IV SA/Gl 447/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi P.L. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w Z. z dnia [...] nr [...] Decyzją z dnia [...] r. Komendant Powiatowy Policji w Z., po ponownym rozpatrzeniu, odmówił przyznania P.L. pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego położonego w K. przy ul. [...]. Organ orzekający ustalił, że wymieniony funkcjonariusz nie spełnia warunków z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( j.t. Dz. U. Nr 287 z 2011 r., poz. 1687, ze zm.). Nabyty przez niego wraz z żoną w dniu 27.11.2012 r. dom mieszkalny nadawał się już wówczas do zamieszkania, w związku z czym w chwili złożenia wniosku o pomoc finansową, co miało miejsce w dniu 11.08.2014 r. funkcjonariusz miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Organ odniósł się również do kwestii posiadania przez żonę funkcjonariusza innego domu położonego w K. przy ul. [...]. Ustalił mianowicie, że ma ona udział wynoszący 1/3 we współwłasności tego domu, co w stosunku do ogólnej powierzchni mieszkalnej wynoszącej 54,21 m2 daje wielkość 18,07 m2, a więc powyżej przysługującej rodzinie strony normie wynoszącej od 21 do 30 m2 ( 3 normy zaludnienia). W obszernym odwołaniu funkcjonariusz zasadniczo kwestionował ustalenia organu I instancji w zakresie stanu technicznego budynku przy ul. [...], które doprowadziły do wniosku, że w chwili zgłoszenia żądania miał on zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Zarzucił w szczególności, że organ swoje ustalenia oparł na inwentaryzacji technicznej, która nie miała na celu określenia możliwości zamieszkiwania w budynku przy ul. [...] lecz została sporządzona w związku z planowana jego rozbudową. Wynika to także z zeznań osoby, która sporządziła tę dokumentację, a które to zeznania zostały przez organ potraktowane wybiórczo. Na tę okoliczność nie przeprowadzono też innych dowodów powoływanych przez wnioskodawcę. W rezultacie organ błędnie uznał, że przedmiotowy budynek wymagał jedynie remontu, podczas gdy konieczne było wyposażenie go w instalacje, których dotychczas nie posiadał, a stan budynku nie pozwalał na jego zasiedlenie. Tym samym wnioskodawca spełniał normatywne przesłanki do uzyskania pomocy finansowej. Zaskarżoną decyzją [...] Komendant Wojewódzki Policji w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję I instancji, podzielając jej ustalenia i wnioski. Organ odwoławczy przywołał przepisy ustawy o Policji regulujące prawa funkcjonariuszy do uzyskania przydziału do lokalu mieszkalnego i świadczeń pochodnych stwierdzając, że policjantowi mającemu zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, w sposób określony w art. 95 ust. 1 pkt 1-4 ustawy, nie przysługuje ani prawo do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, ani też pomoc finansowa udzielana na cel wymieniony w art. 94 ust 1 tej ustawy. Dlatego też uzyskanie przez skarżącego domu jednorodzinnego położonego w K. przy ul. [...] uprawnia go do korzystania i zamieszkania w tym domu i pozbawia prawa do świadczenia o które się ubiega. Jednocześnie organ uznał, że dokumenty zebrane w sprawie nie świadczą o tym, iż omawiany dom nie nadawał się do zamieszkania lecz o realizacji rozbudowy budynku o taras z adaptacją poddasza na cele mieszkaniowe wraz z wymianą więźby dachowej i budową zbiornika na nieczystości stałe. Podjęcie czynności remontowych nie powodowało utraty na stałe możliwości zaspokojenia przez skarżącego potrzeb mieszkaniowych, lecz jest to stan przejściowy prowadzący do podniesienia standardu posiadanego domu. Organ nie dopatrzył się w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym uchybień proceduralnych zarzuconych w odwołaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P.L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania oraz błędną interpretację przepisów prawa materialnego. W pierwszej kolejności skarżący zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego. Wskazał, że jego wniosek dotyczył pomocy na uzyskanie lokalu mieszkalnego, a