IV SA/Gl 463/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2006r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Pracownika ds. Osobowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] w sprawie odmowy przyznania B.K. dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Decyzją organu I instancji z dnia [...] (sprostowaną postanowieniem z dnia [...]) odmówiono uwzględnienia wniosku B.K. z dnia [...] o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka - P.J. z uwagi na fakt, że syn strony w dniu [...] ukończył 21 lat, a zatem nie zostały spełnione przesłanki określone w art.6 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W terminowo wniesionym odwołaniu od powyższej decyzji strona wskazała, że przed dniem wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych otrzymywała [...] i podniosła, że co prawda syn ukończył 21 lat, ale aktualnie uczy się w [...]. W tym stanie rzeczy strona – samotna matka, znajdująca się w trudnej sytuacji materialnej powinna nabyć prawo do świadczenia przewidzianego ustawą o świadczeniach rodzinnych i otrzymywać je do zakończenia edukacji syna. Samorządowe Kolegium odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano na wstępie, że zgodnie z art. 6 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje na dziecko do ukończenia 18 roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 504 zł. Na mocy art. 3 pkt 17 powołanej ustawy do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka w razie, gdy jest ono wychowywane przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, o ile nie wychowują oni dziecka wspólnie z jego matką lub ojcem. Organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na wiek syna strony P.J. (który ukończył 21 lat w dniu [...]) stronie nie przysługuje zasiłek rodzinny, a zarazem dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Rozstrzygnięcie organu I instancji jest zatem prawidłowe, a uchybienia proceduralne związane z niewezwaniem strony do uzupełnienia wniosku o [...] służącym do ustalenia prawa do przedmiotowego zasiłku, a także niezebraniem danych niezbędnych do ustalenia czy strona spełnia kryterium dochodowe do przyznania świadczeń rodzinnych stanowią uchybienia pozostające bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło również, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 70 a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, (który wszedł w życie w dniu 1 października 2004 r.), przyznający osobie, która do dnia wejścia w życie ustawy otrzymywała świadczenie z funduszu alimentacyjnego i po dniu 1 maja 2004 r. nie otrzymywała dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 70 % świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego w kwietniu 2004 r., jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 612 zł i rodzina spełnia pozostałe warunki określone w ustawie (w tym warunek co do wieku dziecka). Powyższą decyzję doręczono stronie w dniu [...], a pismem złożonym w organie odwoławczym w dniu [...] strona zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze strona opisała stan faktyczny sprawy i wskazała, że prowadzone w niniejszej sprawie opieszale i niewnikliwie postępowanie organów administracyjnych obu instancji pozbawiło ją pomocy, która zagwarantowana została osobom otrzymującym do dnia 30 kwietnia 2004 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca wyjaśniła, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej (dochód: [...] zł brutto), która powinna zostać uwzględniona, zważywszy, że strona spełnia większość przesłanek przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i zarzuciła, że organy nie rozpatrzyły jej wniosku indywidualnie. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Obejmuje ona zarówno przestrzeganie przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego, jak i przepisów proceduralnych. Jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje wydane w toku postępowania administracyjnego nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa – sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje również kontrolę, czy zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Zgodnie z art. 4 ust. 2 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 ze zm.) prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje: rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka do ukończenia przez dziecko: 1) 18 roku życia lub 2) nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 3) 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Na mocy art. 4 ust. 2 i art. 6 ust. 1a powołanej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje także osobie uczącej się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia. Osoba ucząca się w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych to osoba pełnoletnia ucząca się, niepozostająca na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub z zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów, jeżeli wyrok sądu orzekający alimenty został wydany przed osiągnięciem pełnoletności przez osobę uczącą się (art. 3 pkt 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Zgodnie z art. 8 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Z powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że skarżąca – matka P.J., który ukończył 21 lat w dniu [...] i nie legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności nie jest uprawniona do otrzymywania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania syna. Na marginesie (abstrahując od kwestii, że wniosek inicjujący postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie został złożony przez osobę, o której mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych a nie przez P.J.) stwierdzić należy, że P.J. nie jest osobą uczącą się w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zatem mimo, że pobiera edukację w [...] i nie ukończył 24 lat nie jest uprawniony do pobierania zasiłku rodzinnego. W sprawie nie znajduje również zastosowania art. 70 a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym osoba, która do dnia wejścia w życie ustawy otrzymywała świadczenie z funduszu alimentacyjnego i po dniu 1 maja 2004 r. nie otrzymywała dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, nabywa w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 grudnia 2004 r., na wniosek, prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 70 % świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego w kwietniu 2004 r., jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 612 zł i rodzina spełnia pozostałe warunki określone w ustawie. Dopuszczalność przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka za podstawie tego przepisu osobom, które do dnia wejścia w życie ustawy otrzymywały świadczenie z funduszu alimentacyjnego uzależniona jest od stwierdzenia, że spełnione zostały wszelkie pozostałe wymogi określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych, w tym kryterium wieku dziecka, którego dotyczy wniosek o przyznanie dodatku. Wskazać należy, że przepisy dotyczące zasad przyznawania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego świadczenia mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, co wyklucza dopuszczalność postulowanego przez skarżącą przyznawania tych świadczeń znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej osobom, które spełniają tylko niektóre przesłanki uprawniające do ich otrzymania. Sąd (który zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany granicami skargi) podziela stanowisko wyrażone zaskarżonej decyzji, że uchybienia proceduralne związane z niewezwaniem strony do uzupełnienia wniosku o [...] służącym do ustalenia prawa do przedmiotowego zasiłku, a także niezebraniem danych niezbędnych do ustalenia czy strona spełnia kryterium dochodowe do przyznania wnioskowanego świadczenia pozostają bez wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co nakazuje oddalić skargę w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.