IV SA/Gl 445/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2007 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., na podstawie art. 78 ust. 1-4, art. 106 ust. 1 oraz art. 112 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. nr 64, poz. 593 z późn. zm.) oraz § 9, 10 i 11 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. z 2004 r. Nr 233, poz. 2344) przyznał Z. i J. G. jako rodzinie zastępczej pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego w niej dziecka P. P.. Wysokość pomocy pieniężnej w miesiącu [...] 2005 r. ustalono na kwotę [...]zł, z kolei od miesiąca [...] 2005 r. w kwocie [...] zł miesięcznie oraz od [...]2006 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu wskazano, iż uprawnienie do otrzymania pomocy pieniężnej nastąpiło z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej tj. z dniem [...]r. W odwołaniu od decyzji organu I instancji J. G. podniósł, iż wnuk P. P. został oddany pod opiekę dziadków już od dnia [...]r. Od tej daty do dnia [...]r. uprawomocnienia się postanowienia sądu o umieszczeniu małoletniego w rodzinie zastępczej, rodzina nie otrzymała żadnego finansowego wsparcia. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 138 § 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu podano, iż zgodnie z treścią art.78 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej w uzasadnionych przypadkach, uwzględniając wiek dziecka, jego stan zdrowia – czy też w sytuacji wykazywania przez dziecko przejawów demoralizacji w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach nieletnich – stopień niedostosowania społecznego dziecka, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania rodziny zastępczej udziela tej rodzinie pomocy pieniężnej w wysokości wyższej niż określona w art. 78 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej lecz nie przekraczającej 80 % podstawy pomniejszonej o kwotę odpowiadającą 50 % dochodu tego dziecka nie mniej jednak niż 20 % podstawy. Dalej stwierdzono, iż organ I instancji naruszył granice uznania, gdyż ani w toku prowadzonego postępowania ani też w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił dlaczego przyznał pomoc pieniężną w wysokości 60 % podstawy. Wskazano też, iż w sytuacji gdy art. 78 ust. 4 cyt. ustawy daje możliwość przyznania wnioskowanej pomocy w kwocie nie przekraczającej 80 % podstawy, organ I instancji zobligowany jest do dokładnego określenia jaką pomoc przyznaje i dlaczego w takiej a nie innej wysokości. W dalszej kolejności powołano treść § 10 pkt 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych, w myśl którego pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej przyznaje się na okres pobytu dziecka w rodzinie zastępczej (...) począwszy od dnia ustanowienia rodziny, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Jest to więc reguła określająca moment, od którego przysługuje pomoc pieniężna dla rodzin zastępczych. Mając na uwadze treść powyższego przepisu organ II instancji wskazał na kolejną kwestię w sprawie, którą organ I instancji winien wyjaśnić w toku ponownie prowadzonego postępowania tj. datę powstania uprawnień rodziny zastępczej do otrzymania pomocy pieniężnej, która wiąże się z momentem złożenia przez stronę stosownego wniosku w tym zakresie. Tymczasem w aktach omawianej sprawy brak jest wniosku strony o przyznanie tej formy pomocy. Zatem w ocenie organu odwoławczego stanowisko organu I instancji zawarte w zaskarżonej decyzji określające dzień uprawomocnienia się postanowienia sądu tj. dzień [...]r. jako datę powstania uprawnień do przyznania pomocy pieniężnej nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Nadmieniono też, iż organ I instancji powołał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepis nieobowiązującej już ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej uchylonej z dniem 1 maja 2004 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją podnosząc argumenty odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie może się ostać, bowiem zapadła z naruszeniem prawa mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszym rzędzie przyjdzie zakwestionować ustalenie organu odwoławczego o braku wniosku strony dotyczącego przyznania pomocy. Mianowicie wbrew temu ustaleniu w aktach administracyjnych znajduje się wniosek Z. G. "o pomoc finansową na rodzinę zastępczą" z dnia [...]r., czego organ odwoławczy nie dostrzegł nawet w odpowiedzi na skargę. Omawiane ustalenie poczynione zostało więc z naruszeniem art. 80 i 107 § 3 kpa. Żadnego znaczenia prawnego nie ma przy tym zawarta w spisie akt informacja, że organ I instancji przekazując odwołanie wraz z aktami spawy nie dołączył przedmiotowego wniosku do akt. Spis ten nie jest nawet podpisany, a zatem nie nosi cech dokumentu urzędowego. Istotniejsze jest jednak to, że gdyby nawet wniosek nie był w aktach sprawy na etapie postępowania odwoławczego, to obowiązkiem Kolegium było ustalenie, czy strona z takim wnioskiem wystąpiła, na co wskazywały zresztą inne dokumenty znajdujące się w tych aktach. W tym zakresie nie było konieczne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego co najmniej w znacznej części, jak tego wymaga art. 138 § 2 kpa, a niewyjaśnienie przez organ odwoławczy powyższej okoliczności nastąpiło z naruszeniem także art. 7 i 77 § 1 kpa. Obecnie nie powinno już ulegać wątpliwości, że rodzina zastępcza złożyła wniosek o pomoc finansową. Nie mogło stanowić powodu przekazanie sprawy organowi I instancji także powołanie przez ten organ niewłaściwego przepisu prawa materialnego dotyczącego terminu początkowego przyznania świadczeń, gdyż poprawienie tej wadliwości nie wykracza poza uprawnienia organu odwoławczego. Całkowicie błędne jest natomiast stanowisko Kolegium, według którego zachodzi konieczność wyjaśnienia okoliczności dotyczących wysokości świadczeń należnych rodzinie zastępczej, z uwagi na uznaniowy charakter decyzji opartej na art. 78 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Mianowicie Kolegium przeoczyło, że zgodnie z art. 78 ust. 11 pkt 5 tej ustawy kwestia wysokości pomocy pieniężnej, o której mowa w ust. 3 i 4 tego artykułu pozostawiona została do uregulowania w rozporządzeniu wykonawczym. Nastąpiło to w powołanym zresztą przez Kolegium rozporządzeniu z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych. W niniejszej sprawie chodziło o pomoc na małoletniego P. P., który miał poniżej 7 lat i nie dysponował orzeczeniem o niepełnosprawności. Należało zatem zastosować § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, według którego wysokość pomocy wynosi 60 % podstawy, o której mowa w art. 78 ust. 4 ustawy. Taka też wysokość pomocy została określona przez organ I instancji. Wbrew zatem twierdzeniu Kolegium określenie wysokości pomocy nie ma charakteru uznaniowego, lecz wynika ze sztywno wyznaczonych kryteriów normatywnych. Tym samym zgromadzone w aktach materiały pozwalały na ustalenie wysokości pomocy należnej stronie, w związku z czym nie zachodziła potrzeba prowadzenia w tym zakresie znacznego postępowania wyjaśniającego. Tym samym wydanie decyzji kasacyjnej nastąpiło z naruszeniem art. 138 § 2 kpa. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium wyda więc rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, o ile nie pojawi się jakaś nowa przeszkoda formalna. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.