IV SA/Gl 448/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2007r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stopnia niepełnosprawności 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że postanowienie to nie może być wykonane. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. orzeczeniem z dnia [...] zaliczył E. K. do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Następnie wskazany organ podjął próbę doręczenia wskazanego orzeczenia, jednakże okazała się ona nieskuteczna, ponieważ pismo do strony nie dotarło, lecz zostało pozostawione na przeciąg dwóch tygodni w siedzibie urzędu pocztowego. W sposób skuteczny powyższe orzeczenie zostało stronie doręczone w dniu [...] E. K. po otrzymaniu wskazanego orzeczenia pismem z dnia [...] wniosła odwołanie od niego do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. W motywach odwołania podniosła, że orzeczenie zawiera dane, które nie dotyczą jej choroby, ponieważ jej podstawową chorobą jest [...], na którą leczy się od dłuższego czasu, w dalszej kolejności są takie choroby jak [...], a dopiero na końcu znajdują się jej problemy z [...]Zaznaczyła, że nie jest prawdą, aby nie wymagała pomocy ze strony osób trzecich. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w K. wydanym na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że orzeczenie organu pierwszej instancji z dnia [...] zostało skarżącej doręczone w dniu [...], jako domniemanie doręczenia przewidziane postanowieniami art. 44 wyżej wymienionego Kodeksu. Zatem termin do wniesienia odwołania minął w dniu [...], natomiast skarżąca odwołanie wniosła w dniu [...], co wynika z daty stempla pocztowego i nie zawierało prośby o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła E. K. W skardze tej podniosła dwie grupy argumentów. W pierwszej z nich wskazała na uchybienia o charakterze merytorycznym organu pierwszej instancji, sprowadzające się do rozpoznania u niej nie tej choroby, która jest u niej dominująca i w pierwszej kolejności wpływająca na zły stan zdrowia, ale innej choroby, która dopiero daje odczuć jej skutki polegające na pogorszeniu wzroku. Druga część zarzutów związana była z uchybieniami związanymi z doręczeniem jej przedmiotowego orzeczenia. Zaznaczyła w skardze, że orzeczenie odebrała pod koniec stycznia osobiście w siedzibie organu pierwszej instancji i zwróciła się z wnioskiem o dołączenie go do akt sprawy. W tej sytuacji uznała, że odwołanie wniosła w terminie, a stwierdzenia organu odwoławczego o uchybieniu temu terminowi uznała za nie posiadające umocowania w stanie faktycznym w sprawie. Podniosła również, że w okresie, kiedy organ pierwszej instancji próbował doręczyć jej orzeczenie nie mogła tego uczynić, ponieważ w tym okresie była poza granicami kraju u rodziny, która poszukuje dla niej lekarzy i dostępnych form pomocy. Po powrocie do kraju niezwłocznie zgłosiła się w organie pierwszej instancji i osobiście odebrała orzeczenie i wniosła od niego odwołanie w terminie. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół Orzekania do Spraw Niepełnosprawności w Województwie Ś. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, jaką zaprezentował w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wskazał, że stanowią one subiektywny wyraz stanowiska skarżącej w zakresie jej stanu zdrowia, jak również nie przedstawiła żadnych dowodów, które uprawdopodobniłyby, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej wiedzy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny stosownie do postanowień art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Kontrola ta przeprowadzana jest pod względem legalności, a zatem w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd, stosownie do postanowień art. 134 cytowanej ustawy rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji doręczył stronie w sposób prawnie skuteczny orzeczenie w dniu [...], a tym samym termin do wniesienia odwołania od tego orzeczenia upłynął w dniu [...] i z tego powodu stwierdził uchybienie terminu do wniesienia tego odwołania. Skarżąca kwestionuje ustalenia organu odwoławczego i utrzymuje, że przedmiotowe orzeczenie odebrała osobiście w siedzibie organu pierwszej instancji pod koniec [...], zatem jej odwołanie jest prawnie skuteczne i winno być merytorycznie rozpatrzone. W świetle przedstawionej powyżej rozbieżności niezbędne będzie przywołanie obowiązującego stanu prawnego w zakresie doręczeń. Stosownie do postanowień art. 42 Kodeksu postępowania administracyjnego pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Mogą być one doręczane także w siedzibie organu administracji o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Po myśli art. 43 powyższego Kodeksu w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy doręczyciel