IV SA/Gl 454/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2013 r. sprawy ze skargi L. N. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stopnia niepełnosprawności-uchybienie terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. działając na podstawie art. 6b ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 3 i art. 6b ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2011r. Nr 127poz. 721) postanowił zaliczyć L.N. do lekkiego stopnia niepełnosprawności do 31 marca 2014r. uznając, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 29 lutego 2012r. Decyzja zawierała pouczenie o uprawnieniach strony do wniesienia odwołania ze wskazaniem terminu dla dokonania tej czynności, a doręczona stronie została w dniu 27 marca 2012r., o czym świadczy kopia zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki zamieszczona na karcie 35 akt administracyjnych. L.N. odwołała się od opisanej decyzji. Na odwołaniu widniała data jego sporządzenia – 2.04.2012r. Data ta została przekreślona. Wpisano obok – 16.04.2012r., co zaparafowano. Odwołanie strona złożyła osobiście w siedzibie organu I instancji w dniu 16 kwietnia 2012r. (karta 36 akt administracyjnych). Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w K. postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], na podstawie art. 134 k.p.a i § 19 ust. 3 pkt 2 lit.a rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (DZ. U. Nr 139 po. 1328 ze zm.) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że zaskarżona decyzja doręczona zastała stronie w dniu 27 marca 2012r. Termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 10 kwietnia 2012r. i w tym dniu orzeczenie organu I instancji stało się ostateczne. Odwołanie złożone zostało natomiast w dniu 16 kwietnia 2012r.,a organ wyraził pogląd, iż sporządzono je "bez prośby o przywrócenie terminu do jego wniesienia". W dniu 2 maja 2012r. wpłynęło do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] pismo strony z dnia 27 kwietnia 2012r., nadane w urzędzie pocztowym w dniu 30 kwietnia 2012r. W piśmie tym L.N. oświadczyła, iż w dniu 26 kwietnia 2012r. otrzymała informację od organu I instancji o przekroczeniu terminu do wniesienia odwołania. Zwróciła się nadto o "ponowne rozpatrzenie jej prośby". Wyjaśniła, że z chwilą otrzymania decyzji pozostała bez ubezpieczenia, a była chora. Zaznaczyła, że mieszka sama, córka jej wyjechała do Holandii i nikt nie mógł za nią dostarczyć odwołania w terminie. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach L.N., tak jak w piśmie z dnia 27 kwietnia 2012r., wyjaśniła przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej odrzucenie, organ wskazał, że skarżąca przedstawiła wyłącznie subiektywne odczucia, co do swojego stanu zdrowia. Nie przedstawiła natomiast żadnych dowodów, które uprawdopodobniłyby, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy. Zdaniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] okoliczność ta uzasadnia odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością uwzględnienia skargi, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Na wstępie przedstawionych rozważań należy stwierdzić, iż kontrola działania organu odwoławczego w zakreślonych powyżej ramach wykazała, iż nie odpowiada ono prawu. W sprawie niniejszej przedmiotem skargi jest postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] wydał zaskarżone postanowienie z obrazą art. 7 i art. 77 oraz art. 58 § 1 k.p.a., bez wyjaśnienia stanowiska strony przedstawionego w piśmie nadanym do organu w dniu 30 kwietnia 2012r., a otrzymanym przez organ w dniu 2 maja 2012r. Postanowieniu temu należy przypisać wadę przedwczesności Niewątpliwie każde uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie, chyba że strona domaga się przywrócenia uchybionego terminu stosownie do art. 58 i następnych k.p.a. Uprawnienie przysługujące stronie na mocy przywołanego przepisu powoduje po stronie organu konieczność starannego wyjaśnienia, przy uwzględnieniu zasad wynikających z przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a., czy wniosek o przywrócenie uchybionego terminu nie został przez stronę złożony. Orzeczenie o uchybieniu terminu nie może bowiem zapaść przed rozpoznaniem wniosku o jego przywrócenie. Podkreślić trzeba, że strona domagać się może przywrócenia uchybionego terminu stosownie do art. 58 i nast. k.p.a. nie tylko w treści złożonego odwołania ale także w odrębnym piśmie. Co ważne prośba taka nie musi zostać wyrażona poprzez użycie nazewnictwa przyjętego w procedurze administracyjnej. Może wyrażać się nawet tylko poprzez wskazanie usprawiedliwiających opóźnienie, jej zdaniem, okoliczności. W głęboko odformalizowanym postępowaniu administracyjnym ani tytuł wniesionego przez stronę pisma, ani też brak odniesienia się do nomenklatury prawnej nie ma decydującego znaczenia, a istotna jest natomiast intencja strony, której oceny dokonuje się na podstawie o całokształtu podniesionych okoliczności. W razie wątpliwości w tym zakresie, obowiązkiem organu administracji publicznej jest przekazanie stronie informacji o jej sytuacji procesowej, przysługujących środkach obrony jej praw oraz uwarunkowaniach ich złożenia, aby strona, której nieporadność nie budzi wątpliwości, nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 1661/10 z dnia 2 grudnia 2010r. publ. LEX nr 745118). Zgodnie z utrwalonym już poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną m.in. w art.63, art.65, art.128 czy art.140 k.p.a. jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Jeżeli żądanie strony jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej nie jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r., I SA 2188/00, LEX 81741 i cytowane tam orzecznictwo). W razie wątpliwości, mając na względzie postanowienia art. 7-9 k.p.a., rozpoznający sprawę organ powinien natomiast zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska. Powracając na grunt rozpoznawanej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że organ nie ustosunkował się do treści pisma skarżącej nadanego w dniu 30 kwietnia 2012r. a otrzymanego przez organ w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia, a więc przed wejściem do obrotu prawnego tego aktu. Twierdzenie organu przedstawione w uzasadnieniu postanowienia o braku wniosku strony o przywrócenie uchybionego terminu budzą więc istotne wątpliwości. Zawarta w piśmie skarżącej treść dawała bowiem podstawę co najmniej do podjęcia przez organ czynności wyjaśniających, co do tego, czy było wolą strony domagać się przywrócenia uchybionego terminu, a jeśli tak, co było przyczyną uchybienia terminu, kiedy przyczyna ta ustała i czy wniosek o przywrócenie uchybionego terminu został złożony w wymaganym terminie. W powyżej określonym celu organ powinien wezwać skarżącą do oświadczenia się, czy było jej wolą wystąpić o przywrócenie uchybionego terminu, Następnie, w zależności od zachowania się strony w odpowiedzi na właściwe jej pouczenie o przysługujących jej środkach prawnych, organ przeprowadzi postępowanie wyjaśniające, co do okoliczności, o których mowa w piśmie strony nadanym w dniu 30 kwietnia 2012r. Ewentualna możliwość orzeczenia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego nastąpić może dopiero po dokładnym zbadaniu twierdzeń strony przedstawionych w jej piśmie nadanym do organu w dniu 30 kwietnia 2012r. Skoro w niniejszej sprawie organ w ogóle nie odniósł się do faktów podanych przez stronę, świadczyło to o niewyjaśnieniu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Zaskarżonemu postanowieniu należy zatem przypisać naruszenie wskazanych wcześniej przepisów art. 7, art. 8 i, art. 9 i art. 77, a także art. 58 § 1 k.p.a., gdyż orzeczenie o stwierdzeniu uchybienia terminu nie mogło zapaść przed dokładnym wyeliminowaniem możliwości istnienia wniosku o jego przywrócenie, a przypadku istnienia takiego wniosku, przed jego rozpatrzeniem. Wskazania, co do kierunku ponownego rozpoznania sprawy wynikają wprost z wyżej przedstawionych uwag. Przyjdzie zauważyć, że wniosek organu o odrzucenie skargi nie został w żaden sposób uzasadniony. Nie mogą świadczyć o jego słuszności okoliczności przytoczone w odpowiedzi na skargę, gdyż są to okoliczności odnoszące się do zasadności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, nota bene nie badanego merytorycznie przez organ. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.145 § 1 pkt1 lit."c" p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.