IV SA/Gl 473/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Protokolant Referent – stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2007r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę Decyzją Nr [...] z dnia [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P. odmówiono K. Z. przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej. Decyzja wydana została w powołaniu na art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U. nr 86 poz. 732 ) oraz art. 3 ust. 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228 poz. 2235 ). W toku postępowania organ ustalił, iż wnioskodawczyni jest rozwiedziona z ojcem jej dziecka – M., jednakże prowadzi wspólne gospodarstwo z ojcem drugiego z jej dzieci – J. Powyższe ustalenie, w opinii organu, wykluczało możliwość uznania wnioskodawczyni jako osoby samotnie wychowującej dziecko, a w konsekwencji uwzględnienia jej wniosku. W odwołaniu złożonym od opisanego rozstrzygnięcia K. Z. zakwestionowała ustalenia dokonane w toku postępowania przed organem I instancji podnosząc, iż fakt wspólnego jej zamieszkiwania z konkubentem nie może być traktowany równoznacznie z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa. Wskazała nadto, iż biologiczny ojciec jej syna nie ma z nim żadnego kontaktu i nie łoży na jego utrzymanie. Wskutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie organu I instancji. Po dokonaniu analizy stanu faktycznego sprawy oraz przywołując brzmienie przepisów art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U. nr 86 poz. 732 ) oraz art. 3 ust. 17 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228 poz. 2235 ) Kolegium podzieliło stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji wskazując, iż odwołująca nie spełnia wymaganego do przyznania jej zaliczki alimentacyjnej warunku samotnego wychowywania dziecka. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K. Z. wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy zarzucając organowi nieprawidłową wykładnię zastosowanych w sprawie przepisów prawa. Zdaniem skarżącej oparto się na definicji legalnej zapisu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych naruszając przez to interes prawny syna skarżącej. Skarżąca postulowała, by wziąć pod uwagę dobro jej syna, jego prawo do godnej egzystencji odpowiadającej poziomowi egzystencji jego siostry, której potrzeby mogą zostać zaspokojone przez jej ojca nie partycypującego w kosztach wychowywania pasierba. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi wskazując, iż organy administracji związane są przepisami prawa, a w tym ustawowa definicja osoby samotnie wychowującej dziecko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Powyższe oznacza konieczność oceny zgodności stanowiska organów administracji przedstawionych w ich rozstrzygnięciach z przepisami prawa materialnego, jak też w zakresie zgodności ze stosowanymi w toku postępowania przepisami postępowania administracyjnego. Ocena powyższa dokonywana jest przez sąd administracyjny nie tylko w zakresie postawionych w skardze zarzutów, ale także, na mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) zwanej dalej p.p.s.a. z urzędu. Sąd bowiem nie będąc związany zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze może je również uwzględnić z przyczyn dostrzeżonych ex officio. Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, we wskazanym wyżej zakresie, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim Sąd odniósł się do przytoczonych przez organy przepisów prawa materialnego oceniając słuszności wykładni ich treści dokonanej przez organy administracji. Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U. Nr 86 poz. 732 ) określa zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Ustawodawca zdefiniował w art. 2 ust. 5 lit. a, b, i c tego aktu prawnego pojęcie osoby uprawnionej do zaliczki alimentacyjnej wskazując, iż oznacza ono osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna wychowywaną przez osobę pozostającą w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy albo całkowicie ubezwłasnowolnioną, a także wychowywaną przez osobę samotnie wychowującą dziecko, lub uczącą się w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca zezwolił zatem na odpowiednie posiłkowanie się przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228 