zawiadamia adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Natomiast według art. 44 § 1 wyżej wymienionego Kodeksu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany powyżej – poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez pocztę albo pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym była mowa powyżej pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia, a doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Przedstawione powyżej sposoby doręczania korespondencji w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego wskazują na kolejność wykorzystywanych przez organ administracji sposobów doręczeń, nadto należy mieć w polu widzenia także postanowienia art. 41 Kodeksu postępowania administracyjnego, który nakłada na stronę postępowania obowiązek poinformowania organu o każdorazowej zmianie adresu, a w przypadku nie dopełnienia tego obowiązku korespondencja doręczona na dotychczasowy adres ma skutek prawny. Przywołanie stanu prawnego jest niezbędne dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Otóż organ pierwszej instancji orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] doręczył na podany przez skarżącą adres, jednakże korespondencja ta wróciła do tego organu jako nieodebrana. Wziąwszy pod uwagę fakt, który skarżąca podniosła dopiero na etapie skargi, że w tym okresie była poza granicami kraju i o okoliczności tej nie poinformowała tego organu. W tej sytuacji należy uznać, że organ ten postąpił prawidłowo, a zarzuty podnoszone przez skarżącą, w tym zakresie, nie mogą być uwzględniane. Jednakże dla prawidłowości doręczenia zastępczego konieczne jest spełnienie wszystkich prawem przewidzianych wymogów, w tym wynikających z postanowień art. 44 ust. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie ze wskazanym przepisem doręczyciel zobowiązany jest do poinformowania adresata o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma doręczyciel winien dokonać stosownej adnotacji. W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru orzeczenia organu pierwszej instancji z dnia [...], jednakże nie zawiera ono wskazanej informacji o miejscu, w którym przedmiotowe zawiadomienie zostało pozostawione. W świetle takiego stanu faktycznego oraz mając na względzie obowiązujące w tym zakresie przepisy, orzeczenie organu pierwszej instancji z dnia [...], które organ ten uznał za doręczone w dniu [...] nie zostało skarżącej doręczone w sposób zgodny z wymogami wynikającymi z postanowień art. 44 ust. 2 wyżej wymienionego Kodeksu, a tym samym podjęte rozstrzygnięcie zawiera uchybienie, polegające na podjęciu postanowienia z takim naruszeniem prawa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Okoliczność ta wyczerpuje znamiona uwzględnienia skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ pierwszej instancji po otrzymaniu zwrotu doręczenia orzeczenia z dnia [...] w sytuacji, w której zwrotne potwierdzenie odbioru pisma nie zawierało wskazanej powyżej informacji, obowiązany był do zwrócenia się do doręczyciela o uzupełnienie występującego braku i dopiero po otrzymaniu jednoznacznej w tym zakresie informacji, organ ten mógł uznać pismo za doręczone. Nadto należy zwrócić uwagę na fakt, że doręczenie przedmiotowego orzeczenia w [...] przy założeniu prawidłowości pierwszego – zastępczego doręczenia, było zbędne i nie wywoływało żadnych skutków prawnych, natomiast sytuacja zmieni się w przypadku stwierdzenia, że pierwsze doręczenie okazało się nieskuteczne, ponieważ wówczas to drugie doręczenie nabierze znaczenia i będzie wywoływano prawem przewidziany skutek prawny. Na marginesie przedstawionych rozważań przyjdzie zauważyć, że Sąd nie był uprawniony do wypowiedzenia się w kwestiach merytorycznych, a które zostały przez skarżącą podniesione. Wskazana niemożność wynika z dwóch powodów, po pierwsze sąd administracyjny nie jest powołany do merytorycznego rozpatrywania spraw dotyczących niepełnosprawności, gdyż w tym zakresie wypowiada się sąd powszechny, a po drugie w przypadku podjęcia przez organ rozstrzygnięcia w oparciu o postanowienia art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji nie może wypowiadać się merytorycznie w sprawie, a sąd administracyjny uprawniony jest do badania prawidłowości podjęcia takiego rozstrzygnięcia o charakterze procesowym. Konsekwencją niniejszego rozstrzygnięcia jest powrót sprawy do organu odwoławczego, który kierując się rozważaniami zamieszczonymi w tym wyroku oraz dysponując zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym podejmie stosowne prawem przewidziane rozstrzygnięcie. Sąd stosownie do postanowień art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, że postanowienie to nie może być wykonane. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżone postanowienie.