IV SA/Gl 47/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2008 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. na podstawie art. 88 ust. 1 pkt. 2 i art. 89 ust. 1-5 i ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz. 593 z póżn. zm./odmówiono A. Z. przyznania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, gdyż wnioskodawczyni wychowywana była w specjalnym ośrodku wychowawczym nie wymienionym w ustawie o pomocy społecznej , jako placówka uprawniająca do tej formy pomocy. A. Z. złożyła odwołanie od wydanej w jej sprawie decyzji podnosząc, iż nie miała wpływu na wybór placówki, w której została umieszczona i przebywała aż do pełnoletniości . Pomoc, o którą wnosiła umożliwiłaby jej lepszy start w dorosłe życie, i uzyskałaby ja jako wychowanek jakimkolwiek domu dziecka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Powołując się na brzmienie art. 88 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej Kolegium podzieliło pogląd Prezydenta Miasta K. podnosząc, iż odwołująca nie kwalifikuje się do przyznania jej pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki ze względu na brak spełnienia warunków wymaganych w przepisach prawa materialnego. Nie godząc się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. A. Z. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargą. W skardze tej wskazała, iż ośrodek, w którym umieszczona została na mocy wyroku sądowego należy do placówek oświatowych i jego pominięcie w ustawie o pomocy społecznej jest nie uzasadnione. W odpowiedzi na skargę organ powołał się na argumentację przywoływaną w toku postępowania administracyjnego. Postanowieniem dnia 21 września 2006r. sygn. akt IV SA/GL 563/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne o zgodność art. 88 ust. pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz. 593 z póżn. zm./ w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie art. 1 pkt. 32 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 48 poz. 320), z art. 32 ust. 1 i art. 70 ust. 4 w związku z art. 70 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie , w jakim pominięto w nim osoby, które osiągnęły pełnoletność w specjalnych ośrodkach wychowawczych, pozbawiając je w ten sposób pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. W związku ze skierowaniem pytania prawnego postępowanie w sprawie A. Z. zawieszono ( postanowienie z dnia 16 stycznia 2006r.). W dniu 13 listopada 2007r . zapadł przed Trybunałem Konstytucyjnym wyrok w sprawie sygn P 42/06, w którym uznano zaskarżony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przepis za niezgodny z wzorcami konstytucyjnymi wymienionymi w przepisach art. 70 ust. 4 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 70 ust. 1 Konstytucji RP. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2008r. sygn akt IV SA/GL 215/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie i po rozpoznaniu sprawy na rozprawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 145a § 1 kpa orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, może stanowić podstawę wznowienia postępowania. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) – zwanej dalej p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji powinno więc przesądzać o uznaniu "naruszenia prawa" w samej decyzji administracyjnej. Zgodnie z konstytucyjną regułą wyrażoną w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Trybunał Konstytucyjny niejednokrotnie stwierdzał, iż art. 190 ust. 4 Konstytucji wskazuje na wyraźną wolę ustrojodawcy, aby sprawa prawomocnie (ostatecznie) rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją była rozstrzygnięta w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi. W nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, rozpatrzenie sprawy jest nie tylko dopuszczalne, ale możliwość taka jest ujęta jako podmiotowe, konstytucyjne prawo uprawnionego. Prawo do wznowienia postępowania w wypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności prawnej podstawy prawomocnego orzeczenia sądowego jest bowiem jednym z aspektów konstytucyjnego prawa do sądu (por. wyrok z dnia 2 marca 2004 r., SK 53/03, OTK ZU-A 2004 nr 3, poz. 16 oraz z dnia 9 czerwca 2003 r., SK 5/03 - OTK ZU-A 2003 nr 6, poz. 50) Z przytoczonych wyżej wywodów wynika, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy p.p.s.a. W wyroku z dnia 13 listopada 2007r. , sygn. akt P 42/06 Trybunał Konstytucyjny orzekł bowiem, że przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz. 593 z póżn. zm./ jest niezgodny z art. 70 ust. 4 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 70 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z tego względu - jak wynika z motywów wyroku - że narusza prawo wychowanków specjalnych ośrodków wychowawczych do równego traktowania w zakresie dostępu do pomocy państwa w uzyskaniu wykształcenia , a także stanowi naruszenie ogólnej zasady równości i ogólnego prawa do nauki. Z treści decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] wynika, że poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r o pomocy społecznej /Dz. U. Nr 64 poz. 593 z póżn. zm. / w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie art. 1 pkt. 32 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 48 poz. 320), stanowił podstawę prawną rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym toczącym się z wniosku A. Z. Niewątpliwie więc sprawa został ostatecznie rozstrzygnięta na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją i powinna, jak zauważa się wyżej, zostać rozstrzygnięta w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi, w nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego W dalszym postępowaniu organ winien zatem skupić się na ustaleniu, czy spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania A. Z. prawa do pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki w aspekcie przepisu art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz. U. z 1998r. Nr 64 poz. 414 z późn. zm./ w brzmieniu po jego nowelizacji poszerzającej krąg podmiotów uprawnionych do pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki także o wychowanków specjalnych ośrodków wychowawczych do jakich należała skarżąca. Ustalenia te winny być dokonane z uwzględnieniem wymogów postępowania administracyjnego określonych w art. 7, art. 77 i art.80 kpa. Z tych powodów, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit.b p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.