IV SA/Gl 457/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.) Protokolant Referent stażysta Izabela Auguścik-Michułka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. Nr [...] Decyzją Naczelnika Wydziału Komunalnego z dnia [...]r., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta C. odmówiono przyznania D. S. dodatku mieszkaniowego. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. nr 71, poz. 734 ze zm.), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie k.p.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, iż nie przyznaje się dodatku mieszkaniowego, którego kwota byłaby niższa niż 2% najniższej emerytury. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał na wstępie zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych, akcentując, iż zgodnie z art. 2, art. 3 i art. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych świadczenie to przysługuje osobom, które spełniają łącznie następujące warunki: przysługuje im jeden z tytułów do lokalu, wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy, średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku nie przekracza 175 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125 % tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza powierzchni normatywnej, określonej w art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, o więcej niż 30 % lub 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Organ odwoławczy przytoczył również określone w art. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wielkości nieprzekraczalnej normatywnej powierzchni użytkowej w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego i wskazał, iż przestrzeganie wszelkich opisanych powyżej kryteriów jest obligatoryjne, a niespełnienie chociażby jednego z nich nie pozwala organowi na przyznanie dodatku mieszkaniowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wskazało także, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 i ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych organem właściwym w sprawie dodatków mieszkaniowych jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, który na wniosek osoby uprawnionej, przyznaje dodatek mieszkaniowy w drodze decyzji, na okres 6 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu złożenia wniosku. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty. Odnosząc powyższe zasady do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy organ odwoławczy wskazał, iż z załączonych przez D. S. do wniosku z dnia [...]r. dokumentów wynika, że strona dysponuje spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej [...] m2, w którym prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku źródłem dochodu wnioskodawczyni było świadczenie emerytalne w stałej kwocie [...] zł, która stanowi średni miesięczny dochód na jedną osobę w gospodarstwie domowym strony. Wobec powyższego organ II instancji stwierdził, że dochód na jedną osobę w gospodarstwie domowym strony ([...]zł) nie przekracza granicznego dochodu, który zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowi kwotę 984,52 zł (175 % x 562,52 zł), a powierzchnia zajmowanego przez stronę lokalu ([...] m 2) przekracza normatywną powierzchnię użytkową dla 1 osoby (35 m 2 ) o [...]% ([...] m2), a zatem o mniej niż ustawowe 30 %. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy stwierdził, że D. S. spełnia wszystkie ustawowe kryteria warunkujące otrzymywanie dodatku mieszkaniowego. W dalszej kolejności Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. dokonało sprawdzenia prawidłowości wyliczeń dodatku mieszkaniowego sporządzonych przez organ I instancji. W tym zakresie organ odwoławczy wskazał na wstępie, że wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę pomiędzy wydatkami, o których mowa w art. 6 ust. 3 -6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu (a w przypadku lokalu o powierzchni równej lub mniejszej niż normatywna – wydatkami ponoszonymi na ten lokal), a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 20% dochodów jednoosobowego gospodarstwa domowego (art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych – dochód strony wynosi [...] % najniższej emerytury). Zgodnie natomiast z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego w gospodarstwach domowych członków spółdzielni mieszkaniowych stanowią opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych oraz koszty eksploatacji i remontów. Łączne wydatki na lokal mieszkalny strony o powierzchni [...] m 2, potwierdzone przez spółdzielnię mieszkaniową to kwota [...]zł, a wydatki odniesione do powierzchni normatywnej – [...]zł. Zgodnie z § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia za podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjęto 90 % naliczonych i ponoszonych wydatków, co w niniejszej sprawie stanowi – [...] zł. Na mocy § 3 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia w sytuacji, gdy lokal nie jest wyposażony w instalację ciepłej wody, za wydatek, stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału, uznaje się równowartość 20 kilowatogodzin energii elektrycznej według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej oraz stałych opłat