IV SA/Gl 471/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 4 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.R. na decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w G. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji personalnej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W dniu 19 sierpnia 2016 r. J.R. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy określając, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W treści tego formularza powołał się na trudną sytuację materialną wywodząc, iż jest osobą schorowaną, w podeszłym wieku, gospodaruje samotnie i jedynym źródłem utrzymania jest dla niego emerytura, w kwocie 2.108,56 zł, która nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich jego koniecznych potrzeb, w tym na pokrycie kosztów leczenia. Równocześnie wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł ani nieruchomości (zamieszkuje w lokalu komunalnym o powierzchni 56 m2 w złym stanie technicznym). Nadto skarżący wyszczególnił ponoszone koszty bieżącego utrzymania podając, iż miesięcznie przeznacza 309,89 zł na czynsz, 183,80 zł na energię elektryczną, 300 zł na koszty leczenie i zakup leków, 50 zł na artykułu biurowe, 72 zł na bilet miesięczny, 50 zł na telefon, 180 zł na przejazdy do W. (do Sądów, gdzie toczą się sprawy o emeryturę oraz inne świadczenia związane ze stosunkiem służbowym, w którym pozostawał w przeszłości), 600 zł na wyżywienie, 120 zł na opał, 100 zł na artykuły gospodarstwa domowego oraz 150 zł na odzież, obuwie i środki czystości. Wskazał przy tym, że ma do zapłacenia koszty sądowe "za dwie sprawy", w kwocie ogółem 14.400 zł. Wezwaniem z dnia 29 sierpnia 2016 r. zwrócono się do skarżącego o uprawdopodobnienie danych, na które się powołał. W tym zakresie wezwano go o: - udokumentowanie (stosownym poleceniem przelewu, przekazem pocztowym, wyciągiem z rachunku bankowego itp.) wysokości netto pobieranej emerytury (kwota do wypłaty); - nadesłanie dokumentów (faktury VAT, paragony, dowody wpłaty, wyciągi bankowe itd.) potwierdzających wysokość miesięcznych kosztów ponoszonych z tytułu czynszu, opłat za tzw. media (gaz, woda, energia elektryczna, wywóz śmieci, usługi telekomunikacyjne itp.), a także na zakup opału, leczenie i zakup leków. Dodatkowo wskazano, że należy nadto sprecyzować, czy skarżący ma w niniejszym zakresie zaległości płatnicze, a w razie odpowiedzi twierdzącej udokumentować ich wysokość (np. odpowiednimi zaświadczeniami) - udokumentowanie (np. stosownymi wezwaniami do zapłaty) faktu, iż skarżący jest obowiązany do uiszczenia kosztów sądowych w sprawach toczących się przed innymi Sądami. W wyznaczonym w tym wezwaniu siedmiodniowym terminie J.R. nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy odnotować, że przedmiotem skargi J. R. jest decyzja administracyjna dotycząca sprawy zwolnienia go ze służby w Państwowej Straży Pożarnej. Wnioskodawca jest więc w niniejszej sprawie objęty zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a., a w konsekwencji, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu (zaprezentowane stanowisko koresponduje z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 sierpnia 2016 r. - karta nr 51 akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika trzeba podnieść, iż w myśl zasady określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący nie uprawdopodobnił oświadczeń, które podniósł w swoim wniosku. Nie nadesłał mianowicie jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby aktualną wysokość uzyskiwanego przezeń dochodu, ani też takich, które obrazowałyby rozmiar kosztów utrzymania jego gospodarstwa domowego, jak również takich, które potwierdzałyby fakt, iż obciążają go wysokie należności związane ze sprawami toczącymi się przed innymi sądami. Trzeba raz jeszcze zaznaczyć, że J.R. został do tego wyraźnie wezwany pismem z dnia 29 sierpnia 2016 r., które zostało mu doręczone w dniu 13 września 2016 r. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 20 września 2016 r. wnioskujący nie udzielił na to wezwanie żadnej odpowiedzi, a w rezultacie nie sposób uznać, aby spełnił wymóg, o którym mowa w przywołanym wyżej art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niewykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od wykonania wezwania z dnia 29 sierpnia 2016 r., skarżący nie zachował przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 przywołanej ustawy.