nie jego rozbudowę, gdyż budynek w chwili złożenia wniosku nie nadawał się na zamieszkanie przez jego trzyosobową rodzinę, w skład której wchodzi niepełnosprawne dziecko. Wbrew twierdzeniu organu, pomoc miała służyć na dokończenie procesu budowlanego a nie na spłatę zaciągniętych zobowiązań finansowych. W zakresie przeprowadzonego postępowania skarżący zarzucił, iż sprawa nie została należycie wyjaśniona, co wynikało również z pominięcia zgłoszonych dowodów, a dokonana ocena dowodów naruszyła art. 80 kpa. W szczególności treść zeznań świadka M.S. jest odmienna niż to zrelacjonował organ odwoławczy. Skarżący przedstawił argumentację z odwołania odnośnie zakresu prac budowlanych koniecznych do przystosowania budynku do zamieszkania, które częściowo nie stanowiły remontu lecz polegały na wyposażeniu budynku w niezbędne instalacje. Pozostałe zarzuty przedstawione dotyczą naruszenia art. 6,8,9,11 i 107 § 3 kpa. Naruszenie prawa materialnego skarga upatrywała w tym, że rozporządzenie z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i poróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1170) wymaga, by przydzielony lokal znajdował się w należytym stanie technicznym i sanitarnym. Ponieważ dom przy ul. [...] nie był w takim stanie, to skarżący kwalifikował się do przydziału lokalu, a w konsekwencji przysługiwała mu pomoc finansowa na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy o Policji. Organ policyjny błędnie zinterpretował zatem ten przepis. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Jego zdaniem wszystkie istotne okoliczności zostały wyjaśnione, a organy obu instancji swoje rozważania uzewnętrzniły w wydanych decyzjach. Dodatkowo organ podniósł, że w zakresie, w jakim zeznanie świadka M.S. różni się od treści inwentaryzacji, nie można im dać wiary. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Decyzje obu instancji nie mogą się ostać, bowiem istotnie nie spełniają wymogów legalności, w kryteriach której odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Oczywiście należy podzielić ogólne stwierdzenia organu odwoławczego co do zasad przyznawania pomocy finansowej przewidzianej w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, trafnie wsparte bogatym w tej mierze orzecznictwem. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotna jednak jest ta według której nabycie lokalu (domu), jeżeli znajduje się w stanie nie nadającym się do zamieszkania, nie może skutkować odmową przyznania przedmiotowej pomocy finansowej. Organy orzekające ustaliły wprawdzie, że taka sytuacja nie występuje w przypadku skarżącego, ale ustalenia te budzą zastrzeżenia z punktu widzenia reguł postępowania wyrażonych w przepisach proceduralnych powołanych w skardze. Poniekąd potwierdza to sama odpowiedź na skargę, w której odniesiono się do wiarygodności jedynego przesłuchiwanego w sprawie świadka. Takiej oceny tego dowodu nie przedstawiono w decyzjach obu instancji, w których właściwie pominięto treść tych zeznań w zakresie w jakim nie odpowiadały dokonanym przez te organy ustaleniom. Stanowi to przekroczenie swobodnej oceny dowodów, założonej w art. 80 kpa, a uzasadnienie decyzji z tego względu nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 kpa. Wskazanie w odpowiedzi na skargę na brak wiarygodności świadka podważa jednocześnie argumentację zaskarżonej decyzji, w której odstąpienie od przeprowadzenia dowodu z zeznań innych świadków uzasadniono tym, że wystarczający jest dotychczas zebrany materiał w postaci dokumentacji budowlanej i właśnie zeznania świadka M. S. Takie stanowisko miałoby tylko sens wtedy, gdyby zawartość dokumentacji była zgodna z tymi zeznaniami. Tymczasem z zeznań świadka wynika, że budynek nie spełniał warunków przewidzianych w Prawie budowlanym, a stwierdzenie w inwentaryzacji o zadowalającym stanie technicznym budynku dotyczyło konstrukcji budynku a nie infrastruktury. Z kolei sama inwentaryzacja nie wypowiada się o możliwości zamieszkania w budynku w dotychczasowym stanie technicznym. Jest to