IV SA/Gl 463/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi T.S. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Ś. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności oddala skargę. Orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] Nr [...] o odmowie ustalenia niepełnosprawności u T. S. odebrane zostało w jej miejscu zamieszkania w dniu [...] przez dorosłego domownika, D. S., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki. Orzeczenie to zawierało pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Odwołanie od doręczonego jej orzeczenia T. S. złożyła osobiście w siedzibie organu , w dniu [...] Postanowieniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Ś. z dnia [...] Nr [...] stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia z dnia [...] wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 6 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. Nr 14 poz. 92 z 2008r.) oraz 134 k.p.a i § 19 ust. 3 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności ( Dz. U. Nr 139 poz. 1328). W uzasadnienie postanowienia podniesiono, iż odwołanie złożone zostało z przekroczeniem ustawowego 14-to dniowego terminu do jego wniesienia, bowiem nastąpiło to dopiero w dniu [...] od dnia doręczenia orzeczenia. Odwołanie nie zawierało wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Od opisanego postanowienia T. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę. W swojej skardze stwierdziła, iż w pouczeniu zamieszczonym na doręczonym jej orzeczeniu nie było informacji, czy termin czternastodniowy dotyczy tylko dni roboczych, czy kalendarzowych. Nadto oświadczyła, iż zapomniała, kiedy doręczono jej orzeczenie, a odwołanie jej zostało przez organ I instancji przyjęte, jako wniesione w terminie, a zatem dopełnione zostały formalności. W skardze zawarła również wniosek o przywrócenie jej terminu do wniesienia odwołania powołując się na swój stan zdrowia oraz brak pouczenia o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając dodatkowo, iż stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania należy do kompetencji organu odwoławczego, a wiec przyjęcie odwołania przez organ I instancji nie ma znaczenia dla oceny upływu terminu. Wskazano także, iż skarżącą w istocie nie wskazała żadnych okoliczności, które mogłyby przemawiać za uchybieniem terminu bez jej winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 zwanej dalej P.p.s.a.). Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.) Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna nie wykazała naruszeń prawa uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji. Mając na względzie jedną z podstawowych zasad proceduralnych, jakim odpowiada procedura administracyjna, a to zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a., należy zauważyć, iż decyzje ostateczne mogą być uchylone lub zmienione tylko w drodze trybów szczególnych w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, a po myśli wskazanego przepisu, decyzja staje się ostateczna, gdy nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji. Warunkiem zatem pozwalającym na przeprowadzenia merytorycznego postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji, za wyjątkiem przypadków, o których stanowi przepis art. 16 § 1 in fine k.p.a. jest skuteczne wniesienie odwołania. O skuteczności odwołania decyduje zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania ( art. 129§ 2 k.p.a.). Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Termin - to czas wyznaczony na dokonanie określonej czynności. Termin do wniesienia odwołania jest terminem ustawowym, o którym skarżąca została należycie poinformowana w treści orzeczenia z dnia [...] Nie można bowiem przyznać jej racji, iż brak wskazania w pouczeniu, czy termin liczony jest w dniach roboczych, czy kalendarzowych mógłby pozwalać, na złożenie odwołania po [...] dniach od chwili doręczenia orzeczenia. Skarżąca, mając wątpliwości w tym zakresie, jako osoba zobowiązana do dołożenia należytej staranności w prowadzeniu swoich osobistych spraw powinna była dążyć do wyjaśnienia wątpliwej dla niej kwestii, czego jednak nie uczyniła. Czynność dokonana po upływie ustawowego terminu jest nieważna i nie wywołuje skutków prawnych. Każde uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje zatem, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie (art. 134 k.p.a.), chyba że strona domaga się przywrócenia uchybionego terminu stosownie do art. 58 i n. k.p.a., a wniosek ten zostanie uwzględniony (por. niepublikowany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 1995 r., sygn. SA/Ka 2111/94, w którym przyjęto, że: "gdy organ II instancji stwierdzi wniesienie środka odwoławczego z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a ). Ustawodawca dokonał ścisłego unormowania problematyki obliczania terminów i ich upływu nie oddając tego zagadnienia organom administracji pod ocenę o charakterze uznania administracyjnego. Regulacja taka zawarta została w treści art. 57 k.p.a.. Przywołując treść art. 129 § 2 w związku z art. 57 § 1 k.p.a., staje się oczywiste, iż termin do wniesienia odwołania biegnie dla strony od dnia następnego po dniu doręczenia decyzji. Mając powyższe na względzie, bez wątpienia można stwierdzić, iż jednym z ważniejszych obowiązków organ odwoławczego jest sprawdzenie, kiedy orzeczenie administracyjne zostało stronie doręczone, a w konsekwencji tego, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi bowiem rażące naruszenie prawa jako weryfikacja w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. W badanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawie data doręczenia stronie orzeczenia organu I instancji nie była kwestionowana. Nie była również sporna data złożenia przez stronę odwołania, a w konsekwencji niesporne było uchybienie terminu do jego wniesienia . Zgodnie z jedną z podstawowych zasad w procedurze administracyjnej, a to zgodnie z zasadą praworządności, na organach administracji ciąży obowiązek bezwzględnego stosowania prawa. Jak wcześniej zauważa się, uwzględnienie spóźnionego środka odwoławczego skierowanego wobec rozstrzygnięcia administracyjnego naruszałoby w sposób istotny zasadę trwałości tych rozstrzygnięć. Przestrzeganie zasady trwałości decyzji administracyjnych wydawanych w toku postępowania administracyjnego ma ogromne znaczenie dla stabilizacji zapadłych orzeczeń i pewności udzielonej stronom na ich podstawie ochrony prawnej. Z tych więc względów zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu uchybienia do wniesienia środka odwoławczego złożonego w organie po upływie [...] dni od doręczenia orzeczenia wydane zostało w zgodzie z obowiązującym prawem, co zaprzecza możliwości jego uchylenia. Odnosząc się natomiast do twierdzeń skarżącej zawartych w skardze, zauważyć trzeba, iż fakt uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego poddawany jest wyłącznie ocenie w aspekcie wymienionych wcześniej norm prawnych, a to art. 57 k.p.a. Nie ma tu zatem znaczenia kwestia zawinienia lub przyczyn spóźnienia w dokonaniu określonych czynności, a wyłącznie obiektywny fakt przekroczenia wyznaczonego okresu czasu. Zagadnienia takie jak przyczyna uchybienia i jej zawinienie podlegają natomiast ocenie w sytuacji, gdy osoba uchybiająca ustawowemu terminowi do wniesienia środka odwoławczego wystąpiłaby do organu z wnioskiem o przywrócenie jej uchybionego terminu. Należy jednak zwrócić uwagę, iż skarżąca przyczyny uchybienia terminu wykazała dopiero w skardze i nie uczyniła tego w postępowaniu przed organami administracji. Organ zatem nie miał podstaw do rozpoznawania kwestii, czy uchybienie ze strony skarżącej nosiło cechy zawinienia. Istotne jest bowiem, zgodnie z wolą ustawodawcy, iż instytucja przywrócenia terminu nie może zostać zastosowana ex officio lecz wyłącznie na wniosek osoby zainteresowanej. Ważne jest także, co wyraźnie wynika z treści przepisu art. 58 § 2 k.p.a. , iż wniosek o przywrócenie uchybionego terminu należy wnieść w terminie 7 dni od dnia powzięcia wiadomości o uchybieniu terminu. Termin ten, zgodnie z treścią § 3 art. 58 k.p.a. jest terminem nieprzywracalnym. Zgodnie z wywodem skarżącej, można przyjąć, iż świadomość uchybienia terminu uzyskała w dniu doręczenia jej zaskarżonego postanowienia, co nastąpiło w dniu [...] Od tego też dnia licząc, przez okres 7 dni miała ona możliwość wystąpienia do organu z wnioskiem o przywrócenie jej terminu do złożenia odwołania, czego nie uczyniła. Ponownie odwołując się do obowiązków stron postępowania administracyjnego, które musza wykazać należytą staranność w dbałości o swoje interesy, trzeba zauważyć, iż w chwili uzyskania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu, do strony należało zwrócenie się do organu o wyjaśnienie powstałego problemu. W takim przypadku uzyskałaby informacje o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu i wymogach jego skuteczności. W barku zainteresowania się strony sprawą organ z urzędu nie miał obowiązku udzielania takiej informacji. Powyższe zezwala Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu pominąć rozważania, co do słuszności postępowania organów w aspekcie przepisów regulujących instytucję przywrócenia uchybionego terminu, gdyż byłyby to rozważania czysto hipotetyczne, a w konsekwencji bezprzedmiotowe dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie jest uprawniony do przywrócenia stronie terminu do jego wniesienia W świetle powyższych rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Mając to na względzie orzeczono jak w sentencji po myśli art. 151 P.p.s.a.