IV SA/Gl 457/13
WyrokWSA w Gliwicach2014-02-13
Skład orzekający: Teresa Kurcyusz-Furmanik, Andrzej Matan, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wstrzymaniu i wycofaniu z obrotu produktów, co do których istnieje podejrzenie, że są środkami zastępczymi stwarzającymi zagrożenie dla życia lub zdrowia, może zostać wydana bez jednoznacznego udowodnienia tego zagrożenia, a jedynie na podstawie uzasadnionego podejrzenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o wstrzymaniu i wycofaniu z obrotu produktów, co do których istnieje podejrzenie, że są środkami zastępczymi stwarzającymi zagrożenie dla życia lub zdrowia, może zostać wydana na podstawie uzasadnionego podejrzenia. Ustawodawca nie wymaga pewności co do zagrożenia, a jedynie uzasadnionego podejrzenia, które może być ustalone na podstawie różnych przesłanek, w tym informacji od innych organów, nieadekwatnej ceny produktu czy braku informacji o składzie. W przypadku stwierdzenia takiego podejrzenia, organ inspekcji sanitarnej ma obowiązek podjąć działania profilaktyczne, w tym wstrzymać sprzedaż i zlecić badania produktu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, utrzymanej w mocy przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, o wstrzymaniu wprowadzenia do obrotu oraz wycofaniu z obrotu produktów, co do których istniało podejrzenie, że są środkami zastępczymi stwarzającymi zagrożenie dla życia lub zdrowia. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych, w tym brak zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu, nieprecyzyjne uzasadnienie decyzji oraz nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w P. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] 2013r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wprowadzenia do obrotu oraz wycofania z obrotu produktów oddala skargę.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 § 1 i art. 108 § 1 k.p.a., art. 27c ust.1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.Dz. U. z 2011r. Nr 212 poz. 1263 z późn. zm.) oraz art. 44b i art. 44c ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 124), po przeprowadzonej kontroli sanitarnej i rozpatrzeniu sporządzonego z niej protokołu z dnia [...]r. nr [...] w firmie A Sp. z o.o. w sklepie [...] w J. przy ul. [...] orzekł wstrzymać wprowadzenie do obrotu oraz wycofać z obrotu na okres nie dłuższy niż 18 miesięcy produkty o nazwie [...] i [...], co do których zachodzi podejrzenie, że stwarzają zagrożenie zdrowia lub życia ludzkiego. Obciążono stronę kosztami niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań produktów wycofanych z obrotu. Nadto nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji powołano się na przeprowadzoną przez upoważnionych przedstawicieli Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. kontrolę sanitarną, która stwierdziła, że w sklepie [...] w J. pozostają w obrocie produkty, co do których zachodzi podejrzenie, że są środkami zastępczymi. Produkty te to [...] opisany jako herbalowa imitacja zmieniająca kolor po wrzuceniu do ognia w formie zioła o cenie 50 zł za sztukę oraz [...] opisany jako herbalowa imitacja zmieniająca kolor po wrzuceniu do ognia w formie suszu o cenie 30 zł za sztukę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zauważył, że cena produktu była zbyt wysoka i nieadekwatna do cen rynkowych produktów tego typu (zmieniających kolor ognia). Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na zagrożenie zdrowia lub życia ludzkiego.
W obszernym odwołaniu od decyzji organu I instancji wniesiono o jej uchylenie i umorzenie postępowania, jak też uchylenie nadanego rygoru natychmiastowej wykonalności. Zarzucono naruszenie procedury administracyjnej, a w tym przepisów art.10§1, art. 81, art. 107 § 3, art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 108. k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania w postaci braku zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, brak uzasadnienia użytego pojęcia "zagrożenie bezpieczeństwa zdrowia lub życia ludzi", przyczyn nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, nieprecyzyjne wskazanie terminu na jaki zostały zatrzymane środki, a także kosztów, jakimi obciążono stronę postępowania. Nie wykazano nadto "wysokiego prawdopodobieństwa wprowadzania do obrotu produktów zagrażających życiu i zdrowiu".
