IV SA/Gl 460/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi M.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta J. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego M.Z. (dalej skarżąca, wnioskodawca, strona) w związku ze sprawowaniem opieki nad synem J.U. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił stan faktyczny oraz zastosowane przepisy prawne podnosząc, że strona posiada prawo do renty socjalnej, w związku z czym nie przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Wskazała, że otrzymuje rentę rodzinną po zmarłym ojcu co skutkuje brakiem wypłaty renty socjalnej oraz z uwagi na chorobę syna musiała zrezygnować z zatrudnienia, a posiadany dochód nie wystarcza na pokrycie potrzeb rodziny. Wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na szczególnych warunkach, gdyż obecnie nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej organ, SKO w Katowicach, Kolegium) decyzją z dnia [...]r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 dalej k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium przytoczyło art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1952, dalej u.ś.r.) i wskazało, że orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w J. z dnia [...]r. syn strony J.U. został zaliczony do osób niepełnosprawnych na okres do 31 maja 2019 r. W orzeczeniu tym wskazano, że wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ponadto w dniu 16 października 2017 r. strona oświadczyła, że rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad synem. Organ wskazał, że strona spełnia jedną z przesłanek do przyznania świadczenia. Jednakże zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do (...) renty socjalnej (...). Wnioskodawca w dniu 16 października 2017 r. oświadczyła, że jest uprawniona do renty rodzinnej w związku z wypadkiem przy pracy jej ojca (co potwierdziło zaświadczenie ZUS z dnia 16 października 2017 r.) Jednocześnie strona zaznaczyła, że renta socjalna jej nie przysługuje. Natomiast z zaświadczenia ZUS z dnia 21 listopada 2017 r. wynika, że strona ma prawo do zbiegu renty socjalnej z rentą rodzinną wypadkową. Ale renta socjalna jest zawieszona, bowiem strona pracuje i wypłacana jest tylko renta rodzinna wypadkowa. Wobec powyższego Kolegium pismem z dnia 1 lutego 2018 r. wezwało stronę do przesłania aktualnego zaświadczenie ZUS potwierdzającego, że pomimo utraty z dniem 4 października 2017 r. zatrudnienia, ma nadal zawieszoną rentę socjalną, a jeżeli tak to z jakiego powodu. W odpowiedzi strona pismem z dnia 15 lutego 2018 r. przekazała do Kolegium decyzję ZUS z dnia [...]r. podejmującą wypłatę renty socjalnej w zbiegu z rentą rodzinną od 1 listopada 2015 r. tj. od przyznania renty socjalnej. Jednocześnie strona zwróciła się do Kolegium o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego "na warunkach szczególnych, biorąc pod uwagę bardzo skomplikowaną sytuację". Kolegium w konkluzji stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo orzekł o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem strony, gdyż strona ma prawo do renty socjalnej. Pełnomocnik skarżącej w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 17 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, iż skarżąca nie spełnia jednej z dwóch przesłanek przedmiotowych warunkujących możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. ma ustalone prawo do renty rodzinnej z tytułu wypadku przy pracy ojca i prawo do renty socjalnej, a to w sytuacji, gdy jednoczesne otrzymywanie obydwu świadczeń nie ma wpływu na możność przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż z uwagi na fakt posiadania przez skarżącą prawa do renty rodzinnej z tytułu wypadku przy pracy ojca w zbiegu z rentą socjalną nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne na syna J.U. a to w sytuacji, gdy literalna wykładnia niniejszego artykułu stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jedynie w wypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka i renty socjalnej, zatem przedmiotowa regulacja nie znajduje zastosowania na gruncie niniejszej sprawy; - art. 2 i 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu świadczenia pielęgnacyjnego za nienależne z całkowitym pominięciem faktu, iż renta rodzinna otrzymywana przez skarżącą nie jest rentą rodzinną wypłacaną z tytułu śmierci małżonka, w szczególności otrzymywanie jej przez skarżącą nie wpływa na zasadność świadczenia pielęgnacyjnego na syna - co doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji prowadzącej do obejścia prawa z pogwałceniem elementarnej zasady działania organów na podstawie i w granicach prawa; 2) naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść decyzji, a to: - art. 156 § 1 ust. 2 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy prowadzące do nieważności zaskarżonej decyzji, albowiem ta decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. organ w sposób nieuzasadniony odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna, tym samym pozbawiając stronę należnych jej świadczeń socjalnych od chwili wniesienia przez nią wniosku o ich przyznanie w dniu 16 października 2017 r.; - art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji administracyjnej, która nie spełnia wymogów wewnętrznej spójności i logiki, w szczególności rozstrzygnięcie decyzji na podstawie powołanej podstawy prawnej i uzasadnienie wskazanej decyzji pozostają ze sobą wewnętrznie sprzeczne; - art. 11 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na niezrealizowaniu zasady przekonywania, gdyż organ nie odniósł się do faktów istotnych dla sprawy, w szczególności nie wyjaśnił, dlaczego otrzymywanie przez skarżącą renty rodzinnej z tytułu wypadku przy pracy jej ojca miałoby pozbawić ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszego stopnia oraz o zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych. Pełnomocnik podniósł, że podstawę zaskarżenia decyzji stanowi wydanie przedmiotowego rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem prawa. Wskazał, iż skarżona decyzja w sposób rażący narusza przepisy prawa materialnego, ti. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., albowiem organ w sposób nieuzasadniony odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna J.U. z powołaniem na okoliczność jednoczesnego pobierania przez skarżącą renty rodzinnej z tytułu wypadku przy pracy ojca oraz renty socjalnej, która zgodnie z powołanym przepisem, nie stanowi podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem pełnomocnika organ dopuścił się także obrazy przepisów prawa materialnego w postaci art. 17 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r. Omawiając przesłanki pozytywne i negatywne dla przyznania świadczenia podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a lub b u.ś.r. Tymczasem zamknięty katalog świadczeń wymieniony w tych przepisach nie zawiera świadczenia w postaci renty rodzinnej z tytułu wypadku przy pracy ojca. Wobec tego spełnienie przez skarżącą przesłanek pozytywnych warunkujących możność przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna, przy jednoczesnym niezaistnieniu przesłanki negatywnej oznacza, że zaskarżona decyzja winna być uchylona jako nie mająca umocowania w obowiązujących przepisach prawa. W ocenie pełnomocnika zaskarżona decyzja narusza art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. z uwagi na fakt niewłaściwego zastosowania przedmiotowych regulacji polegający na przyjęciu, iż renta rodzinna wypadkowa, z tytułu śmierci ojca skarżącej wywołuje tożsame konsekwencje prawne z rodzajem renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka w sytuacji, gdy po pierwsze jest to sprzeczne z wykładnią językową niniejszego artykułu, a po drugie prowadzi do całkowitego pominięcia charakteru obu świadczeń, które przewidziane zostały pod innym tytułem. Ponadto zarzucił naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a., gdyż organ naruszył wymóg wewnętrznej spójności i logiki rozstrzygnięcia oraz uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji nasuwają odmienne rozstrzygnięcia sprawy. Nadto Kolegium ograniczyło się jedynie do wskazania treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., z którego to jednak nie wynika, iż otrzymywanie renty rodzinnej z tytułu wypadku przy pracy ojca w zbiegu z rentą socjalną wykluczyło możliwość przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego. SKO w Katowicach w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i uzasadnienie wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 dalej: "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżona decyzja SKO w Katowicach została wydana zgodnie z przepisami prawa procesowego oraz prawa materialnego. Zakwestionowana przez skarżącą decyzja Kolegium utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem J.U. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.ś.r., która w art. 17 ust. 1-5 zawiera regulacje dotyczące przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca posiada prawo do renty socjalnej (co potwierdza dokumentacja ZUS: decyzja z dnia [...]r. o przeliczeniu renty rodzinnej i pismo ZUS z 21 listopada 2017 r.). Wobec powyższego wystąpiła przesłanka negatywna do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci pobierania renty socjalnej. Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że dla odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wystarczające jest ustalenie prawa do danego świadczenia wymienionego w nim. Zdaniem Sądu wyklucza to możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki na osobą niepełnosprawną. Odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że okoliczność posiadania prawa do renty rodzinnej po zmarłym ojcu nie stanowiła podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Zarówno z decyzji organu I instancji oraz Kolegium jednoznacznie wynika, że podstawą braku uwzględnienia wniosku było prawo do samej renty socjalnej, co zgodnie z cytowanym już art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczność, że skarżąca jest uprawniona do renty rodzinnej wypadkowej z tytułu wypadku przy pracy ojca nie miała żadnego wpływu na przebieg postępowania i jego wynik. Wobec powyższego należy stwierdzić, że organy administracji nie naruszyły przepisów u.ś.r. wskazanych w skardze. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżąca nie spełnia przesłanek wskazanych w u.ś.r. do przyznania wnioskowanego świadczenia. Zatem zarzuty naruszenia prawa materialnego są całkowicie bezzasadne. Pełnomocnik strony skarżącej zarzucił naruszenie art. 2 (Rzeczpospolita (Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej) i art. 7 Konstytucji (Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa). Należy podkreślić, że u.ś.r. jest aktem prawnym funkcjonującym w ramach systemu przepisów realizujących konstytucyjną zasadę pomocy rodzinom. Skoro organy prawidłowo zastosowały jej przepisy, to powyższe zarzuty nie mogą się ostać. W konkluzji należy stwierdzić także, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie i zaskarżona decyzja wraz z uzasadnieniem spełnia wymogi z art. 107 k.p.a. Zostały także prawidłowo zinterpretowane (o czym stwierdzono wyżej), mające zastosowanie w sprawie, przepisy u.ś.r. Ponadto Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego skargę należało uznać za bezzasadną, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. do jej oddalenia.