poz. 2235 ) w celu doprecyzowania definicji osoby uprawnionej do zaliczki alimentacyjnej zamieszczonej w ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Słusznie zatem wskazano w zaskarżonej decyzji, a także decyzji utrzymanej nią w mocy na przepis art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako na normę zawierającą określenie osoby uprawnionej do uzyskania zaliczki alimentacyjnej. Niewątpliwie w rozumieniu potocznym jako osobę samotnie wychowującą dziecko można uznać pannę, kawalera, wdowę czy wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, lub rozwiedzioną. Z woli legislatora do uznania takiej osoby za samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu analizowanych norm prawnych nie wystarcza tylko spełnienie warunku w postaci określonego stanu cywilnego. Jeżeli bowiem osoba taka wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, bez względu na swój stan cywilny nie spełnia przesłanki wymaganej w art. 2 ust. 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Dla oceny przesłanki "osoba samotnie wychowująca dziecko" w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych istotna jest bowiem nie tylko formalno-prawna sytuacja wnioskodawcy lecz także jego sytuacja faktyczna. Nie budzi wątpliwości, iż celem ustawy o świadczeniach rodzinnych i celem ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, aczkolwiek nie w pełni tożsamym, jest wsparcie z budżetu państwa rodzin o niewystarczającym dochodzie w celu umożliwienia pokrycia wydatków na utrzymanie dziecka. Wysokość tego wsparcia, nie tylko w zakresie kwot przyznanych świadczeń ale różnego ich rodzaju, uzależniona jest od konkretnej sytuacji faktycznej danej rodziny. W ramach sytuacji faktycznej istotnym dla oceny wysokości wsparcia jest ustalenie, czy obowiązek alimentacyjny rozumiany jako dostarczanie nie tylko środków utrzymania ale także środków wychowywania, wykonywany jest faktycznie tylko przez jedną osobę. W tym ostatnim przypadku sytuacja rodzica samotnie spełniającego całość obowiązku alimentacyjnego, rozumianego szeroko, jest znacznie trudniejsza, niż sytuacja, w której nawet nieformalna rodzina przez swoje osobiste świadczenia ( opieka nad dzieckiem ) czy też świadczenia mające charakter majątkowy – spełniają obowiązek alimentowania dziecka. Słuszne jest zatem przyznanie rodzicowi samotnie wykonującemu pełny obowiązek alimentacyjny szerszego wsparcia finansowego w zakresie opieki socjalnej. Nadto nie ulega wątpliwości, iż literalne brzmienie definicji osoby samotnie wychowującej dziecko przedstawione w art. 3 pkt 17 a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie pozwala na rozszerzającą wykładnię. Wykaz sytuacji, które z woli ustawodawcy określone zostały jako "samotne wychowywanie dziecka" nie wskazuje, by wyliczone tam zdarzenia stanowić miały jedynie przykłady. Brak tu jest określeń, " w szczególności", czy "na przykład". Wyjaśniając zakres pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko użytego w art. 3 pkt 17 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie można pominąć też argumentów, jakie wynikają z zasad redagowania testów prawnych stosowanych w praktyce legislacyjnej. Podstawowym zaleceniem przy formułowaniu aktów normatywnych jest dążenie do unikania wieloznaczności zwrotów językowych używanych w tekście prawnym. Jednym ze środków eliminowania wieloznaczności oraz precyzowania zwrotów językowych przez wykluczenie ich nieostrości jest stosowanie różnego rodzaju definicji. Przy wyjaśnianiu pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko posłużono się definicją pełną i zakresową co do treści, polegająca na wyczerpującym wyliczeniu sytuacji uznanych za dane zdarzenie. Nie można więc poszerzać w sposób dowolny sytuacji, które mogłyby zostać uznane za samotne wychowywanie dziecka w znaczeniu potocznym. Żądanie skarżącej nie znajduje przeto uzasadnienia ani w świetle wykładni gramatycznej ani celowościowej badanego przepisu. Należy przy tym pamiętać, iż w postępowaniu administracyjnym, w przeciwieństwie do procedury cywilnej nie ma możliwości, bez wyraźnego przyzwolenia w przepisie, do rozstrzygania w sprawie w oparciu o zasady współżycia społecznego lub zasady słuszności. Mając powyższe względy na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. su.