Zarzucono również uchybienie przepisom prawa materialnego – art. 79, art. 79a, art. 79b, art. 77 ust. 6 i art. 84c ust. 12 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej poprzez przeprowadzenie kontroli stanowiącej jedyny dowód w sprawie w sposób niezgodny z przepisami prawa i wydanie decyzji na podstawie dowodów uzyskanych z rażącym naruszeniem przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w tym czynności kontrolnych. Zarzucono również brak podstawy faktycznej do zastosowania art. 27c u ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, gdyż nie wystąpiły przesłanki uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia. Zakwestionowano stanowisko organu, co do tego by wysokość cen produktów wymienionych w decyzji miała świadczyć o zagrożeniu tych produktów dla życia i uznano takie stanowisko za arbitralne.
[...]Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.
Po dokonaniu analizy stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzona przez upoważnionych przedstawicieli organu inspekcji sanitarnej w dniu 26 listopada 2012r. kontrola sanitarna w sklepie A w J. przy ul. [...] należącym do firmy A Sp. z o.o. z siedzibą w P. ul. [...] lok. [...] stwierdziła w obrocie produkty o nazwach "[...]" "[...]", co do których zachodziło podejrzenie, że są środkami zastępczymi stwarzającymi zagrożenie życia lub zdrowia ludzkiego.
Organ przytoczył brzmienie art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 44c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Wskazał, że brak informacji o składzie i składnikach na oznakowaniu opakowań powoduje, że nie jest znane oddziaływanie na zdrowie lub życie ludzi. Podzielił stanowisko organu I instancji, co do ceny zakwestionowanych produktów stwierdzając również, że jest ona nieadekwatna do występujących na rynku preparatów tego typu. Tym samym organ I instancji miał prawo podejrzewać, że zatrzymane produkty stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego. Z tych też przyczyn było uzasadnione nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na potrzebę ochrony zdrowia i życia ludzkiego.
Wyjaśniono, że organ I instancji posiada z urzędu informację otrzymaną z Komendy Policji w J.o sprzedaży środków odurzających w sklepie [...]. Była tam przeprowadzona kontrola, a w jej wyniku stwierdzono w obrocie produkty, co do których zachodziło podejrzenie, że są środkami zastępczymi stwarzającymi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. Wśród nich były też produkty o nazwie "[...]" "[...]". Ekspertyza z dnia 19 grudnia 2012r. przeprowadzona przez Narodowy Instytut Leków w W. wykazała, że w produktach tych znajdują się analogi strukturalne substancji wymienionych w załącznikach do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a substancje te są środkami zastępczymi w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Organ odwoławczy powołał się na dane Europejskiego Monitorowania Narkotyków i Narkomanii, z których wynika, że zidentyfikowane substancje wykazują działanie psychoaktywne i stanowią zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi.
Odwołując się ponownie do brzmienia art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej wskazano, że ustawodawca wymaga jedynie uzasadnionego podejrzenia, a nie pewności, co do stwarzania zagrożenia, gdyż ustalić to mogą dopiero przeprowadzone badania. Podniesiono również, że opisy zawarte na etykietach kwestionowanych produktów dotyczące ich przeznaczenia, nie zawierają informacji o ich składzie, co pozwala ocenić postępowanie organu I instancji, jako słuszne. Organ zauważył, że czynności kontrolne przeprowadzono w celu sprawdzenia, czy firma przestrzega zarządzenia dotyczącego wstrzymania wprowadzenia do obrotu oraz wycofania z obrotu określonych produktów. W trakcie kontroli okazało się, że w miejsce dawnego "B" Sp. z o.o. pojawiła się firma A Sp. z o.o. a Prezesem obu firm jest R. G. W obrocie tej firmy występowały uprzednio zakwestionowane w firmie B "[...]" i "[...]". W takim przypadku istniało uzasadnione podejrzenie, że również nowy podmiot gospodarczy stwarza poprzez wprowadzenie do obrotu tych produktów, zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi.
Odnosząc się do zarzutu braku precyzyjnego wskazania długości wstrzymania wprowadzania do obrotu zatrzymanych produktów organ odwoławczy wyjaśnił, że okres 18 miesięcy wskazany został, jako końcowy termin, a zgodnie z art. 27 c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej termin ten wyznacza się na czas niezbędny dla przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa produktu. Termin ten został określony zdarzeniem, którym będzie przeprowadzenie badań bezpieczeństwa produktu.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 79 -79b ustawy o swobodzie działalności gospodarczej organ uznał, że zarzut ten nie został przez skarżącego sprecyzowany, gdyż nie wskazano na czym polegać miało naruszenie przepisów ustawy.
