IV SA/Gl 455/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna oddala skargę. Zastępca Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. decyzją Nr [...] odmówił A.K. prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką – T.K. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna został złożony po upływie terminu określonego w art. 5 ust.1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekuna. Stosownie do tego przepisu, wniosek o przyznanie tego świadczenia mógł być złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy tj. od dnia 15 maja 2014 r. Strona, która w okresie od 1 lipca 2013 r. do 30 września 2014 r. miała przyznany zasiłek dla opiekuna ze względu na sprawowanie opieki nad matką, który jednak utraciła ze względu na podjęcie zatrudnienia, złożyła ponownie wniosek w dniu 19 grudnia 2014 r., a więc po wskazanym wyżej terminie. Zdaniem organu I instancji nie zachodzi także sytuacja o jakiej mowa w art. 5 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym jeżeli w okresie wyznaczonym na złożenie wniosku toczy się postępowanie o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności osobie, nad którą jest sprawowana opieka, wniosek może być złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wydania tego orzeczenia. Orzeczenie o niepełnosprawności T.K. pochodzi z [...] r. Od powyższej decyzji strona wniosła w terminie ustawowym odwołanie, wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W odwołaniu podkreśliła, że organ I instancji nie sprecyzował podstawy prawnej odmowy wnioskowanego świadczenia w sytuacji, kiedy strona po raz kolejny ubiega się o zasiłek dla opiekuna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło przebieg dotychczasowego postępowania oraz poczynione w jego wyniku ustalenia, podzielając w konkluzji stanowisko organu I instancji. W szczególności podkreślono, że wniosek o zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką – T.K. strona złożyła dopiero w dniu 19 grudnia 2014 r., natomiast ustawa o zasiłku dla opiekunów weszła w życie w dniu 15 maja 2014 r., w związku z czym termin do złożenia wniosku w tej sprawie upłynął w dniu 15 września 2014 r. A zatem wniosek został złożony po upływie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, a ponadto w przypadku strony nie zachodzi sytuacja opisana w ust. 2 tego przepisu prawnego. Termin do złożenia wniosku ma charakter materialnoprawny, stąd jego zachowanie jest konieczne dla realizacji uprawnienia. Jeżeli wniosek nie zostanie złożony w przepisanym terminie, uprawniony traci prawo do świadczenia, a ponadto nie może ubiegać się w trybie art.58-60 k.p.a. o przywrócenie terminu. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.K. wyjaśnia, iż powodem zawieszenia pobierania zasiłku było podjęcie pracy w październiku 2014 r. Ze względu jednak na to, że jej mama, z którą wspólnie mieszka, zaczęła tracić wzrok w bardzo szybkim tempie rozwiązała stosunek pracy. Nie jest dla niej zrozumiały zarzut dotyczący uchybienia terminu do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku dla opiekunów. W wymaganym terminie zgłosiła się ponownie do MOPR i nadpłatę wstrzymanych od lipca 2013 r. świadczeń otrzymała. Natomiast sama zawiesiła prawo do zasiłku z powodu podjęcia zatrudnienia w październiku 2014 r. Obecnie nie może podjąć zatrudnienia ze względu na bardzo szybko postępującą zaćmę u mamy i konieczność udzielania jej pomocy w każdej czynności domowej. Proces chorobowy spowodował nawet brak możliwości samodzielnego pobierania leków, które są nieodzowne dla życia. Stan zdrowia mamy pogarsza się, dlatego też nie ma możliwości pozostawienia jej bez opieki przez kilka godzin dziennie. Podczas nieobecności skarżącej w domu nie ma kto zajmować się mamą, a nie stać jej na zatrudnienie opiekunki. Ponadto, poziom odporności mamy jest bardzo niski i brak natychmiastowej pomocy lekarskiej może spowodować nieodwracalne skutki (łącznie ze śmiercią). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j z 2012 r., poz. 270, zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu l instancji wydane nie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego czy procesowego, które to uchybienia mogły mieć wpływ na wynik postępowania. