IV SA/Gl 451/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A. C. – S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił z dniem [...]r. decyzję nr [...] z dnia [...]r. przyznającą A. C.-S. świadczenia rodzinne na dzieci M.S. i J.S. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że uchylenie decyzji nastąpiło wskutek zmiany sytuacji dochodowej rodziny mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Zmiana ta polegała na podjęciu przez męża strony z dniem [...] pracy i uzyskaniem z tego tytułu wynagrodzenia, co spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania tego typu świadczenia. Odwołanie od tej decyzji wniosła A.C.-S., która wyraziła swoje niezadowolenie z niej i wystąpiła o jej uchylenie. W odwołaniu tym podniosła, że mąż nie podjął pracy, lecz zmienił jedynie pracodawcę przy zachowaniu pełnej ciągłości pracy. Nadto podniosła, że do dochodu z pierwszego pełnego miesiąca doliczono jednorazową pomoc socjalną przyznaną z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Pomoc ta mogła być przyznana w każdym innym miesiącu i z tego powodu nie powinna być wliczana do dochodu za pierwszy pełny miesiąc zatrudnienia. Zaznaczyła także, że podjęte rozstrzygnięcie obliguje ją do zwrotu kwoty [...] zł, a takie działanie jest sprzeczne z prowadzoną polityką prorodzinną przez Państwo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz zaznaczył, że stosownie do postanowień art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ pierwszej instancji miał podstawy prawne do uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej bez zgody strony. Zdaniem organu odwoławczego przesłanką uchylenia decyzji przyznającej świadczenie rodzinne stała się zmiana sytuacji dochodowej rodziny wynikająca z podjęcia przez męża strony z dniem [...]r. zatrudnienia w [...] M. Z tego powodu zaistniała konieczność uwzględnienia dochodu utraconego z dotychczasowego miejsca zatrudnienia i dochodu uzyskanego w nowym miejscu zatrudnienia. W dalszej części uzasadnienia organ ten ustalił, że wysokość dochodu uzyskanego za pierwszy pełny miesiąc pracy to jest za [...]r. wyniosła po odliczeniu należnego podatku [...] zł. Jednocześnie organ ten nie podzielił argumentacji przedstawianej przez skarżącą o tym, że od dochodu winna być odliczona jednorazowa zapomoga szkolna, ponieważ wypłacona została w związku z zatrudnieniem i związana była ze stosunkiem pracy, a tym samym stanowiła element wynagrodzenia. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy uznał, że od miesiąca [...]r. miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie kwotę [...] zł co przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania zasiłku rodzinnego. Nadto organ ten przywołał treść § 18 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego, zgodnie z którym w przypadku, gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. Z uwagi na fakt, że w sprawie pierwszym pełnym miesiącem, w którym mąż strony otrzymał wynagrodzenie jest [...]r. w związku z czym świadczenia rodzinne nie przysługują od [...]r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła A.C.-S., która wyraziła swoje z niej niezadowolenie. W motywach skargi podniosła, że mąż nie podjął pracy, lecz jedynie zmienił pracodawcę, a tym samym nie można mówić o dochodzie utraconym i dochodzie uzyskanym. Nadto podniosła, że zakład pracy w zaświadczeniu o wynagrodzeniu z dnia [...]r. wyraźnie zaznaczył, że mąż jej otrzymał jednorazową opłatę szkolną w kwocie [...] zł i doliczenie tej kwoty spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego rodziny. Zaakcentowała także, że przedmiotowa opłata mogła być przyznana i wypłacona w dowolnym miesiącu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej jaką zamieścił w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do postanowień art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji w toku postępowania winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, a po myśli art. 77 tego Kodeksu obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Po myśli art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego prawidłowo wydana decyzja administracyjna winna zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne. Stosownie do treści art. 107 § 3 tego Kodeksu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uchybienie wskazanym przepisom wyczerpuje przesłankę uwzględnienia skargi do sądu administracyjnego przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd zetknął się z sytuacją, w której organy administracji dopuściły się naruszenia wskazanych przepisów prawa. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w sprawie w sposób odpowiadający treści przywołanych art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, a organ odwoławczy na występujące uchybienie nie zwrócił uwagi. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie organy administracji obowiązane były do ustalenia charakteru prawnego świadczenia wypłaconego mężowi skarżącej w związku z rozpoczęciem roku szkolnego. W szczególności organy te zobligowane były do uzyskania od pracodawcy T.S. informacji o wskazanej pomocy, a zwłaszcza o zasadach jej przyznawania i wypłacania. Okoliczność ta posiada istotne znaczenie dla ustalenia, czy rodzina skarżącej spełnia wymogi do otrzymania świadczenia rodzinnego, czy też takich wymogów nie spełnia. Ograniczenie się przez organ odwoławczy do stwierdzenia, że wypłata wskazanej pomocy związana jest ze stosunkiem pracy i jest składnikiem wynagrodzenia nie może być przyjęte i uznane za wystarczające, ponieważ stwierdzenie takie nie znajduje umocowania w żadnym dokumencie, a wynika jedynie z tego, że pracodawca wypłacił ją wspólnie z wynagrodzeniem. Warto zauważyć, że we wszystkich zaświadczeniach przedkładanych przez stronę wskazana kwota została wyodrębniona, zatem obowiązkiem organów administracji było wyjaśnienie jej charakteru prawnego, tym bardziej, że posiadała ona wpływ na posiadanie lub utratę prawa do świadczenia rodzinnego. Nie wyjaśnienie tej okoliczności rzutuje równocześnie na wadliwość uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Przyjdzie dostrzec, że organ odwoławczy w sposób rozbudowany i wszechstronny przedstawił przyjętą przez siebie argumentację i okoliczność ta pozwalałaby uznać, że uzasadnienie jest prawidłowe, jednakże dostrzeżone braki w postępowaniu dowodowym skutkują tym, że uzasadnienie to traci walor prawidłowego i wyjaśniającego wszystkie okoliczności sprawy. W świetle przedstawionych rozważań wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie organy administracji podejmując zakwestionowane rozstrzygnięcia dopuściły się także naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, także wówczas, gdyby przyjąć, że w sprawie tej organy administracji w sposób prawidłowy ustaliły wysokość dochodu rodziny skarżącej i zasadnie dostrzegły występowanie przesłanki uzasadniającej uchylenie decyzji przyznającej świadczenie rodzinne. Stosownie do postanowień § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Po myśli ust. 3 przywołanego przepisu w przypadku, gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. Zdaniem organów administracji treść tego przepisu oznacza, że rodzina skarżącej utraciła prawo do pobierania świadczenia rodzinnego z dniem [...]r. Przyjęta przez organy administracji interpretacja wskazanego przepisu nie jest trafna, zwłaszcza po uwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych, jakie występują w rozpatrywanej sprawie. Jak wynika z akt sprawy mąż skarżącej wynagrodzenie za [...] wraz z jednorazową opłatą szkolną otrzymał w dniu [...]r. Oznacza to, że organy administracji zastosowały wadliwą interpretacją wskazanego przepisu w kontekście występującego stanu faktycznego. Po myśli § 18 ust. 3 przedmiotowego rozporządzenia świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. Faktycznie w rodzinie skarżącej pełny pierwszy miesiąc to [...]r., jednakże wynagrodzenie to zostało wypłacone w dniu [...]r., tym samym w dniu [...]r. rodzina skarżącej nie dysponowała tym dochodem, a zatem stosownie do treści tego przepisu pierwszym pełnym miesiącem od uzyskania tego dochodu będzie [...]r. i dopiero od [...]r. strona i jej rodzina winny nie otrzymywać świadczenia rodzinnego, jednakże od [...]r. rozpoczął się nowy okres zasiłkowy, tym samym przyjdzie stwierdzić, że w przypadku skarżącej nie zaistniała sytuacja uzasadniająca uchylenie decyzji przyznającej jej świadczenia rodzinne na okres zasiłkowy od [...]r. do [...]r. Dostrzeżone naruszenie przepisów prawa materialnego miało istotne znaczenie dla wyniku sprawy, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy na etap postępowania przed organem pierwszej instancji, który winien kierując się wskazaniami zamieszczonymi w niniejszym wyroku, a zwłaszcza przeprowadzoną wykładnią § 18 ust. 3 przedmiotowego rozporządzenia podjąć stosowne rozstrzygnięcie. Sąd po myśli art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, że uchylona decyzja nie może być wykonywana. Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. SJ/