Jako niezrozumiały uznano zarzut naruszenia art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a. wobec znajdującego się w materiałach sprawy zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem bezprawnego ingerowania w swobodę gospodarczą Spółki z o.o. zauważając, że Państwowa Inspekcja Sanitarna jest zobowiązana do ochrony życia i zdrowia obywateli, a więc uprawniona do stosowania środków władczych.
Z wykazanych przyczyn, zdaniem organu, nie doszło od naruszenia wymienionych w odwołaniu przepisów procedury administracyjnej.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A Sp. z o.o. z siedzibą w P. działająca przez pełnomocnika zaskarżyła wydane w sprawie decyzje obu instancji i wniosła o ich uchylenie. Przedstawiono tożsame, co w odwołaniu od organu I instancji zarzuty procesowe i materialnoprawne. W ramach uchybień proceduralnych wskazano na naruszenie art. 107 § 1 i 3, art. 7, art. 11, art.77 § 1, 10§ 1 i 81 k.p.a. Zdaniem skarżącego nie określono w sposób jasny i precyzyjny terminu, do którego zatrzymane zostały opisane w decyzji produkty, nie wyjaśniono dlaczego wystąpić miało "zagrożenie bezpieczeństwa zdrowia lub życia", a także przyczyn nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, a także nie wykazano "wysokiego prawdopodobieństwa wprowadzania do obrotu produktów zagrażających życiu i zdrowiu". Zdaniem skarżącego organ nie odniósł się do zarzutu obciążenia strony kosztami oceny przeprowadzenia badań w nieokreślonej wysokości. Nie zapewnił stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i uznał okoliczności faktyczne za udowodnione, mimo uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów.
W ramach uchybień przepisom prawa materialnego wskazano jako naruszone, przepisy art. 79, art. 79a, art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącego przeprowadzono kontrolę na podstawie dowodów uzyskanych z rażącym naruszeniem prawa. W skardze zarzucono nadto brak podstawy faktycznej do zastosowania art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także naruszenie art. 27c ust. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, brak wskazania przesłanki "niezbędności wykonania badań", a także brak określenia jaka jest wysokość kosztów, którymi została obciążona strona i w jaki sposób mają być naliczone.
W uzasadnieniu skargi zauważono, że przeprowadzający kontrolę pracownicy organu rażąco naruszyli przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarcze, gdyż kontrola wszczęta została bez zawiadomienia przedsiębiorcy, a powody tego nie zostały mu przedstawione. Funkcjonariusze przeprowadzający kontrolę nie byli do tego umocowani, gdyż ich upoważnienia zostały przesłane dopiero w dniu wydania decyzji, kontrola odbyła się bez udziału przedsiębiorcy lub osoby przez niego umocowanej, co stoi w sprzeczności z art. 80 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W związku z treścią art. 77 ust. 6 tego aktu wskazane naruszenia powinny zostać zbadane przez organ I i II instancji. Nadto, zdaniem skarżącego, przeprowadzenie czynności kontrolnych z naruszeniem w/w przepisów uniemożliwiło organom powołanie się na dowody zgromadzone w czasie kontroli. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji, co do tego, że przedsiębiorca ma możliwości złożenia sprzeciwu w trakcie kontroli, a naruszenie przepisów ustawy w czasie kontroli nie może być rozpatrywane w postępowaniu administracyjnym. Okoliczności prowadzenia postępowania kontrolnego, zgodnie ze stanowiskiem WSA, nie mogły być przedmiotem badania w odrębnym postępowaniu sądowo-administracyjnym, w związku z czym konieczna jest analiza legalności działania organów w zakresie przeprowadzenia kontroli w toku postępowania ze skargi na wydaną decyzję.
Odnosząc się do zarzutu art. 107 § 3 k.p.a. skarżący zauważył, że organy przyjęły w sposób arbitralny, bez podstawy prawnej i faktycznej, zaistnienie uzasadnionego podejrzenia, iż produkt stwarza zagrożenia życia i zdrowia, nie wyjaśniając swego stanowiska. Zanegowano jednocześnie, by podane przez organ przyczyny mogły uzasadniać takie podejrzenie. Prezesem Spółki A i B nie jest ta sama osoba, spółki te mają inny zarząd, adres i nie są ze sobą powiązane, stanowiąc odrębne podmioty gospodarcze.
