IV SA/Gl 449/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant specjalista Agnieszka Rogowska-Bil, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych oddala skargę. A w C. wystąpił w dniu 2 listopada 2017 r. o potwierdzenie M. P. prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, w związku z jego leczeniem szpitalnym w okresie od 28 października do 17 listopada 2017 r. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta M. w trybie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie wywołane powyższym wnioskiem stwierdzając, że zgodnie z art. 10 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego osoba przebywająca na leczeniu w szpitalu psychiatrycznym ma zapewnione bezpłatne leczenie, produkty lecznicze i wyroby medyczne. Wskazano też, że w/w pacjent w dniu 8 stycznia 2017 r. zarejestrował się jako osoba bezrobotna i został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. W odwołaniu wnioskodawca zarzucił powyższej decyzji naruszenie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2017 r. (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 882), gdyż według tego przepisu bezpłatne świadczenia przysługiwały wyłącznie osobie, o której mowa w art. 3 pkt 1 lit. a i b tej ustawy, a pacjent w tej sprawie zalicza się do kategorii osób wymienionych w art. 3 pkt 1 lit. c. Natomiast od 1 stycznia 2018 r. cyt. art. 10 ust. 1 rzeczywiście obejmuje wszystkie osoby z zaburzeniami psychicznymi. Zdaniem skarżącego nie było zatem podstaw do umorzenia postępowania. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji. Kolegium ustaliło, że pacjent przebywał w szpitalu z rozpoznaniem zaburzenia psychicznego i zachowania spowodowanego użyciem alkoholu – zespół abstynencki, który nie jest psychozą, w związku z czym w świetle art. 10 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, w brzmieniu obowiązującym w czasie wydania decyzji pierwszoinstancyjnej, świadczenia zdrowotne nie mogły być refundowane w oparciu o tę umowę, a więc nie było podstaw do umorzenia postępowania. Jednakże z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie nowelizacja tej ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 2439), nie zawierająca przepisów przejściowych. Zgodnie ze znowelizowanym art. 10 ust. 1 cyt. ustawy świadczenia zdrowotne w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej udzielane osobie z zaburzeniami psychicznymi przez świadczeniobiorcę, który zawarł umowę o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej, nie pobiera się od tej osoby opłat. Ponieważ Kolegium było zobowiązane do orzekania na podstawie stanu prawnego z daty orzekania, to umorzenie postępowania okazało się zasadne. Kolegium w uzasadnieniu wskazało też datę zarejestrowania się pacjenta jako bezrobotnego na dzień 8 grudzień 2017 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (błędnie określonej jako sprzeciw) A w C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 10 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego oraz art. 6 i 7 kpa. Zdaniem skarżącego zgodnie z zasadą praworządności i zasadą prawdy obiektywnej Kolegium powinno było wziąć pod uwagę stan faktyczny będący podstawą rozstrzygnięcia, a elementem stanu faktycznego jest data jego wystąpienia. W konsekwencji w określonym stanie faktycznym należy zastosować przepisy prawa obowiązujące w dacie zdarzenia. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującym prawem. W szczególności trafnie wskazał organ odwoławczy, że zobowiązany był do orzekania na podstawie stanu prawnego istniejącego w chwili wydania decyzji. Zasadniczym elementem tego stanu prawnego jest norma wynikająca ze znowelizowanego od dnia 1 stycznia 2018 r. art. 10 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego zwalniająca z opłat wszystkie osoby poddane psychiatrycznej opiece zdrowotnej. Jest to przepis, który stosownie do art. 12 pkt 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1938 ze zm.) rzutuje na ocenę uprawnień wynikających z tej ustawy i powoduje, że potwierdzenie tych uprawnień w trybie art. 54 tej ustawy stało się bezprzedmiotowe w stosunku do osób objętych normą art. 10 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Ustawa nowelizująca ten przepis (Dz. U. z 2017 r. poz. 2439) nie zawiera w stosunku do niego uregulowań intertemporalnych, w związku z czym zastosowanie ma zasada bezpośredniego działania prawa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2003 r. sygn. akt P 31/02 OTKZU-A 2003/6/58). Konieczność honorowania tej zasady wzmacnia okoliczność, że nowa regulacja jest korzystniejsza dla pacjenta, którego uprawnienia są przedmiotem sprawy administracyjnej. Z tego też względu ustąpić musi zasada nieretroaktywności, na którą w istocie powołuje się skarżący. Umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 kpa okazało się w rezultacie prawidłowe, w związku z czym Kolegium nie miało przesłanek do uchylenia decyzji I instancji, mimo że w czasie jej wydawania omawiana nowa regulacja prawna jeszcze nie weszła w życie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. ec