krajowe i zagraniczne, muzea państwowe i samorządowe, Centralne Archiwum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Archiwum Wschodnie w Fundacji Ośrodka "Karta" w Warszawie, Instytut Hovera; Uniwersytet w Stanform (USA), Instytut Sikorskiego w Londynie (Wielka Brytania), a takimi dokumentami skarżący nie dysponował. W związku z powyższym skarżący błędnie uznał, że posiada status osoby represjonowanej, uprawnionej do świadczenia pieniężnego z ustawy o świadczeniu pieniężnym. Przedstawione powyżej okoliczności sprawy pozwalają uznać, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie w kontrolowanej decyzji nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 czerwca 2003 r. P 24/02 OTK-A 2003//6/55 uznał art.4 ust.5 wyżej wymienionego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 grudnia 1999 r., w brzmieniu wprowadzonym ustawą z dnia 18 marca 1999 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 28, poz.257) za sprzeczny z Konstytucją RP i najprawdopodobniej, to spowodowało możliwość rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] r. o przyznanie świadczenia pieniężnego. Jednakże wobec nie przedstawienia przez skarżącego dowodów na okoliczność jego pracy przymusowej, ale też i nie powoływania się we wniosku na ten rodzaj okoliczności odmowa przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego była w pełni uzasadniona, ze względu na nie spełnienie przez skarżącego dyspozycji zawartej w art.2 pkt 2 lit.a ustawy o świadczeniu pieniężnym. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie at.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzeczono, jak w sentencji.