Zdaniem skarżącego nie uzasadniono także przyczyn nadania decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności. Powołując się na stanowisko prezentowane w orzecznictwie podniósł on, że niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. Organ I instancji nie rozpatrzył całości materiału dowodnego, nie podjął też niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego pomijając przy tym interes społeczny i słuszny interes strony. Także, jego zdaniem, postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji I instancji było przeprowadzone w sposób sprzeczny z obowiązującymi normami prawnymi. Strona nie mogła wypowiedzieć się co do treści zebranego materiału dowodowego, odmówiono jej prawa podniesienia skutecznych zarzutów do podejmowanych przez organ czynności. Organ z naruszeniem art. 10§ 1 k.p.a. nie zawiadomił strony o wszczęciu jak też o zakończeniu postępowania uniemożliwiając stronie zapoznanie się z materiałem dowodowym. Tym samym naruszył też art. 81 k.p.a., gdyż strona nie miała możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów.
Jako nieprawidłowe uznano w skardze obciążenie strony kosztami "niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań". Organ nie określił bowiem ani oceny ani badań, których koszty te dotyczą. Nie określił wysokości obowiązku zapłaty kosztów, co uniemożliwia stronie sprecyzowania zarzutów. Postanowienie zawarte w decyzji zdaniem skarżącego jest niewykonalne, gdyż obowiązek nałożony na stronę nie został w żaden sposób określony.
W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ podtrzymał prezentowane w toku postępowania administracyjnego stanowisko. Ponownie stwierdził, że prezesem obu wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest ten sam podmiot – R. G., a obie spółki mają siedzibę w P. Odnosząc się do zarzutu naruszenia uprawnień strony wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. podniesiono, że w aktach sprawy znajdują się zawiadomienia organu o wszczęciu postepowania, a nadto skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, które miałyby świadczyć o wpływie tego naruszenia na wynik sprawy. W postepowaniu odwoławczym strona została również wezwana w trybie art. 10 § 1 k.p.a. i nie skorzystała z tej możliwości - nie wypowiedziała się, ani też nie przedstawiła nowych dowodów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi nastąpić może wyłącznie z przyczyn, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a.
Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną. Nie wystąpiła bowiem żadna z przyczyn, wymienionych w przywołanym wyżej art. 145 § 1 p.p.s.a., pozwalających na uwzględnienie skargi.
Podstawą działania organów inspekcji sanitarnej w niniejszej sprawie był przepis art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 44b i 44c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Zgodnie z brzmieniem art. 44c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, w sytuacji w nim opisanej, ustawodawca nakazuje stosować przepis art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej "odpowiednio". Zatem w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym organ inspekcji sanitarnej wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu. Zauważyć przyjdzie, że po myśli przywołanego art. 44c ust. 1 ustawodawca nie postawił warunku "uzasadnionego podejrzenia", że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi jako przesłanki do wydania decyzji o wstrzymaniu wytwarzania czy wprowadzenia do obrotu określonych produktów. Upoważnił natomiast organ do działania w sytuacji stwierdzenia, że pozostaje w obrocie środek zastępczy lub produkt, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest środkiem zastępczym. Jednocześnie też zamieszczając w treści przywołanego art. 44c sformułowania "wstrzymuje" określił to działanie, jako obowiązek organu, a nie działanie o charakterze dyskrecjonalnym. Będąc w posiadaniu protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 26 listopada 2012r. w siedzibie sklepu w J. przy ul. [...] prowadzonego przez firmę A Sp. z o.o. zawierającego informację o wprowadzaniu do sprzedaży w/w sklepie produktów, co, do których zachodziło podejrzenie, że są środkami zastępczymi, organ pierwszej instancji był zatem bezwzględnie zobligowany do zastosowania sankcji określonej w treści art. 44c w zw. z art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Podejrzenie to wynikało z informacji uzyskanych od organów Policji. Uzasadnione jest także podejrzenia organu wywnioskowane z wysokości cen kwestionowanych produktów sugerujących inne ich przeznaczenie, niż przedstawione w ich opisie, jak też z braku informacji na etykietach produktów o ich składzie. W tak przedstawionym stanie faktycznym inspektor sanitarny zobowiązany był do podjęcia czynności profilaktycznej, jaką jest wstrzymanie sprzedaży produktu budzącego wątpliwości, co do swego składu i jego przebadanie. Działanie organu odwoławczego utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji było tym bardziej uzasadnione, że w jego posiadaniu pozostawała już informacja pochodząca z ekspertyzy wykonanej w dniu 13 grudnia 2012r. przez Narodowy Instytut Leków Narodowe Laboratorium Kontroli Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Wśród poddanych ekspertyzie produktów występował "[...] " i "[...]" wprowadzany do obrotu w sklepach prowadzonych przez firmę B Sp. z o.o. w P., a także zakwestionowany w wyniku kontroli przeprowadzonej w sklepie [...] prowadzonym przez firmę skarżącego. W ekspertyzie tej stwierdzono jednoznacznie, że są to środki zastępcze w rozumieniu ustawy z dnia 8 października 2010r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a z danych Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii wynika, że substancje te wykazują działanie psychoaktywne i stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.
