IV SA/Gl 460/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego oddala skargę Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit.a i b, art. 2 ust.1 pkt 2 oraz art.71 ust.1 i 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) Prezydent Miasta T. uznał S. G. za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku od dnia [...]r. Kolejną decyzją, z dnia [...]r. Nr [...], w związku z podjęciem przez stronę zatrudnienia, orzeczono o utracie przez S. G. z dniem [...]r. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Następnie, decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Prezydent Miasta T., działając na mocy art.48 ust. 1 pkt 2 oraz art. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyznał S. G. prawo do dodatku aktywizacyjnego od dnia [...]r., a prawo to strona utraciła w dniu [...]r., o czym orzeczono decyzją z dnia [...]r. Nr [...]. W dniu [...]r.Powiatowy Urząd Pracy w T. otrzymał pismo ZUS Oddział w R., z którego treści wynikało, iż S. G. w okresie od [...]r do [...]r. pracował na podstawie umowy zlecenia w firmie A Spółka z o.o. i podlegał ubezpieczeniu społecznemu. W konsekwencji uzyskanej informacji organ wydał w dniu [...]r. postanowienie Nr [...], którym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1 i art. 150 § 1 k.p.a wznowiono z urzędu postępowanie w sprawach zakończonych wyżej wymienionymi decyzjami Prezydenta Miasta T. w sprawie przyznania statusu osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku, w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku, w sprawie przyznania prawa do dodatku aktywizacyjnego i w sprawie utraty tego zasiłku. W uzasadnieniu opisanego postanowienia wskazano, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotnym jest osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie lub innej pracy zarobkowej, a niespełnienie któregokolwiek z wymienionych w tym przepisie warunków skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego i wszelkich uprawnień związanych z posiadaniem takiego statusu. Uznano zatem jako nie znany organowi, a istotny dla sprawy nowy dowód, informację uzyskaną z ZUS Oddział R., a uzyskanie tego dowodu uzasadniało, zdaniem organu, wznowienie postępowania w wymienionych sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi. W toku wznowionego postępowania potwierdzone zostało na podstawie zaświadczenia wystawionego przez firmę A Spółka z o.o., a przedłożonego organowi przez stronę, iż S. G. zatrudniony był w firmie na umowę zlecenia przy pracach porządkowych i utrzymaniu zieleni i podlegał ubezpieczeniu społecznemu w okresie od [...]r. do [...]r. W następstwie przeprowadzonego postępowania Prezydent Miasta T., działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2,, art. 71 ust. 1, art. 48, art. 9 ust.1 pkt 14 lit.a i b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( tekst jednolity Dz. U. z 2008r. Nr 69 poz. 415 z późn. zm.) decyzją z dnia [...]r. Nr [...] uchylił decyzję z dnia [...]r. Nr [...], decyzję z dnia [...]r. Nr [...], decyzję z dnia [...]r. Nr [...] oraz decyzję z dnia [...]r. Nr [...], a w miejsce uchylonych rozstrzygnięć orzekł wobec S. G. kolejno - o odmowie uznania S. G. za osobę bezrobotną z dniem [...]r., o odmowie przyznania prawa do zasiłku od dnia [...]r., o umorzeniu postępowania w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i o umorzeniu postępowania w przedmiocie utraty prawa do zasiłku dniem [...]r., o odmowie przyznania prawa do dodatku aktywizacyjnego od dnia [...]r. oraz o umorzeniu postępowania w przedmiocie utraty prawa do dodatku aktywizacyjnego. Uzasadniając swoje stanowisko organ powołał się na uzyskaną od ZUS Oddział R. informację o związaniu S. G. umową zlecenia w okresie posiadania przez niego statusu osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku, podnosząc dodatkowo, iż informacja ta potwierdzona została w zaświadczeniu firmy A Spółka z o.o. przedstawionym przez S. G. Ustalona okoliczność uniemożliwiała, zdaniem organu, przyznanie stronie statusu osoby bezrobotnej, gdyż jak stanowi art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy za bezrobotnego może być uznana osoba, która przy spełnieniu pozostałych warunków wynikających z ustawy jest osobą niezatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej. Stwierdzono