IV SA/Gl 448/06
WyrokWSA w Gliwicach2007-03-06
Skład orzekający: Teresa Kurcyusz-Furmanik, Elżbieta Kaznowska, Edyta Żarkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., może naruszyć wiążącą ocenę prawną wyrażoną w poprzednim wyroku sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., narusza art. 153 p.p.s.a., jeśli jego rozstrzygnięcie nie uwzględnia wiążącej oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku sądu administracyjnego. W sytuacji, gdy sąd administracyjny nakazał organowi ustalić i uzasadnić brak współdziałania strony, a organ odwoławczy ponownie uchyla decyzję, nie zalecając ponownego postępowania dowodowego, lecz odwołując się do wytycznych sądu, a organ pierwszej instancji mimo to przeprowadza nowe postępowanie wyjaśniające, dochodzi do naruszenia przepisów proceduralnych.Stan faktyczny
J. K. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania zasiłku okresowego z powodu braku współdziałania z pracownikiem socjalnym. Po uchyleniu przez WSA pierwszej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, organ pierwszej instancji odmówił przyznania pomocy z powodu braku kontaktu z J. K. Następnie SKO uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę ponownie do rozpoznania, nakazując ustalić czas i miejsce wywiadu środowiskowego. J. K. złożył skargę do WSA, zarzucając opieszałość postępowania i powielanie argumentów. WSA uchyliło obie decyzje, stwierdzając naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wiążącej oceny prawnej z poprzedniego wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Referent stażysta Izabela Auguścik-Michułka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. Nr [...] z dnia [...]r.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] roku wydaną przez Kierownika Działu Administracyjno-Kadrowego i Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działającego z upoważnienia Rady Miejskiej w C., odmówiono J. K., na podstawie art. 43 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 3, art. 6 ust. 1a ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego oraz jednego obiadu dziennie z przyczyn braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej i nie wywiązywanie się z zobowiązań zawartych w kontrakcie.
Od decyzji organu administracji I instancji J. K. złożył odwołanie, w którym zakwestionował, by kiedykolwiek odrzucił możliwość podjęcia pracy, bowiem wiele czasu poświęcił na jej poszukiwanie, jednak z negatywnym rezultatem. Zarzucił również, iż uzasadnienie decyzji jest zbyt ogólnikowe i niczego nie wyjaśnia. Podniósł nadto, iż kontrakt o którym mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, to zobowiązania dyktowane przez pracownika socjalnego, z przyczyn obiektywnych nie wykonalne. Jako przykład podał zobowiązanie go do przedstawienia swojej kartoteki z Zakładu Opieki Zdrowotnej, której wydania odmówiono mu.
W piśmie uzupełniającym odwołanie J. K. podniósł dodatkowo, iż podejmował nawet takie próby uzyskania środków do życia, jak [...], której jednak nie udało mu się [...], nadto skontaktował się z Centrum Pomocy Rodzinie, gdzie zaproponowano mu zatrudnienie związane z prowadzeniem działalności [...], jednak byłoby to możliwe dopiero od drugiego półrocza 2003 roku. Tymczasem pozostaje on bez środków do życia, co uzasadnia jego wniosek o przyznanie pomocy finansowej.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na mocy art. 4, art. 31 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414), obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2002 roku w sprawie wskaźnika waloryzacji oraz wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2002 roku (M.P. Nr 19, poz. 338) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ administracji II instancji zwrócił uwagę, iż odwołujący objęty jest kompleksową pomocą ze strony organu pomocy społecznej od [...] 2000 roku i nie zaobserwowano w tym czasie zmian w jego sytuacji finansowej, a zatem w myśl art. 1 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, jako że nie może on przyjmować postawy oczekującej, powinien wykazać większą aktywność w rozwiązywaniu swego problemu.
W tym celu odwołujący winien wypełnić ciążący na nim obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, w formie i zakresie wyznaczonym przez tego pracownika. Nadto pomoc przyznana J. K. w postaci bloczków na obiady jest świadczeniem w granicach możliwości ośrodka i zaspokaja niezbędne potrzeby odwołującego, natomiast zasiłek okresowy jest świadczeniem uznaniowym i przyznaje się go w zależności od posiadanych przez organ pomocy społecznej środków finansowych.