Zgodnie ze wskazaną zmianą zamieszczoną w ustawie z dnia 8 października 2010r. (Dz. U. z 2010 Nr 213 poz.1396) wprowadzono definicję środka zastępczego określając, że jest to substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produktem, rośliną, grzybem lub ich częścią, zawierające taką substancję, używaną zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Definicja ta przedstawiona jest w art. 4 pkt 27 w/w ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Stosownie do brzmienia jej art. 2 ust. 1 przeciwdziałanie narkomanii polega m. in. na działalności zapobiegawczej, ograniczaniu szkód zdrowotnych i społecznych, a także na zwalczaniu niedozwolonego obrotu, wytwarzania, przetwarzania, przerobu i posiadania substancji, których używanie może prowadzić do narkomanii.
Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzi spowodowane było podejrzeniem występowania w sprzedawanych przez skarżącą produktach substancji psychoaktywnych. Tym samym jako słuszne i wystarczająco przekonywujące uznać należy uzasadnienie decyzji organu I instancji, co do konieczności zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności z powołaniem się na ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Na marginesie zauważyć przyjdzie, że skarżący nie wniósł o wstrzymanie wykonalności decyzji organu odwoławczego, która jest wykonalna z chwilą uzyskania przymiotu decyzji ostatecznej.
Zarzut strony skarżącej o braku należytego wyjaśnienia przyczyn, dla których zakwestionowano zatrzymane substancje zarówno w świetle stanu faktycznego spraw, są całkowicie nietrafne. Zauważyć nadto można, że w uzasadnieniu skargi zarzut niewskazania faktów, jakie organ uznał za udowodnione i dowodów, na których się oparł w istocie odczytać należy, jako polemikę z przedstawionym w uzasadnieniu decyzji stanowiskiem organu. Nie można zgodzić się również ze skarżącym, iż organ nie określił terminu, w jakim zobligował skarżącego do wstrzymania wprowadzania do obrotu opisanych w decyzji produktów i terminu, na jaki produkty te zostały zatrzymane do badania. Termin ten został określony, jako nie dłuższy niż 18 miesięcy. Jest to zgodne z treścią art. 27 c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W związku z nadaniem decyzji natychmiastowej wykonalności nie ma również wątpliwości, od kiedy termin ten rozpoczyna swój bieg. Nie są zatem zasadne postawione w skardze zarzuty naruszenia art. 7, art. 77, art. 11 , art. 77 §1 czy 107 §1 i 3 k.p.a.
Sąd nie podzielił także stanowiska skarżącego, co do tego, że przeprowadzone czynności kontrolne nie mogły stanowić dowodu w sprawie, gdyż kontrolę przeprowadzono z naruszeniem przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Jak sam skarżący zauważył jedynie takie naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na wynik kontroli powoduje, że dowody przeprowadzone w jej trakcie tracą moc dowodową. Pomimo tego strona skarżąca nie przedstawiła argumentów, które pozwoliłyby przyjąć istotny wpływ wskazywanych przez niego naruszeń na przebieg kontroli. Ponadto nie sposób nie zauważyć, iż postępowanie kontrolne jest odrębnym postępowaniem od przedmiotowego postępowania administracyjnego. Z tej przyczyny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej mogą być zgłaszane w postępowaniu odrębnym, a nie w postępowaniu administracyjnym, zakończonym zaskarżoną decyzją.
