IV SA/Gl 477/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz-Kunicka Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2011 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 2 pkt 10, art. 30 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił P. S. umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych: R. S., M. S. w wysokości 9.000 zł ustalonych decyzją z dnia [...] r. Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że stosownie do postanowień art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Następnie wskazany organ zaznaczył, że strona we wniosku o umorzenie należności wskazała, że motywem zgłoszonego żądania jest przebywanie w Areszcie Śledczym. Odnosząc się do powyższego wniosku organ zauważył, że strona jest osobą młodą i zdolną podjąć zatrudnienie po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności. Nadto poinformowano stronę, że z uwagi na odbywanie kary pozbawienia wolności dysponuje ona możliwością odroczenia terminu spłaty należności. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. W motywach odwołania podniosła, że ma 37 lat i choruje na wrzody na dwunastnicy i z tego powodu stale zażywa leki, jak również nie wie czy po wyjściu z zakładu karnego będzie w stanie podjąć zatrudnienie. Z uwagi na chorobę szybko się męczy i nie może ciężko pracować. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżył unormowania prawne w zakresie żądania zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jak również zasady umarzania zwrotu tych należności. W następstwie przeprowadzonej analizy organ odwoławczy doszedł do przekonania, że organ pierwszej instancji podejmując swoją decyzję nie dopuścił się naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, jak również nie przekroczył granic uznania administracyjnego w ramach którego podejmował decyzję. Nadto podkreślono, że wniosek o umorzenie należności wypłaconych z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego uwzględniany będzie tylko w wyjątkowych przypadkach, natomiast strona nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, ani innym dokumentem potwierdzającym jej niezdolność do podjęcia zatrudnienia. W tej sytuacji organ ten nie znalazł podstaw do uwzględnienia zgłoszonego wniosku. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł P. S.. W skardze tej wskazał, że wkrótce opuści zakład karny i chciałby normalnie żyć i pracować, regularnie spłacać alimenty i założyć rodzinę, lecz zadłużenie, które posiada odbiera mu chęć podjęcia zatrudnienia, ponieważ jego większa część podlegałaby potrąceniom. Z tego powodu jedynym dla niego wyjściem jest praca na czarno. Zaznaczył również, że jego zadłużenie rośnie, a jego była żona na 5 osób ma 4 tysiące zł i się śmieje. Z tego powodu stawia pytanie gdzie jest sprawiedliwość, nadto zaznaczył, że zamierza założyć nową rodzinę, jednakże kto będzie chciał taką osobę, która posiada zadłużenie. W końcowej części skargi zauważył, że jego była żona pozostawiła mieszkanie zadłużone na kwotę około 30 tysięcy zł z tytułu opłat mieszkaniowych za energię elektryczną. Z tych powodów jego wniosek jest zasadny i powinien być uwzględniony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenia prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że stosownie do postanowień art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Przywołany przepis jest podstawą prawną decyzji podjętych przez organy administracji obu instancji i z tego powodu wymaga bliższej analizy. Z brzmienia przywołanego unormowania wynika, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń. Oznacza to, że organ ten podejmuje rozstrzygnięcie w warunkach uznania administracyjnego, przy czym ustawodawca w przepisie tym nie zamieścił żadnych przesłanek, które wyznaczałyby ramy podejmowania rozstrzygnięcia w tym zakresie. Z przepisu tego można jedynie wyłuskać, iż ustawodawca przewidział trzy rozwiązania dla dłużnika alimentacyjnego, które winny przyczyniać się do poprawy jego sytuacji. Po pierwsze może on wystąpić o odroczenie spłaty występującego zadłużenia o rozłożenie na raty a w ostateczności o umorzenie występującego zadłużenia. Zamieszczenie w przywołanym przepisie wymienionych możliwości poprawy sytuacji dłużnika alimentacyjnego równoznaczne jest z tym, że stosowane one winny być w określony sposób, a mianowicie od najmniej dającego po wywołujący najdalej idący skutek. Z tego też powodu dłużnik alimentacyjny winien w pierwszej kolejności wykorzystać przysługującą mu możliwość odroczenia terminu spłaty występującego zadłużenia lub rozłożyć tę spłatę na raty a dopiero w ostateczności występować o umorzenie występującej należności. Zauważyć należy, że organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia odwołał się do okoliczności związanych z sytuacją osobistą i majątkową wnioskodawcy i zaznaczył, że strona nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego jej niezdolność do wykonywania pracy i uzyskiwania z tego tytułu środków finansowych. W rozpatrywanej sprawie skarżący wnioskiem z dnia [...] 2009 r. wystąpił do organu pierwszej instancji o umorzenie jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń osobie uprawnionej w wysokości 9.000 zł. Oznacza to, że strona wystąpiła o przyznanie jej najdalej idącego rozwiązania przewidzianego w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgłoszone żądanie stało się dla organów administracji wyznacznikiem zakresu prowadzonego postępowania. Z tego też powodu organy te nie były uprawnione do rozpatrywania innych przysługujących stronie możliwości poprawy własnej sytuacji. Natomiast zasadnie organy te poinformowały stronę o przysługującej jej takiej możliwości. Jak zostało to już zaznaczone decyzje w przedmiotowej sprawie podejmowane są w warunkach uznania administracyjnego, zatem do rozważenia pozostaje kwestia, czy organy obu instancji nie przekroczyły granic tego uznania. Analiza obu rozstrzygnięć podjętych w ramach kontrolowanego postępowania pozwala stwierdzić, że organy administracji w tym zakresie nie dopuściły się naruszeń prawa. Prezydent Miasta R. w motywach swojego rozstrzygnięcia wskazał, że strona jest osobą młodą i zdolną podjąć zatrudnienie, zatem organ ten odwołał się do określonego argumentu, który jego zdaniem uzasadniał podjęcie takiej decyzji. Natomiast organ odwoławczy w bardziej rozbudowany sposób odniósł się do tej problematyki. Spowodowane to zostało treścią odwołania, w którym skarżący akcentował swoją złą sytuację zdrowotną, która uniemożliwia mu wykonywanie ciężkich prac. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia w sposób jednoznaczny zaakcentował, że skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu wskazującego na to, że ma ograniczone możliwości w podejmowaniu zatrudnienia i są one spowodowane złym stanem zdrowia. Nadto wskazany organ podniósł, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń musi być traktowane jako coś wyjątkowego i dla podjęcia takiego rozstrzygnięcia muszą zachodzić szczególne okoliczności. Zdaniem Sądu argumentacja zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest prawidłowa i zasadnie akcentuje wyjątkowość umorzenia oraz to, że w sytuacji osoby występującej o podjęcie takiej decyzji muszą wystąpić szczególne okoliczności. Skarżący w pismach kierowanych do organów administracji, jak również w skardze do tutejszego Sądu akcentuje w pierwszej kolejności to, że jest w zakładzie karnym i że po jego opuszczeniu chce podjąć nowe życie nie będąc obarczonym długami powstałymi przed trafieniem do tego zakładu i w okresie pobytu w nim. Nadto akcentował zły stan zdrowia oraz zgłaszał zastrzeżenia co do prawidłowości systemu udzielania świadczeń osobom uprawnionym do alimentów. Argumentacja skarżącego jak również podnoszone przez niego okoliczności zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego wniosku. W pierwszej kolejności przyjdzie dostrzec, że skarżący nie przedkłada żadnych dokumentów potwierdzających prawdziwość podnoszonych przez niego twierdzeń, a co istotniejsze swoje wywody opiera o to co zamierza w przyszłości podejmować, a mianowicie założyć nową rodzinę i poszukać zatrudnienia. Zatem skarżący w żaden sposób nie wykazał, że jego sytuacja jest na tyle trudna i złożona, że nie jest w stanie spłacić należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Oznacza to, że rozstrzygnięcia organów obu instancji nie są samowolne, lecz podjęte w granicach uznania administracyjnego, a tym samym nie można zarzucić im naruszenia przepisów prawa. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.