zrozumiałe, skoro – jak trafnie przedstawił skarżący – inny był cel tej dokumentacji. Tym niemniej także i ona zawiera stwierdzenia wymagające bliższego wyjaśnienia. Mianowicie mowa jest w niej o projektowanej wymianie instalacji elektrycznej i wodno – kanalizacyjnej, wymianie wszystkich warstw posadzkowych oraz o planowanym wyposażeniu budynku w instalację centralnego ogrzewania. Zważywszy na wiek budynku okoliczności te mogłyby świadczyć, że dotychczasowe instalacje i posadzka nie spełniają obecnych wymogów i standardów. Konieczne było zatem ustalenie, czy zakres robót nie uzasadnia potraktowania omawianego przypadku analogicznie jak sytuacji, gdy funkcjonariusz nabywa budynek w stanie surowym, a więc pozwalającym na zamieszkanie dopiero po jego wykończeniu, wymagającym tak znacznych nakładów finansowych, że przekraczają one wysokość pomocy finansowej udzielonej w trybie art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, która wówczas może być przyznana. O możliwości zamieszkania w przedmiotowym budynku przez rodzinę skarżącego nie może przy tym przesądzać okoliczność, że dotychczas mieszkała w nim poprzednia właścicielka. Stan techniczny budynku musi być bowiem ustalony na podstawie obiektywnych kryteriów wynikających z przepisów budowlanych. Zamieszkiwanie ludzi w warunkach substandardowych nie należy do rzadkości, ale nie może to stanowić miernika oceny zdatności lokalu do zamieszkania w rozumieniu przepisów kształtujących uprawnienia funkcjonariusza Policji. Z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa kwestia stanu technicznego budynku przy ul. [...] w kontekście zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżącego nie została zatem - wbrew twierdzeniom organu odwoławczego – należycie wyjaśniona, w związku z czym musi to nastąpić w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, przy wykorzystaniu wszystkich możliwości dowodowych, stosownie do art. 75 § 1 kpa. Materiał sprawy wskazuje jednak na konieczność wyjaśnienia jeszcze jednej okoliczności. Mianowicie organy obu instancji ustaliły, że skarżący z rodziną zamieszkuje w K. przy ul. [...], w domu jednorodzinnym, którego współwłaścicielem w 1/3 części jest żona skarżącego. Stosownie do art. 95 ust 1 pkt 2 i 3 ustawy o Policji lokalu mieszkalnego nie przydziela się, a w konsekwencji nie przysługuje mu też pomoc z art. 94 ust. 1 tej ustawy, jeżeli jego małżonek posiada dom jednorodzinny odpowiadający co najmniej przysługującym policjantowi powierzchni mieszkalnej. Organy uznały, że wskazany dom nie zaspokaja potrzeb mieszkaniowych rodziny skarżącego tylko na tej podstawie, że według udziału żony skarżącego we współwłasności domu przypada jej powierzchnia mieszkalna wynosząca 18,07 m2. Jest to stanowisko wynikające z błędnej interpretacji powyższych przepisów. Czym innym jest bowiem tytuł prawny do lokalu ( domu ), a czym innym stan jego posiadania, jako stan rzeczywistego władania . W przypadku współwłasności można mieć mały udział w niej, a posiadać dom w całości, a można też mieć duży udział, a posiadać część domu o powierzchni poniżej przysługującego normatywu, albo nie posiadać domu w ogóle (nb. wówczas pojawiłyby się innego rodzaju problemy prawne). Tak więc po stwierdzeniu, że żona skarżącego jest współwłaścicielem omawianego obecnie domu, obowiązkiem organu było ustalenie, jaka powierzchnię faktycznie zajmuje rodzina skarżącego. Tymczasem organ komisyjnie dokonał jedynie pomiaru powierzchni poszczególnych pokoi i całkowitej powierzchni mieszkalnej domu, ale nie ustalił stanu posiadania po stronie rodziny skarżącego. Winno to więc również nastąpić w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy. Ponieważ ta kwestia w ogóle nie była wyjaśniana dla zachowania dwuinstancyjnego trybu postępowania administracyjnego właściwe jest przekazanie sprawy na poziom organu podstawowego stopnia. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed Sądami administracyjnym (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) orzeczono jak w sentencji. ec