Nie można potraktować także jako trafnych zarzutów skargi zmierzających do wykazania uchybienia w postaci pozbawienia strony czynnego udziału strony w postepowaniu i niezapewnienie jej możliwości wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Przeczy temu zarówno zawiadomienie o wszczęciu postepowania (k. 10 akt administracyjnych), jak i pismo znajdujące się na karcie 17 akt administracyjnych oraz potwierdzenie odbioru tego pisma przez pełnomocnika strony w dniu 30 stycznia 2013r., a więc w ponad miesiąc przed wydaniem decyzji organu II instancji. Przede wszystkim jednak wskazać trzeba, że w świetle art. 145 § w pkt 1 lit c) p.p.s.a uchybienia procesowe stanowią o konieczności uchylenia zaskarżonego aktu wyłącznie wtedy, gdy mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności odnieść to trzeba do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Stawiając zarzut pozbawienia go prawa udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji skarżący nie wskazał jakich konkretnie czynności dokonałby, gdyby otrzymał stosowne zawiadomienie. Naruszenie zaś art. 10 § 1 k.p.a. tylko wówczas może być podstawą uchylenia zaskarżonego aktu, gdyby przynajmniej uprawdopodobniono, bądź sąd doszedłby do przekonania, że brak tego naruszenia mógłby skutkować wydaniem aktu w danym postępowaniu o innej treści (wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 16 marca 2012 r., sygn. II OSK 65/2011, Lex Polonica nr 3908065). Stąd też zarzut powyższy nie został uwzględniony.
Odnosząc się do kwestionowanego przez skarżącego obciążenia go w decyzji organu I instancji kosztami niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań produktów wycofanych z obrotu w sklepie "[...]" przypomnieć należy, że zgodnie z brzmieniem art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, organ inspekcji sanitarnej stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Po myśli jej art. 27 c ust. 4 koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa wycofanego z obrotu produktu ponosi strona postępowania, a egzekucja tych należnością następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ust. 7). Przepis art. 27c ust. 4 w/w ustawy nie precyzuje formy prawnej, w jakiej właściwy organ inspekcji sanitarnej ma obciążyć stronę postępowania kosztami wykonanych badań. Praktyka wskazuje, że dokonywane to jest w formie odrębnej decyzji określającej wysokość tego obowiązku. Sąd nie widzi przeszkód prawnych, by obowiązek ten został sprecyzowany w odrębnym orzeczeniu. Treść art. 27c ust. 5 w/w ustawy sugeruje również możliwość obciążenia strony kosztami badań w decyzji wydanej w przedmiocie wstrzymania wprowadzania do obrotu produktu, który następnie zostaje przekazany do badania pod kątem bezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzi. Przytoczenie treści art. 27 c ust. 4 w/w ustawy w zaskarżonej decyzji organu I instancji było natomiast w istocie powtórzeniem obowiązku strony ukształtowanego z mocy prawa. Takie przytoczenie przepisu ustawy w osnowie decyzji – nie zawierające wskazania kwoty kosztów – jest błędne. Natomiast nie wyklucza sprecyzowania tego obowiązku w odrębny orzeczeniu, gdyż jak zauważa się wyżej w art. 27 ust. 4 w/w ustawy brak jest zakazu wydania rozstrzygnięcia o kosztach badań, w późniejszym terminie niż rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest o środkiem zastępczym. Z tych przyczyn dostrzeżone uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy, a tym samym nie stanowiło podstawy do uwzględnienia skargi.
Biorąc pod uwagę treść art. 145 § 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. uwzględnienie postawionych w skardze zarzutów, a w konsekwencji uchylenie zaskarżonych decyzji, mogłoby nastąpić tylko w przypadku, gdyby naruszenie prawa lub przepisów postępowania miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takiego wpływu strona skarżąca nie wykazała, a kontrolujący sprawę Sąd nie dopatrzył się go również w ramach kontroli z urzędu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło