IV SA/Gl 445/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu [...] stycznia 2015 r. M. R. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż zakres jego żądania obejmuje ustanowienie pełnomocnika procesowego w osobie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że jest osobą samotnie gospodarującą, niepełnosprawną, niezdolną do pracy. Równocześnie wnioskodawca oświadczył, iż zamieszkuje w wynajmowanym lokalu o powierzchni 32,11 m2, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro ani nieruchomości. Zadeklarował też, że nie uzyskuje żadnego dochodu poza dodatkiem mieszkaniowym, w kwocie 184,31 zł i - jak to określił - "żyje z kradzieży". Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej strony, zarządzeniem z dnia 12 stycznia 2015 r. zwrócono się do niej o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołała. W tym zakresie skarżącego wezwano o: - podanie aktualnej orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci, wydatki na zakup żywności, środków czystości, odzieży itp.). Wskazano przy tym, że wydatki z tytułu czynszu i opłat za tzw. media powinny zostać udokumentowane stosownymi fakturami VAT, paragonami, dowodami wpłaty itp. Z kolei w razie istnienia zaległości płatniczych w omawianym zakresie należy przedłożyć stosowne aktualne (to jest wydane nie wcześniej niż w ciągu trzech ostatnich miesięcy) dokumenty potwierdzające ten fakt (np. zaświadczenia o wysokości zaległości, wezwania do zapłaty itp.); - wskazanie i udokumentowanie źródeł, z których skarżący aktualnie czerpie środki na pokrycie wspomnianych wyżej kosztów utrzymania. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie wnioskujący nie udzielił na rzeczone wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy odnotować, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie zasiłku okresowego będącego jednym ze świadczeń z pomocy społecznej. W konsekwencji, strona jest w tej sprawie zwolniona od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a co za tym idzie, jej wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (skarżący został o tym fakcie poinformowany przez Sąd wcześniejszym pismem z dnia 9 stycznia 2015 r.). Odnosząc się natomiast do wniosku M. R. o ustanowienie adwokata należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uzupełniła ani nie uprawdopodobniła swoich oświadczeń, które podniosła we wniosku. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że M. R. został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia 12 stycznia 2015 r. W tym miejscu należy wskazać, że wezwanie to zostało doręczone wnioskodawcy w trybie tzw. doręczenia zastępczego czyli w sposób zgodny z art. 73 p.p.s.a. Zawierające wspomniane wezwanie przesyłka, którą wysłano do strony na wskazany przez nią we wniosku adres, została zwrócona do Sądu, zaś z widniejących na niej adnotacji wynika, że była ona awizowana w dniu 14 stycznia 2015 r., a następnie powtórnie, w dniu 22 stycznia 2015 r. W tym stanie rzeczy, wobec treści art. 73 § 1 i 4 p.p.s.a., jej skuteczne doręczenie nastąpiło z dniem 28 stycznia 2015 r. - to jest 14 dni licząc od daty pierwszego awizowania. W konsekwencji, wyznaczony w treści wezwania siedmiodniowy termin upłynął z dniem 4 lutego 2015 r. W terminie tym wnioskodawca nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Nie złożył żadnych oświadczeń dotyczących wysokości obciążających go kosztów utrzymania jak również o źródłach, z których czerpie środki na pokrycie tych wydatków. Tymczasem trzeba podkreślić, że uchylenie się strony od wykonania nałożonego na nią w toku postępowania obowiązku polegającego na złożeniu dodatkowych oświadczeń dotyczących jej sytuacji materialnej wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W konsekwencji stwierdzić przyjdzie, że strona nie wykazała w sposób dostatecznie wiarygodny, aby nie była w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu, a tym samym wymóg, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. nie został w sprawie zachowany. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.