IV SA/Gl 469/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na ww. decyzję, strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata. W uzasadnieniu wniosku, strona stwierdziła, że od siedmiu lat wychowuje niepełnosprawnego syna J. Strony nie stać na opłacenie adwokata, jej rodzina utrzymuje się ze świadczeń wypłacanych przez MOPS w C. – w tym świadczenia wypłacanego skarżącej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem. Zgodnie z oświadczeniem, skarżąca prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe razem z niepełnosprawnym synem J. K. (7 lat) oraz M. K. (5 lat). Na jej regularny miesięczny dochód składa się kwota 3.000 zł netto, podana na druku urzędowego formularza PPF, jako suma otrzymywanych świadczeń społecznych. Z kolei wydatki gospodarstwa domowego skarżąca określiła na kwotę około 1.500 zł. Strona nie posiada żadnego majątku, żadnych oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 9 maja 2018 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Chodziło o wskazanie wszystkich świadczeń z pomocy społecznej, które skarżąca otrzymuje oraz wykazanie miesięcznych wydatków ponoszonych w jej gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na to wezwanie, wpłynęły do akt następujące materiały źródłowe: decyzje o przyznaniu: świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (1406 zł), świadczeń wychowawczych na dwóch synów (łącznie 1.000 zł); zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci i dodatków do tego zasiłku oraz o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dwoje dzieci. Do akt nadesłano również faktury obrazujące zakup leków, tekstyliów dziecięcych, żywności, opłaty za media, węgiel i przedszkole. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zaznaczyć należy, że skarżąca zażądała przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu. Jednakże zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2018 r. poinformowano ją, że w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, zgodnie z regulacją art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Z tego też powodu wniosek w zakresie żądania zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega rozpoznaniu. Mając powyższe na uwadze, przyjąć należało, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. W tym stanie rzeczy, odnosząc się do wniosku M. J., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzić należy, że skarżąca w sposób dostatecznie jasny wykazała swoją aktualną sytuację majątkową. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że łączny dochód miesięczny gospodarstwa domowego skarżącej zamyka się w kwocie około 3.750 zł netto. Analizując wydatki, należało przyjąć, że na leki strona wydaje przeciętnie 300 zł; na tekstylia dziecięce również 300 zł. Opał (węgiel i drewno) w uśrednieniu w skali całego roku kalendarzowego – 200 zł na miesiąc. Opłata za przedszkole – 120 zł miesięcznie i opłaty za media wykazane przez stronę, to około 300 zł. Wynika z tego, że podstawowe wydatki strony zamykają się w kwocie 1.220 zł. Na druku formularza PPF strona określiła wydatki swojego gospodarstwa na łączną kwotę około 1.500 zł. Tak więc, po uregulowaniu podstawowych wydatków, stronie pozostaje kwota od około 2.250 zł do około 2.500 zł miesięcznie. Strona nie wykazała jednocześnie, że ma jakiekolwiek zaległości płatnicze, bądź jakiekolwiek inne obciążenia finansowe w postaci np. spłaty kredytów, czy toczących się wobec niej postępowań egzekucyjnych. Skarżąca nie ustosunkowała się do kwestii, czy korzysta z pomocy osób trzecich (np. swoich krewnych). W ocenie rozpoznającego wniosek, uwzględniając kwotę, która pozostaje w gospodarstwie domowym skarżącej po uregulowaniu wszystkich podstawowych wydatków, skarżąca powinna być w stanie wygospodarować odpowiednią kwotę, która pozwoli jej na ustanowienie pełnomocnika procesowego z wyboru we własnym zakresie. Wydatek taki nie powinien narazić jej na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu dla niej samej, ani dla jej dzieci. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.