zatem, iż dokonane ustalenia świadczące o wykonywaniu przez stronę pracy na podstawie umowy zlecenia w okresie od [...]r do [...]r. wykluczały, zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku prac, przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a także, w związku z treścią art. 48 w/w ustawy, prawo do zasiłku aktywizacyjnego. W odwołaniu od opisanej wyżej decyzji S. G. wniósł o jej uchylenie i utrzymanie w mocy decyzji, na mocy których przyznany mu został statusu osoby bezrobotnej i uprawnienia związane z tym statusem. W uzasadnieniu odwołania S. G. podniósł, iż w chwili rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy pozostawał bez pracy. Firma A Spółka z o.o. poinformowała go bowiem z końcem roku 2006r. o braku możliwości kontynuowania współpracy w roku 2007r. Dopiero na przełomie stycznia i lutego 2007r. firma ta zwróciła się do niego proponując dalszą współpracę, z czego skorzystał ze względu na trudną sytuację finansową rodziny. Współpraca ta zakończyła się [...]r., a on nie zdawał sobie sprawy z faktu, że świadczenie usług na podstawie umowy zlecenia może spowodować utratę statusu osoby bezrobotnej. Odwołujący wyraził nadto pogląd, iż zaskarżona przez niego decyzja jest sprzeczną z zasadami słuszności oraz zasadami współżycia społecznego, a uchylenie dotychczas mu przyznanych uprawnień stoi w sprzeczności z interesem społecznym oraz słusznym interesem strony. Podkreślił, iż stara się o uzyskanie renty inwalidzkiej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z chorobą wieńcową oraz przebytym zawałem serca. Nie jest więc w stanie podjąć żadnej pracy, a jedynym jego źródłem utrzymania jest renta rodzinna w wysokości [...] zł otrzymywana przez jego żonę. Opisał, że w sytuacji finansowej, w jakiej znajduje się obecnie, nie będzie mógł wykonać nałożonego na niego obowiązku zwrotu wypłaconych mu wcześniej zasiłków i zawnioskował, by dokonać częściowej zmiany decyzji Nr [...] z dnia [...]r. Nr [...] przyznającej mu status osoby bezrobotnej w ten sposób, by uprawnienie to przysługiwało mu od dnia [...]r. Do odwołania dołączono dokumentację medyczną potwierdzającą twierdzenia strony dotyczące jej sytuacji zdrowotnej. Wskutek złożonego przez stronę odwołania Wojewoda [...] rozpatrzył powtórnie sprawę i wydał decyzję Nr [...] z dnia [...]r., w której utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Po dokonaniu analizy stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy powołał się na treść art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stwierdzając, iż za bezrobotnego może być uznana osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej. Wskazano także na art. 2 ust.1 pkt 11 w/w ustawy, który określa iż "inną pracą", o której mowa w przywołanej normie prawnej jest wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, zlecenia, o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych. Odnosząc się do stanowiska odwołującego Wojewoda [...] wskazał, iż rejestracja strony w urzędzie pracy nie była dokonana po raz pierwszy i odwołujący miał świadomość związku, jaki zachodzi pomiędzy wykonywaniem pracy na umowę zlecenia, a statusem osoby bezrobotnej. W karcie rejestracyjnej bezrobotnego oraz "Informacji dla osób rejestrujących się" oświadczył bowiem, że nie wykonuje innej pracy zarobkowej tzn. nie wykonuje pracy ani nie świadczy usług na podstawie umowy zlecenia. Wojewoda [...] na potwierdzenie swoich wywodów przywołał cześć II pkt 2 informacji oraz część C pkt 1 Karty. Uznano także, że S. G. potwierdził przyjęcie do wiadomości obowiązku, zgodnie z którym bezrobotny jest zobowiązany zawiadomić urząd pracy w ciągu 7 dni o podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ odwoławczy zwrócił nadto uwagę, iż strona pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania złożyła oświadczenie o fakcie niewykonywania inne pracy zarobkowej, a oświadczenie to, wobec uzyskanych przez organ informacji, okazało się niezgodne z prawdą. Wojewoda [...] wskazał na treść pisma ZUS Oddział R., z którego wynikało, iż składki na ubezpieczenie społeczne odprowadzane były w całym wymienionym tam okresie czasu i konsekwentnie do tego ocenił jako niewiarygodne twierdzenia odwołującego o braku wykonywania przez niego pracy w okresie rejestracji w urzędzie pracy. Ustosunkowując się do wniosku zawartego w odwołaniu, w którym odwołujący sugerował zmianę daty swojej rejestracji w urzędzie pracy Wojewoda [...] oświadczył, iż rejestracja bezrobotnego stanowi czynność materialno – techniczną następującą w dniu stawienie się strony w urzędzie pracy. Nie ma zatem możliwości zmiany daty tej czynności i wskazania jej, jako inna, niż wynika to z karty rejestracyjnej bezrobotnego. Jednocześnie Wojewoda [...] oświadczył, iż organy administracji nie działają na podstawie zasad współżycia społecznego, a na podstawie obowiązującego prawa, natomiast słuszny interes obywateli powinien być oceniany w sposób obiektywny i nie może być wyprowadzany z przekonania opartego na poczuciu krzywdy jednostki. Wskazano, iż materiał sprawy pozwala uznać postępowanie odwołującego jako zawinione, a strona nie wykazała, by istniały jakiekolwiek obiektywne okoliczności mające wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Natomiast interes społeczny nakazuje konsekwentne stosowanie obowiązujących przepisów prawa. Zaznaczono, iż obowiązek zwrotu pobranych świadczeń nie stanowi przedmiotu zaskarżonej decyzji, a stanowić będzie przedmiot odrębnego postępowania. S. G. skierował do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach skargę, w której domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Tak, jak w odwołaniu złożonym od decyzji organu I instancji wskazał, iż w okresie rejestracji w urzędzie pracy nie współpracował z firmą A Spółka z o.o. Nawiązał tę współprace dopiero na przełomie stycznia i lutego 2007r. Dodał, iż porozumienie pomiędzy nim, a firmą miało charakter ustny, więc nie zdawał sobie sprawy z faktu, iż związany jest umową zlecenia, która wyłącza możliwość posiadania statusu osoby bezrobotnej. Przedstawił także ponownie swoją obecną sytuację życiową uznając, iż może ona stanowić przyczynę zmiany decyzji wydanej w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej w trybie art. 155k.p.a, gdyż odpowiada szczególnemu interesowi strony, o którym mowa w tym przepisie. W konsekwencji wniósł o orzeczenie w sugerowanym trybie o nabyciu przez niego statusu osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku z dniem [...]r. Do skargi dołączono kserokopię decyzji ZUS Oddział w R. na okoliczność wysokości uzyskiwanej przez żonę skarżącego renty, karty wypisowe skarżącego z Oddziału Kardiologii i orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy skarżącego do dnia [...]. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ podtrzymał w całości swoje stanowisko prezentowane w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach kontroli wydawanych przez organu administracji rozstrzygnięć sądy administracyjne oceniają zgodność działania tych organów z przepisami procedury, prawidłowość zastosowania prawa materialnego, a także słuszność zastosowanej w sprawie interpretacji prawa materialnego. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zwanej dalej p.p.s.a. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.), biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowody i nie dokonując żadnych dodatkowych ustaleń faktycznych. Przystępując do oceny zgodności z prawem poddanej kontroli sądowej decyzji organu, wskazać należy, iż zapadła ona w postępowaniu toczącym się na podstawie ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 ze zm.). Ustawodawca w przywołanym akcie prawnym zdefiniował warunki, jakim odpowiadać ma osoba uzyskująca status bezrobotnego. W treści art. 2 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy określił wymogi nabycia statusu bezrobotnego, a jako jeden z nich wskazał, iż osoba taka nie może być zatrudniona i nie może wykonywać innej pracy zarobkowej. Jak słusznie zauważono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pojęcie "inna praca zarobkowa" zostało również definiowane przez ustawodawcę, a zgodnie z definicją legalną zamieszczoną w art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia(...) oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy zlecenia. Status osoby bezrobotnej jest przeto w pełni zdefiniowaną instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej. Konsekwentnie do tego trzeba przyjąć, iż nie każdy podmiot o trudnej sytuacji życiowej i materialnej jest osobą bezrobotną w rozumieniu prawa. Istota uprawnień osoby bezrobotnej nie wynika z samego faktu braku źródła dochodów lecz ustawodawca wiąże te uprawnienia z określonymi warunkami i stosowną aktywnością pozostającej bez źródeł dochodów osoby w przezwyciężaniu sytuacji, w jakiej się znalazła, a w szczególności z jej pełną, nie ograniczoną innym zajęciem zarobkowym gotowością do podjęcia oferowanej pracy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 1998 r. sygn. II SA 565/98 publ. LEX nr 41865). Reasumując stwierdzić należy, iż dla uzyskania statusu osoby bezrobotnej konieczne jest nie tylko niezatrudnienie ale także nie wykonywanie innej pracy zarobkowej, pobieranie renty, nie prowadzenie działalności gospodarczej czy też nie uzyskiwanie miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia - z innych źródeł niż praca zarobkowa (np. z umowy najmu). Sam fakt posiadania lub podjęcia w czasie zarejestrowania w urzędzie pracy jakiejkolwiek pracy zarobkowej, bez względu na wysokość zarobku, skutkuje brakiem możliwości uzyskania lub utratą statusu osoby bezrobotnej Nie jest bowiem dopuszczalne prawnie równoległe posiadanie statusu osoby bezrobotnej i wykonywanie pracy zarobkowej. Jeżeli osoba bezrobotna sama aktywizuje swoją sytuację zawodową, to nie może zarazem pozostawać osobą o statusie bezrobotnego i korzystać z zasiłku dla bezrobotnych wypłacanych ze środków przeznaczonych na łagodzenie skutków bezrobocia. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela zatem stanowisko Wojewody [...], co do tego, że nie spełnienie przez skarżącego wymagań wiążących się z przyznaniem statusu osoby bezrobotnej musi wywoływać określone prawem konsekwencje, a przepisy regulujące zdarzenia związane z nabywaniem i utratą statusu osoby bezrobotnej nie dają organom administracji uprawnień do wydawania decyzji uznaniowych. Z tych więc względów, z momentem uzyskania informacji o wykonywaniu przez skarżącego pracy na podstawie umowy zlecenia, która to informacja nie była znana w czasie wydawania skarżącemu decyzji w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej , organ administracji w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie wznowieniowe i zasadnie załatwił sprawę zaskarżoną decyzja. Odnosząc się natomiast kolejno do twierdzeń skarżącego zawartych w złożonej skardze Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreśla, że status osoby bezrobotnej nabywa się wskutek złożonego wniosku, a więc z własnej inicjatywy, a nie ex lege. Jest to przeto dobrowolne uprawnienie, a nie nakładany z urzędu obowiązek prawny a więc przysługiwało skarżącemu w każdej chwili prawo rezygnacji z jego posiadania. Natomiast z chwilą przyznania tego uprawnienia bezrobotny staje się zobowiązany do wypełniania określonych reguł, których nie przestrzeganie wywołuje określone prawem skutki. Akta sprawy bezspornie pozwalają na uznanie iż skarżący został pouczony o wymogach uzyskania statusu osoby bezrobotnej, a więc o wykazaniu się brakiem zatrudnienia lub brakiem wykonywania innej pracy zarobkowej, której definicja została mu przedstawiona. Świadczy o tym jego podpis złożony na karcie rejestracyjnej (karta 1 odwrót akt), oraz na otrzymanej informacji (k. 2 akt). Okoliczności te odbierają całkowicie zasadność twierdzeniom skarżącego o braku świadomości, co do skutków wykonywania zajęcia zarobkowego w okresie posiadania statusu osoby bezrobotnej. Dodatkowo podkreślić trzeba, iż na karcie 9 akt znajdują się oświadczenia bezrobotnego o braku uzyskania dochodu w miesiącach styczeń i luty 2007r., co w zestawieniu z jego twierdzeniami zawartymi w skardze i odwołaniu od decyzji I instancji oraz treścią zaświadczenia wystawionego przez A Spółka z o.o. budzi istotne wątpliwości, co do wiarygodności tych oświadczeń. Natomiast problematyka związana z odmową zastosowania w sprawie art. 155 k.p.a. nie mieści się w granicach sprawy w rozumieniu art. 135 p.p.s.a., a zatem nie wymaga ustosunkowania się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Postępowanie w sprawie zmiany decyzji ostatecznej w trybie przywołanego przepisu stanowi bowiem odrębną sprawę administracyjną, a konsekwentnie do tego wymaga odrębnego jej załatwienia. Nie znajdując możliwości uwzględnienie wniesionej skargi orzeczono jak w sentencji po myśli art. 151 p.p.s.a.