Nie godząc się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, J. K. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu pomocy w formie zasiłku okresowego w wysokości minimum socjalnego na okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2003 roku. Skarżący wskazał, iż po myśli decyzji organu I instancji został pozbawiony zarówno zasiłku okresowego jak i świadczenia w naturze w postaci obiadu, co zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., a w sprzeczności z tym pozostaje uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z którego wynika, jakoby obiady te zostały mu decyzją organu I instancji przyznane. Istotnie zostało to spełnione dopiero w [...] 2003 roku, jednakże bez wydanej nowej decyzji lub zmiany decyzji poprzedniej. Skarżący zakwestionował także stanowisko Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, sugerujące zamieszkanie skarżącego w ośrodku dla bezdomnych, mimo, iż posiada on swoje mieszkanie, dodatkowo podnosząc, iż nie jest winny obecnej swojej sytuacji, która jest wynikiem stanu gospodarki, a jako fałszywe oskarżenia uznał obwinianie go o brak aktywności.
W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, iż charakter pomocy w formie zasiłku okresowego jest uznaniowy i zależy od posiadanych środków finansowych, a w przypadku gdy wysokość posiadanych środków nie pozwala na przyznanie tej formy pomocy, uzasadniona jest jej odmowa. Skoro zatem organ pomocy społecznej nie dysponował środkami finansowymi, które można było przeznaczyć na zasiłki okresowe zaskarżona decyzja była słuszna.
Po rozpoznaniu skargi złożonej przez J. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 1974/03 uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał organowi zastosowanie się do zasad wynikających z treści art. 7, art. 77 § 1 poprzez dokonanie należytej oceny zebranego w sposób obszerny materiału dowodowego i prawidłowe, po myśli art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie wydanej po analizie stanu faktycznego sprawy decyzji. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przedstawione w sprawie dowody pozostawały w sprzeczności z ustaleniami organu, a lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozwoliło na ocenę słuszności rozumowania poprzedzającego jej wydanie.
W dniu [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją Nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do jej ponownego rozpoznania uznając, iż konieczność taka wynika z zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2005 r.
Organ I instancji rozpoczął ponowne postępowanie dowodowe i w tym celu, w drodze pozostawianych kilkakrotnie w drzwiach jego miejsca zamieszkania informacji, wezwał stronę w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W tym celu, na mocy art. 35 k.p.a. przedłużono postępowanie administracyjne przed organem I instancji.
W następstwie braku kontaktu z J. K. wydana została w dniu [...]r. decyzja nr [...], w której, w oparciu o art. 106 w zw. z art. 107 ust. 5 i art. 11 ust. 2 oraz art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), działający z upoważnienia Burmistrza Miasta C. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. odmówił stronie przyznania pomocy społecznej.
Stanowisko swoje organ umotywował brakiem możliwości skontaktowania się z J. K., który z premedytacją unikając takich kontaktów działał w opinii wydającego decyzję w celu ukrycia faktycznej swojej sytuacji materialnej.
Nadto organ zacytował treść art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Odwołując się od powyższego rozstrzygnięcia sprawy J. K. zakwestionował w całej rozciągłości stanowisko organu I instancji.
Wskazał, iż długotrwałe, ponowne postępowanie dotyczyć miało zdarzeń z okresu 2003 roku, kiedy to jego sytuacja materialna została należycie wyjaśniona, a on współpracował z pracownikami organu we wszystkich możliwych aspektach. Niezrozumiałe jest zatem dla niego stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której imputuje się mu ukrywanie dochodów i brak współpracy z organem, co zdaniem odwołującego jest dla niego krzywdzące, a w dodatku nie pozostaje w związku z rozpoznawaną sprawą.
Wskutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją Nr [...] z dnia [...]r. na mocy art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do jej ponownego rozpoznania.
Organ odwoławczy uznał, iż przede wszystkim naruszono zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym. W tym celu nakazane zostało wystąpić do odwołującego w formie pisma i ustalić czas i miejsce przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a także zapewnić odwołującemu możliwość wypowiedzenia się co do wszystkich zebranych w sprawie dowodów.
J. K. zakwestionował również stanowisko organu odwoławczego i skierował skargę na jego decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
W skardze tej wskazał, iż po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyroku z dnia 29 kwietnia 2005 r. postępowanie administracyjne toczyło się opieszale i był zmuszony interweniować. Zdaniem skarżącego nadal nie wyjaśniono przyczyn odmowy pomocy społecznej, o którą starał się w 2003 r. i obecnie, mimo upływu trzech lat od chwili, gdy złożył w tej sprawie wniosek powielono wyłącznie argumenty, których użyto w poprzednich, zaskarżonych przez niego decyzjach.
Oświadczył, iż obecna jego sytuacja materialna nie pozostaje w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie i nie może rzutować na treść decyzji w sprawie koniecznej dla niego pomocy społecznej w roku 2003. Działania organu I instancji, w opinii skarżącego pozostają w sprzeczności z prawem, gdyż mają na celu fabrykowanie argumentów dla poparcia decyzji sprzed trzech lat.