miesięcznych, na każdego członka gospodarstwa, co w niniejszej sprawie stanowi – [...] zł. Łączne wydatki na lokal mieszkalny D. S. przyjmowane dla potrzeb ustalenia dodatku mieszkaniowego wynoszą zatem [...]zł ([...]zł + [...]zł). Mając na uwadze powyższe ustalenia organ odwoławczy podał, iż należny dodatek mieszkaniowy ustalony według następujących obliczeń: [...]zł – (20% x 1 os. X [...]zł/os.) wynosi [...]zł i jest niższy od 2% najniższej emerytury, tj. od kwoty [...]zł (2% x [...]zł). Zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie przyznaje się dodatku mieszkaniowego, który byłby niższy niż 2 % najniższej emerytury, a zatem odmowa przyznania stronie wnioskowanego świadczenia jest zasadna i zgodna z prawem, którego respektowanie jest obowiązkiem organu administracji. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, strona podniosła, iż odmowa przyznania jej dodatku mieszkaniowego jest zaskakująca, tym bardziej, że zna osoby pobierające emeryturę w takiej samej wysokości, które otrzymują dodatek mieszkaniowy. Skarżąca wskazała również na swoją trudną sytuację materialną, niepełnosprawność oraz długoletni staż pracy, mimo którego nie zagwarantowano jej godziwej emerytury. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Obejmuje ona zarówno przestrzeganie przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego, jak i przepisów proceduralnych. Jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje wydane w toku postępowania administracyjnego nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa – sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje również kontrolę, czy zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Zasadnie organy obu instancji ustaliły, że D. S. spełnia ustawowe wymogi, które wyznaczają krąg osób uprawnionych do pobierania dodatku mieszkaniowego, Bezsporne jest bowiem, iż strona spełnia określone w ustawie o dodatkach mieszkaniowych kryteria przyznania tego świadczenia. Skarżącej przysługuje bowiem spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu (art.2 ust.1 pkt 2 ustawy) o powierzchni [...] m2, która spełnia wymóg określony w art. 5 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Średni miesięczny dochód jednoosobowego gospodarstwa skarżącej stanowi natomiast równowartość [...]% najniższej emerytury (art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). Zgodnie z art. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wysokość dodatku mieszkaniowego zależy od łącznego dochodu gospodarstwa domowego, liczby jego członków, powierzchni użytkowej zajmowanego mieszkania oraz wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie tego lokalu. Organy obu instancji, w oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, ustaliły, że wysokość należnego stronie świadczenia stanowi różnicę pomiędzy wydatkami (ustalonymi na kwotę [...]zł), o których mowa w art. 6 ust. 3-6 powołanej ustawy, przypadającymi na powierzchnię normatywną zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 20 % dochodów jednoosobowego gospodarstwa domowego. Do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjęto - zgodnie z dyspozycją § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.), który obowiązywał w dacie wydania decyzji - 90 % wydatków ponoszonych w związku z korzystaniem z mieszkania tj. kwotę [...] zł, które powiększono o wydatek stanowiący postawę obliczenia ryczałtu związanego z brakiem wyposażenia lokalu w instalację ciepłej wody (art. 6 ust. 4 pkt 7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych) w kwocie [...] zł. Wspomniany § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. (sygn. akt P 4/05, Dz.U. z 2006 r., Nr 84, poz. 587) uznany za niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych i utracił moc z dniem 18 maja 2006 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in., że "ograniczenie wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego o 10 % nie ma podstaw w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w szczególności w art. 6 ust. 1(...), a upoważnienie do określenia w tym rozporządzeniu odstępstw od regulacji ustawowej nie wynika z jednoznacznej i szczegółowej treści przepisu ustawy." Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowi natomiast, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z ustawą aktu normatywnego, w oparciu o który wydana została ostateczna decyzja administracyjna może stanowić podstawę do wznowienia postępowania w trybie określonym w art. 145 a k.p.a. Na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Ustalenie wysokości należnego skarżącej dodatku mieszkaniowego w oparciu o przepis rozporządzenia uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z ustawą mieści się zatem w dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Ponownie rozpatrując sprawę właściwy organ uwzględni powyższe uwagi i dokona weryfikacji wyliczenia dodatku mieszkaniowego. Usunięcie wskazanych uchybień wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, co czyni zasadnym uchylenie decyzji organów obu instancji. Wobec powyższego Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 135 tej ustawy uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.