IV SA/Gl 459/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Burmistrz C .decyzją z dnia [...] r. przyznał M.F. świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów remontu łazienki w kwocie 300,00 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., w wyniku rozpatrzenia odwołania M. F., decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja o przyznaniu pomocy w formie zasiłku celowego podejmowana jest na podstawie uznania administracyjnego. Tym samym spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia pieniężnego. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Skoro więc decyzja o przyznaniu zasiłku celowego wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, organ nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony, która musi liczyć się z tym, że organ odmówi jej przyznania tego świadczenia lub jego rozmiar będzie różny od tego, który strona określiła we wniosku. Organ odwoławczy podkreślił, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nawet jeśli jest związane z którąkolwiek okolicznością określoną w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej będące dysponentami środków publicznych, przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej. Osoby ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie otrzymają świadczenia, o które wnioskowały, bowiem zależy to od możliwości finansowych poszczególnych ośrodków pomocy społecznej oraz od liczby potrzebujących. Organ odwoławczy dodał, że załatwiając sprawę dotyczącą przyznania zasiłku celowego z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, organ powinien kierować się interesem obywatela, interesem społecznym oraz własnymi środkami. Uznanie nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Z przepisów regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, przy uwzględnieniu potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Organ wskazał, że wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów remontu łazienki M. F. złożył w dniu 11 lutego 2016 r. Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w tym samym dniu tj. 11 lutego 2016 r. organ I instancji ustalił, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, ma orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe, jest osobą długotrwale chorą i wymagającą stałego przyjmowania leków. Jego dochód w styczniu 2016 r. tj. w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku, stanowił zasiłek stały w wysokości 604,00 zł, przyznany przez OPS C., zatem nie przekroczył kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. kwoty 634 zł. Organ pomocy społecznej ustalił również, że skarżący regularnie korzysta z pomocy celowej na zaspokajanie podstawowych potrzeb bytowych, a w styczniu 2016 r. otrzymał następującą pomoc : zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 70 zł, zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 150 zł, zasiłek celowy na zakup obuwia w wysokości 40 zł oraz zasiłek celowy na zakup środków czystości w wysokości 50 zł. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy wskazał, że podziela stanowisko organu I instancji, iż M. F. spełnia wymogi formalne kwalifikujące go do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego, gdyż jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego, a ponadto występuje niepełnosprawność, długotrwała choroba, a także pogarszający się stan zdrowia. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że mając na uwadze wskazane na wstępie niniejszej decyzji zasiłki celowe przyznane M. F. uznał, iż organ pomocy społecznej nie pozostaje obojętny wobec sytuacji życiowej skarżącego i świadczy tę pomoc w zakresie przyjętym przez wyżej wymienioną ustawę o pomocy społecznej. Podniósł, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy, dysponują ograniczonymi środkami finansowymi. Rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego, organ pomocy społecznej musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej o zasiłek, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej i potrzebujących wsparcia. Organ odwoławczy podkreślił, że w ramach możliwości finansowych organu pomocy społecznej, skarżący korzysta z różnych form pomocy. Jeżeli zatem organ oceniając z jednej strony sytuację materialną i osobistą wnioskodawcy, a z drugiej strony własne możliwości finansowe - w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc i hierarchię zgłoszonych przez nich żądań - uzna, że nie istnieje możliwość przyznania zasiłku w takiej wysokości, jak tego oczekuje osoba wnosząca o pomoc, to decyzji takiej, nie można zarzucić naruszenia prawa. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. F. zawarł stwierdzenia, z których wynika, że w jego ocenie, kwota zasiłku jest zbyt niska. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymała skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć, stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...] r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego w kwocie 300,00 zł. z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów remontu łazienki. Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jednocześnie, na podstawie art. 3 ust. 4 tej ustawy, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak również w kwestii określenia jego wysokości, podejmowania jest w ramach uznania administracyjnego. Natomiast uznanie administracyjne cechuje się tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewien zakres swobody w ocenie zasadności żądania. W przypadku zasiłku celowego, organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony, mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb, a ponadto uwzględniając wysokość posiadanych środków i liczbę osób wymagających pomocy. W ocenie Sądu, organy orzekające nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż rozstrzygnęły sprawę mając na względzie sytuację skarżącego oraz ograniczone możliwości finansowe organu I instancji, a tym samym ochronę interesów innych osób uprawnionych do uzyskania wsparcia ze środków pomocy społecznej. Prawidłowo przy tym organ odwoławczy podkreślił, że w ramach możliwości finansowych organu pomocy społecznej, skarżący korzysta z różnych form pomocy i regularnie korzysta z pomocy celowej na zaspokajanie podstawowych potrzeb bytowych, a w styczniu 2016 r., czyli w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym złożył przedmiotowy wniosek, otrzymał następującą pomoc : zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 70 zł, zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 150 zł, zasiłek celowy na zakup obuwia w wysokości 40 zł oraz zasiłek celowy na zakup środków czystości w wysokości 50 zł. Dodać przy tym należało, że – jak wynika z akt postępowania – skarżący otrzymuje zasiłek stały w kwocie 604 zł, a decyzjami wydanymi w wyniku rozpoznania wniosku z tej samej daty, co wniosek złożony w niniejszej sprawie, tj. z 11 lutego 2016 r., przyznano mu zasiłek celowy na zakup opału w kwocie 100 zł, zasiłek celowy na zakup posiłku w kwocie 150 zł., zasiłek celowy na zakup środków czystości w kwocie 30 zł i na zakup leków w kwocie 200 zł. Skarżący jest zatem objęty wszechstronną pomocą ze strony organu I instancji, uwzględniającą - obok jego niezbędnych potrzeb, także ograniczenia wynikające z możliwości organu. Zasadnie więc organ odwoławczy stwierdził, że jeśli organ pomocy społecznej, oceniając z jednej strony sytuację materialną i osobistą wnioskodawcy, a z drugiej strony własne możliwości finansowe - w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc i hierarchię zgłoszonych przez nich potrzeb - uzna, że nie istnieje możliwość przyznania zasiłku w takiej wysokości, jak tego oczekuje osoba wnosząca o pomoc, to decyzji takiej, nie można zarzucić naruszenia prawa. Niewątpliwie bowiem rozstrzygnięcie co do przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego oraz co do jego wysokości – jak już była o tym mowa - z uwagi na jego uznaniowy charakter – jest m. in. uzależnione od oceny organu w ramach art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy, powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Należało zatem zwrócić uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować powierzone im w ustawie cele (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2008 r. o sygn. akt I OSK 624/07, Lex 500091). Ponadto nie zachodzi konieczność wykazywania w każdym przypadku możliwości finansowych organów pomocy społecznej, a ich ograniczone możliwości należą do faktów powszechnie znanych (por. wyroki NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08, z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1389/12). Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, z uwzględnieniem zasad postępowania administracyjnego, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego, ani też nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Wydając rozstrzygnięcie organy miały bowiem na względzie okoliczności sprawy - tak istniejące po stronie skarżącego, jak również uwzględniające cele i możliwości pomocy społecznej. Spełnienie bowiem przesłanek warunkujących przyznanie pomocy, o których mowa w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, jak i okoliczność, że nie zostało przekroczone kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 tej ustawy oraz że cel żądania jest zgodny z tym, na który może być przyznana pomoc z art. 39 ustawy, nie są wystarczającym warunkiem uzyskania świadczenia w wysokości żądanej przez stronę. Spełnienie kryteriów koniecznych do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, nie tworzy roszczenia o przyznanie zasiłku celowego. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uznać zatem należało, że brak jest podstaw do stwierdzenia jakichkolwiek uchybień w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zarówno przez organ odwoławczy, jak i przez organ pierwszej instancji. Ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia, zostały bowiem dokonane na podstawie trafnej analizy dowodów. Ponadto prawidłowa była ocena prawna odniesiona do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego. W powyższych okolicznościach, brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.). W związku z tym brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a wobec tego podlegała ona oddaleniu, zgodnie z art. 151 P.p.s.a.