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowił przepis art. art. 2 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r., poz. 567, dalej: ustawa) Ustawa określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1 ustawy). Stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r., poz. 567) zasiłek dla opiekuna przysługuje: 1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; 2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna organ ustalający prawo do świadczeń pielęgnacyjnych wszczyna na wniosek osoby ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna. Wniosek taki, jak wynika z tego przepisu, może być złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Jedynie w przypadku, kiedy w okresie tych 4 miesięcy toczy się postępowanie o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności osobie, nad którą jest sprawowana opieka, wniosek może być złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wydania tego orzeczenia. Jak wynika z akt postępowania skarżąca, dysponująca przed 1 lipca 2013 r. prawem do świadczenia pielęgnacyjnego na matkę, złożyła w wymaganym terminie wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekunów i zasiłek ten z dniem 1 lipca 2013 r. uzyskała. Na jej wniosek, decyzją z dnia [...]r. rozstrzygnięcie przyznające zasiłek dla opiekunów zostało uchylone z dniem 1 października 2014 r. ze względu na podjęcie zatrudnienia w firmie "A Sp. z o.o." W dniu 19 grudnia 2014 r. złożyła ponownie wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna, negatywnie załatwiony przez Prezydenta Miasta Z. decyzją z dnia [...]r. Tak ustalony stan faktyczny sprawy, który nie budzi wątpliwości organów w sprawie orzekających, jak również skarżącej, prowadzi do wniosku, iż znajduje do niego zastosowanie art. 5 ust. 1 ustawy w części dotyczącej określenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku dla opiekunów. Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów , co trzeba zauważyć, miała na celu zapewnienie kontynuacji uprawnień (w mniejszym rozmiarze) osobom, które ze względu na utratę zatrudnienia bądź też niepodejmowanie zatrudnienia ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny uzyskały praw do świadczenia pielęgnacyjnego pod rządami uprzednio obowiązujących przepisów. Decyzje przyznające świadczenia pielęgnacyjne zostały wygaszone przepisem art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548 ze zm.) z dniem 30 czerwca 2013 r. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy zasiłek dla opiekuna, będący swoistą kontynuacją świadczenia pielęgnacyjnego, przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, pod warunkiem jednak złożenia stosownego wniosku w okresie 4 miesięcy od jej wejścia w życie (15 maj 2014 r.). Innymi słowy rzecz ujmując, pomijając sytuację wskazaną w art. 5 ust. 2 ustawy, prawo do zasiłku dla opiekuna mogło zostać zrealizowane tylko w określonym czasie. Skarżąca, jak podniesiono wyżej, prawo to uzyskała. Natomiast kolejny wniosek w tym przedmiocie został złożony w dniu 19 grudnia 2014 r. z ewidentnym naruszeniem tego terminu, który kończył swój bieg 15 września 2014 r. Niedochowanie tego terminu, mającego charakter materialnoprawny (termin wyznaczony do ukształtowania prawa do świadczenia), uzasadniał odmowę przyznania zasiłku dla opiekunów. Dla rozpatrywanej sprawy, wbrew stanowisku organów orzekających oraz skarżącej, nie ma znaczenia regulacja zawarta w art. 5 ust. 2 ustawy. Ustalony stan faktyczny sprawy pozostaje poza hipotezą normy zamieszczonej w tym przepisie, która odnosi się do szczególnej sytuacji, gdy w trakcie 4 miesięcy od wejścia w życie ustawy jest prowadzone postępowanie toczy się postępowanie o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności osobie, nad którą jest sprawowana opieka. W tym przypadku orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, przyznanym na stałe, pochodzi z [...] r. Mając powyższe na względzie Sąd nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu organów I instancji mogących mieć wpływ na wynik sprawy i uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z obowiązującym i powołanym wyżej prawem, a w związku z tym na podstawie powołanych przepisów oraz art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił – jak w wyroku