W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie organ wskazał, iż dla rozstrzygnięcia sprawy koniecznym było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w kierunku wskazania dowodów świadczących o braku współpracy strony z organem. Konieczne było także, zgodnie z wymogami art. 106 ust. 4 przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Jeżeli bowiem strona stara się po raz kolejny o prawo do pomocy społecznej lub gdy nastąpi zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu.
Brak wywiadu środowiskowego uniemożliwił zdaniem organu wydanie właściwej decyzji, co uzasadnia w pełni słuszność zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na stanowisko organu zaprezentowane w odpowiedzi na skargę, skarżący zakwestionował konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w sytuacji, gdy nie jest osobą występującą o pomoc społeczną ponownie lecz domaga się jej od trzech lat bez pozytywnego rezultatu.
Wskazując na wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 kwietnia 2005 r. podniósł, iż organ nie wypełnił ich, gdyż nie dokonał analizy materiału zebranego w toczącym się w 2003 r. postępowaniu.
Kolejnym pismem z dnia [...]r. skarżący poinformował Sąd, iż w dniu [...]r. doręczono mu kolejną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., która stała się również przedmiotem jego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne wykonują wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Zadaniem sądu administracyjnego jest przeto kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania, a nie orzekanie pod względem merytorycznym.
Takie kompetencje kontrolne Sądu odnoszą się również do zaskarżonej decyzji, która jest rozstrzygnięciem o charakterze kasacyjnym. Jednakże, ze względu na charakter tej decyzji, która nie zawiera ostatecznego merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, do podjęcia którego uprawniony jest po myśli art. 16 w związku z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji, ocena legalności jej sprowadza się w głównej mierze do oceny przestrzegania przez organ odwoławczy przepisów procesowych regulujących dopuszczalność wydawania rozstrzygnięcia kasacyjnego.
Art. 138 § 2 k.p.a., przywołany jako prawna podstawa decyzji będącej przedmiotem skargi stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Gdyby w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. znalazły się błędne wskazówki odnośnie okoliczności, jakie organ I instancji powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy, stanowiłoby to naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego o istotnym dla wyniku sprawy charakterze.
Sytuacja taka w opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego miała miejsce w przedmiotowej sprawie.
Na wstępie zaznaczyć należy, iż zaskarżona decyzja wydana została w powtórnie toczącym się postępowaniu, poprzedzonym postępowaniem sądowoadministracyjnym, zakończonym wydanym wyrokiem.
W wyroku tym zawarte zostały dla organu administracyjnego wskazania co do dalszego postępowania, które zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.
Odnosząc się zatem do oceny prawnej i treści wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 kwietnia 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 1974/03 zauważa się, iż wynikał z nich jednoznaczny obowiązek organu, jaki winien być spełniony w toku ponownego postępowania.
Sąd ten bowiem nakazał organowi ustalić i uzasadnić na czym w istocie miałby polegać przypisany skarżącemu brak współdziałania z pracownikiem socjalnym i "nie wypełnienie przez skarżącego kontraktu", stanowiące przyczynę odmowy przyznania mu pomocy społecznej.
Sąd wskazał, iż mimo obszerności materiału dowodowego, żaden z dokumentów w postaci kart aktywności skarżącego czy wywiadów przeprowadzonych przez pracownika socjalnego nie został należycie oceniony.
Jak wynika z treści przytoczonego wyżej art. 135 p.p.s.a. orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres kontrolowanego na skutek wniesionej skargi postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Naruszenie przez organy administracyjne wskazanych mu wytycznych obejmujących zarówno ocenę prawną jak i wskazań co do dalszego postępowania stanowi naruszenie przepisu art. 153 p.p.s.a. i powoduje konieczność, w razie złożenia skargi od decyzji wydanej w ponownym postępowaniu administracyjnym, uchylenia zaskarżonej decyzji. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem sądu.
Z kolei związanie samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 153 powołanej ustawy oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 1999 r. sygn. akt IV SA527/97).
W judykaturze powszechnie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 1997 r., I SA/Po 263/97; wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/1999, nr 1, poz. 2; wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., III SA 3377/00; wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002, nr 9-10, s. 199). Również w judykaturze powszechnie przyjmuje się stanowisko, że nieaktualność, a co za tym idzie – ustanie mocy wiążącej oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu orzeczenia sądu administracyjnego powstaje w przypadku istotnej zmiany stanu faktycznego sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2408/98).
W sprawie będącej przedmiotem rozstrzygania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie nastąpiła zmiana stanu faktycznego mogąca uzasadniać nieaktualność wyrażonej w wyroku z dnia 29 kwietnia 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 1974/05 oceny prawnej. Nie został też on uchylony ani nie uległ zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania w sprawie zakończonej wskazanym wyrokiem. Reasumując, wytyczne zawarte w treści wskazanego wyżej wyroku były wiążące dla organu w toku ponownego postępowania, a także są wiążące dla Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę.
Biorąc pod uwagę treść wyroku uchylającego decyzję organu odwoławczego, a w konsekwencji przekazującego temu organowi do ponownego rozpoznania sprawę w celu dokonania prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału i należytego uzasadnienia swego stanowiska, wydaje się stosowne, by odnieść się do charakteru i kompetencji organów odwoławczych przyznanych im mocą przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania odwoławczego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji (T. Woś, J. Zimmermann, glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, PiP 1989, z. 8, s. 147).
Realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania, przepis art. 138 k.p.a. ukształtował postępowanie przed organem odwoławczym – co do zasady – jako postępowanie merytoryczne. Merytoryczny bądź merytoryczno-reformacyjny charakter mają w związku z tym również decyzje tego organu (art. 138 § 1 pkt 1 i 2 zdanie pierwsze), ukierunkowane na rozstrzygnięcie o określonych prawach lub obowiązkach. Rozstrzygnięcia kasacyjne traktowane są przez kodeks jako wyjątki od zasady merytorycznego charakteru postępowania odwoławczego (wyrok NSA z dnia 12 grudnia 1996 r., SA/Ka 1994/95, niepubl.).
U podstaw takiego kierunku rozstrzygnięć organu II instancji legła niewątpliwie również zasada szybkości działania i prostoty środków prowadzących do załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.).
Trudno przeto uznać rację organu II instancji (decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. Nr [...]), który po otrzymaniu wytycznych co do dokonania właściwej oceny zebranego materiału dowodowego i uzasadnienia swego stanowiska w tym zakresie, uznał za konieczne wydanie decyzji o charakterze kasacyjnym.
Jednocześnie, jak wynika z treści uzasadnienia wskazanej decyzji, nie zalecił przeprowadzenie ponownego postępowania dowodowego, a w tym ponownego wywiadu środowiskowego, a wręcz odwołał się do treści wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Bez uzasadnienia w przekazanych mu wytycznych, organ I instancji uznał za konieczne ponowne zebranie materiału dowodowego, a w tym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Zaakceptował tę konieczność również organ odwoławczy ponownie rozpoznający sprawę na skutek odwołania strony.
Biorąc powyższy stan rzeczy nie budzi wątpliwości, iż toczące się postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji nie uwzględniało oceny prawnej przedstawionej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2005 r., a tym samym prowadzone było z istotnym uchybieniem treści art. 153 p.p.s.a.
Stanowisko, jakie zaprezentowane zostało przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji można przeto uznać za słuszne wyłącznie z teoretycznego punktu widzenia. Istotnie bowiem negatywnymi skutkami odmowy współdziałania z pracownikami socjalnymi można obarczyć wyłącznie stronę, która została o takich konsekwencjach należycie pouczona, a naruszenie prawa strony do uzyskania wyczerpującej informacji, które to prawo stanowi jedną z gwarancji procesowych, uprawnia organ odwoławczy do uchylenia decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji w drodze decyzji kasacyjnej.
Pogląd taki nie mógł mieć jednak znaczenia w niniejszej sprawie.
Stanowisko organu co do odmowy przyznania skarżącemu pomocy społecznej ze względu na brak jego współdziałania z pracownikami socjalnymi poddane zostało kontroli sądowoadministracyjnej. W wyniku tej kontroli Sąd dokonał konkretnej oceny prawnej i uznał, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie należy ocenić powtórnie. Nie oznaczało to, iż w celu powtórnej oceny zachowania strony należy dokonać ponownego wywiadu środowiskowego.
Uzasadnianie zatem decyzji o braku możliwości przyznania pomocy społecznej skarżącemu jego odmową ponownego współdziałania z pracownikami socjalnymi, wskazuje na niezrozumienie zaleceń i oceny prawnej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd bowiem nie zalecił, jak zostało to przedstawione w odpowiedzi na skargę, "przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego w kierunku wskazania dowodów świadczących o braku współpracy ze strony skarżącego z pracownikiem socjalnym".
Reasumując trzeba przyznać rację skarżącemu, iż postępowanie takie zmierzało faktycznie do przedłużania sprawy, a w rezultacie naruszało przepis art. 138 § 2 i art. 12 k.p.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji będzie miał na względzie wytyczne wynikające wprost z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 kwietnia 2005 r. sygn. 4 II SA/Ka 1974/05 przy uwzględnieniu uwag zawartych w niniejszym uzasadnieniu.
Mając na uwadze, że zaskarżona, a także poprzedzająca ją decyzja podjęte zostały z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, a uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wydane w sprawie rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 135 p.p.s.a. i uchylając obie wydane w sprawie decyzje orzekł na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło