IV SA/Gl 454/11
WyrokWSA w Gliwicach2011-06-16
Skład orzekający: Szczepan Prax, Wiesław Morys, Edyta Żarkiewicz-Kunicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, nie wskazując konkretnych braków postępowania wyjaśniającego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ponieważ organ ten nie wykazał, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, co jest jedyną podstawą do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Brak wskazania konkretnych braków postępowania dowodowego oraz powtórzenie ustaleń organu pierwszej instancji świadczy o naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
A. R. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku powodzi. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, uznając, że wnioskodawca posiada wystarczające środki własne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę dalszego postępowania wyjaśniającego. A. R. zaskarżył decyzję SKO, domagając się jej uchylenia w części dotyczącej przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz-Kunicka (spr.) Protokolant Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego – pomocy pieniężnej na usuwanie skutków powodzi uchyla zaskarżoną decyzję.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. , na podstawie art. 2 ust. 1 w związku z art. 7 pkt 15; art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 40, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2006r. Nr 135 poz. 950) w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz na podstawie Zarządzenia Wójta Gminy Z. Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie upoważnienia dla Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy - odmówił przyznania A. R. zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej. W uzasadnieniu wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania została poprzednio wydana decyzja z dnia [...] r., Nr [...] odmawiająca przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego, którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z dnia [...] r., Nr [...] uchyliło, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następnie organ pierwszej instancji podniósł, że po ponownym przeanalizowaniu sprawy - na podstawie przeprowadzonej wizji w miejscu zamieszkania A. R., formularza szkód oraz wywiadu środowiskowego - ustalił, iż wyżej wymieniony, w wyniku powodzi, poniósł straty zarówno w budynku jak i w ogrodzie, oszacowane przez niego na kwotę 5,5 tysiąca złotych, wśród których wymienił 120 worków torfu (koszt 1 worka 12 zł.), drzewa i krzewy ozdobne (wartość szacunkowa ok. 200,00 zł.) koszty wymiany wody w basenie (40 m3) oraz szkody będące skutkiem zalania piwnicy do wysokości 1,30 m. oraz garażu do wysokości 1,20 m., powodujące konieczność wymiany części instalacji elektrycznej, dwóch silników obiegowych CO, opału - 0,5 tony węgla, 3 m 3 drewna. Następnie organ wskazał, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz przedłożonych dokumentów, ustalił, iż dochód na osobę w rodzinie wnioskodawcy wynosi 3420,55 zł. Podkreślił, że na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej, osobom lub rodzinom, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. W związku z tym organ podniósł, że przyznanie zasiłku celowego oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego. Wystąpienie zdarzenia losowego, czy też klęski żywiołowej lub ekologicznej nie decyduje zatem o przyznaniu zasiłku celowego. Niezbędne jest ponadto ustalenie skali szkód wyrządzonych przez klęskę żywiołową oraz zasobów i możliwości osób poszkodowanych. Celem pomocy społecznej jest bowiem, w świetle art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W związku z tym organ wskazał, iż pomocy w formie zasiłku celowego udziela się w przypadku, gdy na skutek wystąpienia zdarzenia losowego, czy też klęski żywiołowej lub ekologicznej, wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, w której nie potrafi zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Uniezależnienie prawa do zasiłku celowego od dochodu rodziny nie oznacza, że w ramach uznania administracyjnego, organ pomocy społecznej może - kierując się tylko wystąpieniem klęski żywiołowej - przyznawać pomoc społeczną osobom zamożnym, zdolnym do samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych, wywołanych przez zdarzenie losowe lub klęskę żywiołową. Świadczenie z pomocy społecznej, w tym zasiłek celowy, nie stanowi odszkodowania za poniesione straty w wyniku powodzi i nie może być traktowany na równi z odszkodowaniem. W toku przeprowadzonego postępowania, opierając się na przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym i formularzu szkód oraz oświadczeniu o poniesionych szkodach, organ ustalił, że wnioskodawca poniósł straty w wyniku powodzi mającej miejsce na terenie gminy Z. Jednakże, na podstawie dokumentów dotyczących dochodu, sytuacji zawodowej oraz zdrowotnej, a także w oparciu o oświadczenie majątkowe, uwzględniając skalę poniesionych szkód, organ ustalił, iż wnioskodawca ma wystarczające środki własne, a także możliwości i uprawnienia, aby samodzielnie poradzić sobie z sytuacją, w jakiej znalazł się w wyniku powodzi oraz, że niezbędne potrzeby bytowe rodziny mogą zostać zaspokojone w oparciu o posiadane środki własne. Wobec powyższego na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej organ odmówił przyznania prawa do przedmiotowego świadczenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 17, 18, 21 ustawy z dnia 12.10.1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 122, poz. 593 z późn. zm), art. 8, art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpoznaniu odwołania A. R., uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i podkreślił, że postępowanie administracyjne w przedmiocie wniosku o przyznanie zasiłku celowego oparte jest na uznaniu administracyjnym. Podniósł, że nakłada to na organ obowiązek szczególnej staranności i skrupulatności we wskazaniu motywów rozstrzygnięcia. Jednocześnie organ administracji publicznej, działając w ramach uznania administracyjnego powinien załatwić sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, zgodnie z nakazem wynikającym z art. 7 k.p.a. Organ odwoławczy podkreślił, że uzasadnienie decyzji spełnia szczególnie istotną rolę w przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego. Ze względu na pozostawioną organowi administracyjnemu swobodę wyboru rozstrzygnięcia, uzasadniając decyzję, organ powinien wskazać konkretne, zindywidualizowane przesłanki rozstrzygnięcia, nie poprzestając na przesłankach ogólnych. Dodał, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na gruncie ustawy o pomocy społecznej znajdują odpowiednio zastosowanie przepisy art. 7, art. 8 , art. 77 § 1 , art. 80, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 136 k.p.a. Z przepisów tych wynika, że organ administracji prowadzący postępowanie w przedmiocie zasiłku celowego - przyznawanego w sytuacjach, o których mowa w art. 40 ust 1 i 2 - zobowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podjąć wszelkie kroki niezbędne do wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego sprawy, w tym do ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. ( art. 7 i art. 77 k.p.a ) . Przy czym obowiązek ten dotyczy nie tylko ustalenia przesłanek, jakie powinna spełniać osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, ale również przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego odnośnie pozostałych okoliczności, decydujących o przyznaniu zasiłku celowego w określonej wysokości. Dopiero ustalone w taki sposób okoliczności stanowią podstawę wydania i poprawnego uzasadnienia decyzji administracyjnej, zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto w rozstrzygnięciu organ administracji powinien wyjaśnić zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Następnie organ odwoławczy podniósł, że przedmiotowej sprawie zalaniu uległa piwnica oraz garaż wnioskodawcy. Zniszczeniu uległ piec centralnego ogrzewania - dwie pompy z silnikami obiegowymi, instalacja elektryczna i opał. Nastąpiły pęknięcia fundamentu oraz zawilgocenia części mieszkania. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 3 ust 2 ustawy Prawo budowlane ( Dz.U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ), przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Podniósł, iż piwnica stanowi integralną część budynku, zazwyczaj posiada miejsce wydzielone na urządzenia niezbędne do doprowadzenia wody pitnej oraz ciepła w okresie zimowym. Podkreślił, że w przedmiotowej sprawie, zalaniu uległa właśnie piwnica, a zniszczeniu uległ piec centralnego ogrzewania. Ponadto wskazał, iż pęknięcia fundamentu mogą doprowadzić do naruszenia konstrukcji budynku. W związku z tym podniósł, że niezrozumiałe jest wydanie decyzji ponownie odmawiającej prawa do zasiłku celowego zwłaszcza, że strona poniosła straty i oszacowała je na kwotę 5,500 zł. Jednocześnie organ odwoławczy zarzucił, że niezrozumiałe jest wskazanie w decyzji organu pierwszej instancji, iż strona ma własne zasoby finansowe, którymi może pokryć poniesione straty, gdyż zasiłek celowy może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Ponadto podniósł, że zgodnie z wytycznymi Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 maja 2010 r., pomoc przysługuje rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który uległ zniszczeniu w związku z powodzią z maja 2010 r.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji A. R. wniósł o jej uchylenie w części dotyczącej przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w okresie od maja 2010 r. do marca 2011 r. otrzymał pięć decyzji kierownika GOPS w Z. odmawiających przyznania zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej z uzasadnieniem, iż posiada wystarczające środki własne oraz możliwości i uprawnienia, aby samodzielnie poradzić sobie z sytuacją, w jakiej znalazł się w wyniku powodzi. Następnie wskazał, że od decyzji kierownika GOPS w Z. z dnia [...] r. i z [...] r., a także z [...] r. oraz z [...] r. wniósł odwołania do SKO w B. za pośrednictwem kierownika GOPS w Z. i otrzymał rozstrzygnięcia uchylające decyzje organu pierwszej instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podniósł, że decyzja Nr [...] z dnia [...] r. jest czwartą, wydaną w związku z odwołaniem od czwartej decyzji organu I instancji i kolejny raz odsyła tylko sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ponadto w dniu [...] r. otrzymał stanowisko organu I instancji takiej samej treści jak poprzednie. W związku z tym wniósł o uchylenie decyzji [...] z dnia [...] r. w części dotyczącej przekazania do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie skarżący podtrzymał żądania i wnioski skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.
Jednocześnie na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd dokonuje kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem zgodności z prawem nie będąc związany zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.
W wyniku przeprowadzenia kontroli w wyżej wskazanym zakresie, stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego wystąpiły podstawy uchylenia rozstrzygnięcia.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia [...] r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku powodzi i przekazał sprawę wymienionemu organowi do ponownego rozpoznania.
Podstawę prawną decyzji odwoławczej stanowił przepis art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, według stanu obowiązującego w dacie decyzji, zgodnie z którym, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
Pomimo wskazania powyższej podstawy uchylenia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia oceny, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
Organ odwoławczy w ogóle nie wskazał, które spośród istotnych okoliczności sprawy nie zostały ustalone przez organ pierwszej instancji.
Tymczasem w świetle art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego jest to jedyna przyczyna uchylenia decyzji z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Co więcej – w motywach rozstrzygnięcia, organ odwoławczy powtórzył istotne ustalenia zawarte w uzasadnieniu organu pierwszej instancji. Wynika z tego, że nie tylko nie stwierdził braków postępowania dowodowego organu pomocy społecznej, ale wręcz uznał trafność jego ustaleń. W konsekwencji tego – organ odwoławczy nie miał podstaw do uchylenia decyzji z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W sytuacji, w której organ odwoławczy – jak wynika z zaskarżonej decyzji - podzielił w całości ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia pierwszej instancji, był zobowiązany do zastosowania przepisu art. 138 § 1 pkt 1 albo pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią tego przepisu, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której : - 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo; – 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji.
Oczywiście w razie wydania jednego z rozstrzygnięć, o których mowa w art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy jest zobowiązany do szczegółowego i precyzyjnego wskazania przyczyn odmiennej – w stosunku do organu pierwszej instancji - oceny dokonanej na podstawie ustalonych już przez organ pierwszej instancji - okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.
Natomiast zaskarżona decyzja zawiera stwierdzenie, że dla organu odwoławczego niezrozumiałe jest wydanie decyzji odmawiającej ponownie zasiłku celowego, gdyż – jak wskazał ten organ - strona poniosła straty i oszacowała je na 5.500 zł. Ponadto organ powyższy podniósł, że niezrozumiałe jest stwierdzenie w decyzji organu pierwszej instancji, iż strona ma własne zasoby finansowe, które pokryją poniesione straty, gdyż – jak następnie podkreślił organ odwoławczy - zasiłek celowy może być przyznany niezależnie od dochodu.
W powyższym zakresie przypomnieć zatem należało, że motywy decyzji organu pierwszej instancji zawierają ocenę, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponadto organ pierwszej instancji dodał, że uniezależnienie prawa do zasiłku celowego od dochodu rodziny nie oznacza, iż w ramach uznania administracyjnego, organ pomocy społecznej może - kierując się tylko wystąpieniem klęski żywiołowej - przyznać pomoc społeczną osobom zamożnym, zdolnym do samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych, wywołanych przez zdarzenie losowe lub klęskę żywiołową. W tym zakresie organ podkreślił także, że świadczenie z pomocy społecznej, w tym zasiłek celowy, nie stanowi odszkodowania za poniesione straty w wyniku powodzi i nie może być traktowany na równi z odszkodowaniem.
W związku z tym stwierdzenie organu odwoławczego, że w rozpoznawanej sprawie niezrozumiała jest odmowa przyznania zasiłku celowego – albo nie dotyczy decyzji w przedmiotowej sprawie - albo stanowi przejaw braku analizy przez organ odwoławczy istotnych motywów rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, które zostały (w skrócie) ponownie przytoczone w poprzednim akapicie niniejszego uzasadnienia. Z pewnością jednak nie sposób przyjąć, że cytowany wywód organu odwoławczego zmierza do zakwestionowania oceny prawnej wyrażonej w decyzji organu pierwszej instancji, gdyż – przede wszystkim - nie zawiera żadnych zarzutów odnośnie tej oceny. W związku z tym doszło również do naruszenia przez organ odwoławczy art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, który określa warunki, jakie powinno spełniać uzasadnienie decyzji. Przede wszystkim bowiem stwierdzić należało, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji w ogóle nie wskazuje przyczyn rozstrzygnięcia. Jak już była o tym mowa wyżej, poza przytoczeniem istotnych ustaleń faktycznych – i to w sposób zgodny z ustaleniami organu pierwszej instancji – zawiera tylko cytowany wyżej wywód, który nie wskazuje oceny ani zarzutów dotyczących uzasadnienia organu pierwszej instancji.
Ponadto – co jest jeszcze bardziej rażące – organ odwoławczy w końcowej części uzasadnienia zawarł tezę, według której, zgodnie z wytycznymi Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 maja 2010 r., pomoc przysługuje rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który uległ zniszczeniu w związku z powodzią z maja 2010 r. i w związku z tym stwierdził, że organ pierwszej instancji jest zatem związany niniejszą decyzją.
W tym zakresie wskazać przede wszystkim należało, że zgodnie z art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego - wykracza poza kompetencje organu odwoławczego - nakazanie organowi pierwszej instancji aby uwzględnił wniosek strony o przyznanie powyższego świadczenia, a do tego właśnie sprowadza się cytowana wyżej teza tego organu. Według bowiem art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylając decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ odwoławczy może jedynie wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z tego przepisu wynika zatem, że nie może nakazać organowi, aby wydał określone rozstrzygnięcie, tj. nie może określić sposobu załatwienia wniosku strony. Ponadto – jak już była o tym mowa wyżej – organ odwoławczy może uchylić decyzję z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji tylko w przypadku określonym w art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Z taką treścią rozstrzygnięcia jest właśnie skorelowane uprawnienie organu odwoławczego do wskazania, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ pierwszej instancji. Z tego też jasno wynika, że – jak już była o tym mowa na wstępie niniejszych rozważań – w razie gdy nie występuje konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części – organ odwoławczy wydaje jedną z decyzji wymienionych w art. 138 § 1 K.p.a., a więc decyzji, na mocy których nie następuje przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Na marginesie dodać należało, że cytowany w decyzji odwoławczej fragment wytycznych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 maja 2010 r. nie zawiera treści wyinterpretowanych przez organ odwoławczy. Zgodnie z przytoczeniem organu - potwierdza bowiem tylko, że pomoc przysługuje rodzinom lub osobom na remont lub odbudowę budynku lub lokalu mieszkalnego, który uległ zniszczeniu w związku z powodzią z maja 2010 r.
Podkreślenia przy tym wymagało, że kryteria i warunki przyznawania świadczeń pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego określają przepisy ustawy o pomocy społecznej – i to te właśnie przepisy stanowią podstawę rozpoznania wniosku skarżącego, a nie wytyczne Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
W wyniku przeprowadzenia kontroli w zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić zatem należało, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania.
Nie ulega również wątpliwości, że wskazane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dotyczyło przecież podstaw rozstrzygnięcia uchylającego decyzję organu pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Wobec tego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy uwzględni przedstawione wyżej wskazania dotyczące zastosowania art. 138 § 1 i § 2 K.p.a. Ponadto przedstawi ocenę rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w zakresie zastosowania art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, według którego celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przede wszystkim organ odwoławczy uwzględni, że w razie odmiennej – w stosunku do organu pierwszej instancji - oceny dokonanej na podstawie ustalonych już przez ten organ okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, jest zobowiązany do szczegółowego i precyzyjnego wskazania przyczyn tej oceny. W związku z tym, w razie odmiennej oceny odnośnie tego, czy wystąpiły w sprawie przesłanki przyznania zasiłku celowego – organ odwoławczy wskaże w sposób wyczerpujący i precyzyjny – podstawy swojego przekonania w tym zakresie. W takiej sytuacji szczegółowo i rzeczowo uzasadni przede wszystkim, dlaczego przy ustalonym dochodzie na osobę w rodzinie skarżącego wynoszącym 3420,55 zł. uznał, że wyżej wymieniony nie jest w stanie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości. Ponadto organ odwoławczy zważy, że zaskarżona decyzja jest kolejnym rozstrzygnięciem w przedmiotowej sprawie – według treści skargi czwartą decyzją organu odwoławczego - a zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło