IV SA/Gl 469/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia NSA Wiesław Morys, Protokolant st. ref. Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w S. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie transportu drogowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...] zł ([...] zł ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Miejski Policji w G. decyzją z dnia [...] r. [...] wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) nałożył na "A" Spółka z o.o. w S. karę pieniężną w wysokości [...] zł. ([...] zł ) za wykonywanie transportu drogowego lub przewozów na potrzeby własne bez dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła radca prawny E. K. działająca z upoważnienia Spółki. W odwołaniu tym nie zgodziła się z nałożoną karą i stwierdziła, że w trakcie kontroli kierowca dysponował kartą opłaty rocznej z wpisanym nr rejestracyjnym pojazdu, a karta ta posiadała stempel z datą i miejscem zakupu oraz datą wydania karty. Nadto wskazała, że wszelkie nieprawidłowości jakie mógłby organ kontrolujący dopatrzyć się w karcie rocznej winny obciążać jednostkę sprzedającą kartę, albowiem przedsiębiorca pozbawiony jest możliwości wypełniania karty opłaty rocznej. Zastępca Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji w K. działający z upoważnienia [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 93 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ ten podzielił prawidłowość ustaleń organu pierwszej instancji i zaznaczył, że Policja jako organ kontrolny ma jednak obowiązek sprawdzenia kart posiadanych przez kierujących oraz kontrolowania czy te dokumenty spełniają warunki określone w przepisach, natomiast na przedsiębiorcy ciąży odpowiedzialność za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty. Zdaniem organu odwoławczego odrębną kwestią jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za nieprawidłowości powstałe przy wypełnianiu karty. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w imieniu Spółki wniósł pełnomocnik radca prawny E. K.. W skardze tej zarzucił organowi administracji obrazę przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwą interpretację art. 92 ust. 6 ustawy o transporcie drogowym oraz poprzez błędne zastosowanie tego przepisu. Następnie pełnomocnik skarżącej Spółki przywołał ustalenia faktyczne, które jego zdaniem potwierdzają fakt uiszczenia należnej opłaty za przejazdy po drogach krajowych. Nadto wskazał na naruszenie postanowień art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących rozbieżności jakie występują między sentencją a uzasadnieniem w zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał zajmowane stanowisko i przytoczył analogiczną argumentację z tą jaką zamieścił w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 grudnia 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 269/03 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W motywach rozstrzygnięcia Sąd zaznaczył, że decyzja została podpisana przez osobę, która nie została w sposób prawidłowy upoważniona do wydawania decyzji administracyjnych, a okoliczność ta wyczerpała przesłankę stwierdzenia jej nieważności. Jednocześnie Sąd zwolnił się od oceny zawartości merytorycznej zaskarżonej decyzji. W następstwie powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sprawa wróciła do etapu postępowania odwoławczego. W ramach tego postępowania organ ten zwrócił się do strony skarżącej o wypowiedzenie się w sprawie. W następstwie wskazanego wezwania pełnomocnik Spółki pismem z dnia [...] 2005 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa materialnego, jak również wskazał na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 art. 77 i art. 80, które winno stanowić podstawę do uwzględnienia wniesionego odwołania. [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 93 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ) uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i nałożył na Spółkę karę pieniężną w kwocie trzy tysiące zł ( 3000 zł ) za wykonywanie transportu po drogach lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że postępowanie dowodowe wykazało, iż w dniu kontroli kierujący pojazdem nie dysponował prawidłowo wypełnioną kartą opłaty za przejazd po drogach krajowych, ponieważ okazana winieta posiadała wypisany numer rejestracyjny natomiast pola określające dzień, miesiąc, rok i godzinę nie były wypisane, a zgodnie z treścią § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych ( Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.) karta nie wypełniona lub wypełniona w sposób odmienny niż wskazany w rozporządzeniu nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. To, iż przedłożona do kontroli winieta nie została wypełniona w sposób prawidłowy przez podmiot sprzedający nie zwalnia przedsiębiorcy z odpowiedzialności za dysponowanie nieprawidłowo wypełnionymi kartami opłat. Pogląd taki zdaniem organu odwoławczego znajduje również umocowanie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Jednocześnie organ ten nie przychylił się do argumentacji podnoszonej przez pełnomocnika Spółki w piśmie z dnia [...] 2005 r. Równocześnie wskazany organ wskazał, że z uwagi na zmianę ustawy o transporcie drogowym zmianie uległ katalog kar oraz ich wysokość, które zostały przeniesione do ustawy i są zamieszczone w załączniku do ustawy. Stosownie do L.p. 1.4.1. załącznika wykonywanie transportu drogowego lub przewodu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych sankcja wynosi 3000 zł., a dodatkowo do postępowań administracyjnych objętych przepisami tej ustawy a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie stosuje się aktualnie obowiązujące przepisy, w tym dotyczące kar pieniężnych. Z tego też powodu niezbędnym stała się zmiana wysokości nałożonej kary. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na wskazaną powyżej decyzję wniósł pełnomocnik Spółki radca prawny E. K.. W motywach skargi wskazała, że decyzja ta narusza szereg przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego i z tego powodu niezbędnym jest stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji jak również decyzji organu pierwszej instancji względnie uchylenie tychże decyzji i umorzenie postępowania. Nadto skarżąca Spółka zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie art. 92 ustawy o transporcie drogowym oraz art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej Spółki za uznaniem bezprzedmiotowości postępowania przemawia fakt, że skoro przepisy obowiązujące w dniu zdarzenia przewidywały nałożenie kary wyłącznie za wykonywanie transportu bez uiszczenia opłaty, to w następstwie wprowadzonej zmiany we wskazanej ustawie przewidującej karę za przejazd z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty, to oznacza, że ówczesne przepisy nie przewidywały kary za przejazd po drogach z wadliwie wypełnioną kartą. Konsekwencją takiego stanowiska jest uznanie, że wyczerpane zostały przesłanki bezprzedmiotowości postępowania przewidziane treścią art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego, a postępowanie organu pierwszej instancji nie powinno być prowadzone. Wydanie przez organ pierwszej instancji w tym stanie decyzji jak również podtrzymanie jej w mocy przez organ odwoławczy wyczerpuje przesłankę stwierdzenia jej nieważności przewidzianą treścią art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Nadto skarżąca Spółka zarzuciła organom administracji naruszenie treści art. 107 § 1 w związku z art. 7 wskazanego Kodeksu. W szczególności zarzuciła organom administracji nie branie pod uwagę słusznego interesu strony, który winien być uwzględniany w ramach postępowania administracyjnego, zwłaszcza w sytuacji, gdy stosowna opłata została uiszczona, a jedyne niedociągnięcia związane są z wadliwościami w prawidłowym jej wypełnieniu. Dodatkowo strona skarżąca wskazała na występujące rozbieżności między ustaleniami w rozstrzygnięciu i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W końcowej części skargi pełnomocnik skarżącej Spółki podniósł, że w przypadku nie uwzględnienia wskazanych powyżej zarzutów to zdarzenie, które stało się powodem uruchomienia wskazanego postępowania winno być zakwalifikowane jako odpowiadające treści pkt 1.4.4 załącznika do ustawy, a nie jak przyjęły to organy administracji 1.4.1. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej jaką zamieścił w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do postanowień art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję administracyjną uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Stosownie do postanowień art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności. W następstwie przeprowadzonej kontroli zaskarżonej decyzji przyjdzie podzielić część zarzutów podniesionych w skardze, co pozwala na uwzględnienie wniesionej skargi, jednakże podstawowe zarzuty sformułowane w skardze nie znajdują umocowania w materiale dowodowym i ocenie stanu prawnego obowiązującego w sprawie. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że przedmiotem oceny jest zdarzenie jakie miało miejsce w dniu [...] 2002 r. W tym dniu kontroli przeprowadzanej przez uprawnionego do tego funkcjonariusza Policji poddany został pojazd należący do skarżącej Spółki. W następstwie przeprowadzonej kontroli ustalono, że kierujący pojazdem legitymuje się opłatą roczną, która miała wypełnione jedynie pole oznaczające numer rejestracyjny pojazdu, natomiast nie były wypełnione pola oznaczające datę ważności tej karty. Przywołanie powyższego stanu faktycznego w sprawie ma kluczowe znaczenie dla oceny prawnej zaistniałego zdarzenia, co ma istotne znaczenie w kontekście zarzutów podnoszonych przez stronę skarżącą. W dniu zdarzenia obowiązywała ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania opłat za przejazdy po drogach krajowych ( Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ). Stosownie do postanowień art. 92 ust.1 pkt 6 wyżej wymienionej ustawy kto wykonuje transport drogowy lub przewozowy na potrzeby własne bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 15.000 zł. Natomiast po myśli § 5 ust. 6 wskazanego powyżej rozporządzenia karta opłat nie wypełniona lub wypełniona w sposób inny niż w ust. 1 i 3 – 5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłat. W świetle przywołanego stanu prawnego kierujący pojazdem obowiązany był dysponować prawidłowo wypełnioną kartą opłaty za przejazd po drogach krajowych, natomiast dysponowanie taką kartą wadliwie wypełnioną posiadało identyczny skutek prawny z tym jaki był przewidziany dla wykonującego przewozy bez uiszczenia stosownej opłaty. Oznacza to, że podnoszony przez stronę skarżącą zarzut wydania zaskarżonej decyzji jak również decyzji organu pierwszej instancji bez podstawy prawnej i składany wniosek o stwierdzenie nieważności nie może zostać uwzględniony, ponieważ jak zostało to wykazane w dniu zaistnienia danego zdarzenia istniały przepisy prawa uzasadniające nałożenie przedmiotowej kary. Przedstawiona w skardze argumentacja sprowadzająca się do tego, że ówcześnie obowiązujące przepisy nie przewidywały nałożenia kary w sytuacji takiej, że ktoś uiści opłatę za przejazd po drogach krajowych lecz stosowny dokument będzie zawierał wady, nie znajduje umocowania w przywołanych przepisach, ponieważ z treści § 5 ust. 6 rozporządzenia wyraźnie wynika, że dysponowanie kartą opłaty z wadami rozumiane jest jak jej nie uiszczenie. Także drugi wniosek skarżącej sprowadzający się do uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji z sugestią umorzenia postępowania nie znajduje umocowania w przywołanym stanie prawnym, a tym samym nie zostały wyczerpane przesłanki umorzenia postępowania określone w art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. W powyższym zakresie ustalenia organów administracji są prawidłowe i zasługują na uwzględnienie, a przeprowadzona wykładnia obowiązujących przepisów prawa jest właściwa. Odmiennie przedstawia się sytuacja dotycząca zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego polegająca na tym, ze dla zaistniałego zdarzenia przypisano treść pkt 1/4/1 załącznika do ustawy zamiast pkt 1/4/4. Przed analizą tego zarzutu w pierwszej kolejności przyjdzie przywołać treść stosownych przepisów prawa. Ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 148, poz. 1452 ) wprowadzono istotne zmiany w stanie prawnym. Otóż mocą tej ustawy zmieniono art. 92 jak również wprowadzono załącznik do ustawy zawierający wysokość kar za poszczególny rodzaj naruszeń prawa w zakresie wykonywania transportu drogowego. Nadto ustawa ta zawiera art. 8, w myśl którego do postępowań administracyjnych w sprawach objętych przepisami ustawy, wszczętych a niezakończonych przed dniem wejścia jej w życie, stosuje się przepisy tej ustawy. Przyjdzie zgodzić się z organem odwoławczym, że w rozpatrywanej sprawie występuje tego typu sytuacja, ponieważ następstwem wyroku tutejszego Sądu z dnia 8 grudnia 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 269/03 stwierdzającego nieważność decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. był powrót sprawy administracyjnej na etap postępowania odwoławczego i stosownie do postanowień wskazanego art. 8 w ramach ponownie prowadzonego postępowania odwoławczego należało zastosować nowe przepisy wprowadzone wskazaną ustawą. Załącznik do wskazanej ustawy zawiera wykaz naruszeń prawa jak również określa wysokość kar za poszczególne naruszenia. W części dotyczącej wykonywania transportu drogowego lub przewozów na potrzeby własne z naruszeniem przepisów dotyczących uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych wprowadzono rozwiązanie, w myśl którego wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych wysokość kary wynosi 3000 zł ( 1.4.1.), natomiast wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej wysokość kary wynosi 500 zł ( 1.4.4.). W tej sytuacji do rozważenia pozostaje sytuacja oceny prawnej zdarzenia jakie wystąpiło w dniu [...] 2002 r. Organ odwoławczy w podjętym rozstrzygnięciu stanął na stanowisku, że sytuacja ta odpowiada przesłankom przewidzianym w pkt 1.4.1. wskazanego załącznika do ustawy, a zatem że przewóz odbywał się bez uiszczenia stosownej opłaty. Z kolei skarżąca Spółka akcentuje, że dla wskazanego przypadku winien być zastosowany pkt 1.4.4. przywołanego załącznika. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie przyjdzie zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym w skardze. Otóż skoro ustawodawca wprowadził rozróżnienie na dwie sytuacje; pierwsza gdy przewoźnik nie uiści prawem przewidzianej opłaty i druga, gdy uiści stosowną opłatę lecz dokument potwierdzający tę okoliczność będzie zawierał wady, to oznacza, że dokonał rozdzielenia dwóch sytuacji, które w dotychczasowych przepisach traktowane były jednorodnie. Skutkiem takiego rozróżnienia jest zmiana sytuacji prawnej skarżącej Spółki, ponieważ w odniesieniu do zdarzenia z dnia [...] 2002 r. nie można w sposób uprawniony twierdzić, że kierujący pojazdem nie dysponował kartą opłaty, skoro przedstawił ją organowi kontrolującemu. Karta ta zawierała wady, o których mowa jest w protokole pokontrolnym, i w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji. Dla tej sytuacji zdaniem składu orzekającego nie można zastosować pkt 1.4.1. załącznika do ustawy i przewidzianej nim kary lecz okoliczność ta wyczerpuje znamiona naruszenia prawa określone w pkt 1.4.4. załącznika i nim przewidzianą karę. Skoro organ odwoławczy przy podejmowaniu decyzji odwołał się do pkt 1.4.1. załącznika to tym samym dopuścił się naruszenia przepisu prawa materialnego, a okoliczność ta wyczerpuje znamiona uwzględnienia skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tego też powodu skarga musiała być uwzględniona. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy winien podjąć rozstrzygnięcie kierując się zaprezentowaną w niniejszym wyroku wykładnią przepisów prawa. Sąd po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, że uchylone orzeczenie nie podlega wykonywaniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do postanowień art. 200 i art. 205 wyżej wymienionej ustawy oraz postanowień § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), przy czym przyznane koszty uwzględniają podatek VAT. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" cytowanej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję.