IV SA/Gl 447/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , , po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich. W dniu [...] skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przedłożył on urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wskazał, że jest emerytem i nie stać go na zapłatę wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z wyboru w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od powołanego na wstępie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ponadto we wniosku podano, że zarówno skarżący, jak i pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żona są ciężko chorzy, a ich leczenie wiąże się z dużymi kosztami. Jednocześnie skarżący zadeklarował, że że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Posiada mieszkanie o powierzchni użytkowej 55 m2. Miesięczny dochód rodziny skarżącego zadeklarowany został na kwotę 1.000 zł, na który składają się emerytura pobierana przez skarżącego oraz emerytura jego żony. Przedłożone przez skarżącego dokumenty uznano za niewystarczające dla oceny jego sytuacji materialnej dlatego wezwaniem z dnia 17 lutego 2011 r. zwrócono się do niego o uzupełnienie i uprawdopodobnienie danych, na które się powołał. W odpowiedzi skarżący nadesłał dokumenty wskazujące na wysokość wydatków dokonywanych z tytułu opłat za czynsz, zakup leków, opłat za telefon, gaz i energię elektryczną oraz innych wydatków. Z przedłożonych dokumentów wynika, że miesięczny dochód wnioskodawcy netto to kwota: 2.352,07 zł z tytułu świadczenia emerytalnego natomiast emerytura jego żony wynosi netto 1.264,10 zł. Zatem łączny dochód rodziny to kwota 3.895,44 zł. Koszty utrzymania związane z eksploatacją mieszkania oraz leczenia obciążające rodzinę to kwota: 1.212,36 zł na która składają się następujące opłaty: gaz (w rozliczeniu miesięcznym): 74,98 zł, energia elektryczna: 190,23 zł, czynsz wraz z opłatami stałymi to kwota 534,97 zł, usługi telekomunikacyjne: 61,46 zł, ubezpieczenie, w rozliczeniu miesięcznym wynosi około 15,10 zł (181,00 zł rocznie), koszty zakupu lekarstw oszacowano przeciętnie na 300 zł w skali miesiąca. Skarżący przedłożył nadto potwierdzenia dokonania wpłat z tytułu dzierżawy w kwocie 313,36 zł (miesięczna więc opłata z tego tytułu to kwota 26,11 zł oraz podatku od nieruchomości w wysokości 114,11 zł w skali roku, a zatem 9,51 zł w rozliczeniu miesięcznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. , stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie natomiast z art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku M. C. należy wskazać, że w myśl zasady sformułowanej w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie" nakładające na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale formułujące obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003, s. 117). Powyższe oznacza, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostało udowodnione przez stronę. W tym właśnie kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego wniosku. Zważywszy bowiem na relacje pomiędzy dochodem przypadającym na dwuosobowe gospodarstwo domowe, a rozmiarem wydatków, które obciążają rodzinę skarżącego Sąd uznał, że przesłanka wynikająca z powołanego na wstępie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie została spełniona. W tym miejscu przypomnieć należy, że dochód gospodarstwa domowego skarżącego, po odliczeniu obciążeń podatkowych wynosi 3.895,44 zł. Jednocześnie na podstawie dokumentów źródłowych przedłożonych przez skarżącego ustalono, że średnie miesięczne koszty stałe obciążające rodzinę wynoszą 1.212,36 zł. Z powyższego wyliczenia wynika, że po odliczeniu niezbędnych wydatków do dyspozycji rodziny skarżącego pozostaje kwota 2.683,08 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 1.341,54 zł. Nawet zatem uwzględniwszy konieczność pomniejszenia wyżej wskazanej kwoty o wydatki, jakie wiążą się z koniecznością zakupu żywności, oraz środków czystości czy odzieży dla dwuosobowej rodziny kwota 2.683,08 zł powinna umożliwić poczynienie oszczędności wystarczających na uiszczenie kosztów postępowania, w tym ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Tym bardziej, że instytucja prawa pomocy kierowana jest do rodzin i osób żyjących w zasadzie na granicy minimum socjalnego, osób, które w ramach posiadanych środków własnych nie są w stanie zabezpieczyć podstawowych potrzeb bytowych. To właśnie do takich osób skierowane jest prawo pomocy nie można bowiem w każdym przypadku obciążać państwa kosztem prowadzonych we własnym interesie postępowań sądowych. Podstawowym warunkiem przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie, że nie jest w stanie ona ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że oceniając możliwości zarobkowe oraz stan majątkowy strony Sąd dochodzi do przekonania, że uiszczenie jakichkolwiek kosztów związanych z toczącą się sprawą jest obiektywnie, rzeczywiście niemożliwe. Zaznaczyć należy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Jak już wyżej zaznaczono prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko podstawowych potrzeb życiowych. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie stronie prawa pomocy, jest bowiem ona w stanie poczynić oszczędności pozwalające na pokrycie kosztów postępowania ze środków, które posiada. Mając na uwadze wszystkie powołane wyżej okoliczności Sąd postanowił jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.