IV SA/Gl 477/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w J. na decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...]r. Wójt Gminy P. odmówił przyznania S. O. świadczenia wychowawczego na M. F. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 8 czerwca 2016 r. S. O. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w wieku poniżej 18 roku życia, pozostające na jej utrzymaniu, co oznaczało, iż organ właściwy miał obowiązek zweryfikować, czy w odniesieniu do rodziny osoby ubiegającej się o świadczenie, spełnione zostały powyższe kryteria. Organ dodał, że w dniu [...]r. odmówił przyznania w/w świadczenia decyzją nr [...], od której S. O. wniosła odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w B. w dniu [...]r. uchyliło w całości wymienioną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po otrzymaniu akt sprawy organ wystąpił z zapytaniem do Zakładu Leczniczo-Opiekuńczego dla Dzieci A czy S. O. sprawuję opiekę nad dzieckiem – M. F. i zaspokaja jego potrzeby życiowe, gdyż zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Następnie organ podniósł, że z informacji uzyskanej z Zakładu Leczniczo-Opiekuńczego z dnia 10 listopada 2016 r. wynika, iż S. O. tylko reprezentuje w/w dziecko przed urzędami i sądami, jak również podczas pobytu dziecka w szpitalu. Ponadto zapewnia całodobową opiekę nie tylko M. F., ale również innym podopiecznym, gdyż pełni funkcję pielęgniarki w w/w Zakładzie. Organ podniósł, że M. F. nie osiąga żadnych dochodów z tytułu renty czy alimentów, a ponadto ani S. O., ani małoletni M. F. nie ponoszą kosztów jego pobytu w Zakładzie Leczniczo Opiekuńczym, koszty te pokrywa Gmina D.. Natomiast pozostałe potrzeby finansowane są ze zbiórek publicznych oraz darowizn na rzecz Zakładu Leczniczo-Opiekuńczego w J. Pobyt i opieka nad dzieckiem jest nadzorowana przez Sąd i PCPR miejsca urodzenia małoletniego. W związku z powyższym organ stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia, określone w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Prokurator Rejonowy w J. podniósł zarzut naruszenia przez organ art. 107 § 3 K.p.a., polegającego na bezzasadnym odstąpieniu od sporządzenia faktycznego i prawnego uzasadnienia wydanej decyzji zgodnego z wymogami postępowania administracyjnego, w tym zawierającego wskazanie, z jakich powodów organ nie uwzględnił wniosku S. O., a także, które z ustawowych przesłanek przyznania świadczenia, nie zostały spełnione. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 8, art. 4 ust. 2 oraz art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, polegające na niezasadnym przyjęciu, iż brak było w sprawie przesłanek do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz małoletniego M. F.. Podnosząc powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie w całości decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] roku W uzasadnieniu skarżący wskazał, że z decyzji wynika, iż jej motywem było stwierdzenie przez organ, że w dalszym ciągu nie zostały spełnione przesłanki przyznania w/w świadczenia określone w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Skarżący zarzucił, że w decyzji nie omówiono jednak tych przesłanek i nie wskazano - których z nich, w sprawie organ nie stwierdził, a w konsekwencji - polemika z treścią decyzji jest w znacznym stopniu utrudniona. Skarżący podniósł, że decyzja jest aktem samodzielnym i wymaga sporządzenia pełnego uzasadnienia, a zatem nie wystarczy odniesienie się do wcześniej zapadłych w sprawie decyzji administracyjnych, które przecież nie pozostają jej częścią składową. Następnie skarżący wskazał, że jakkolwiek z mocy art. 8 pkt 2 wymienionej ustawy - świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli dziecko przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, to jednak - przyjęta w art. 2 pkt 8 ustawy, definicja takiej instytucji, wymieniając szereg rodzajów placówek, w tym domów pomocy społecznej, młodzieżowych ośrodków wychowawczych i innych - nie zalicza do nich zakładów leczniczo opiekuńczych. Natomiast - właśnie w takiej placówce dziecko aktualnie pozostaje. Skarżący podniósł, że w konsekwencji - brak jest możliwości odmowy przyznania świadczenia na tej podstawie, iż placówka, w której przebywa M. F. jest instytucją zapewniającej całodobowe utrzymanie. Podkreślił, że - jak wskazuje analiza treści ustawy - o świadczenie może ubiegać się nie tylko rodzic, czy opiekun faktyczny dziecka, ale również - zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy - opiekun prawny, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący podniósł, że przyjęta przez ustawodawcę redakcja przepisów ustawy, a zwłaszcza art. 4 ust. 1, zgodnie z którym celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych, nie wyłącza wprost stosowania jej przepisów względem dzieci pozostających w instytucjach zapewniających stałe utrzymanie, lecz nie wymienionych wprost w art. 4 pkt 2. Dodał, że wyłączenia takiego nie zawiera również art. 8 ustawy, w konsekwencji, jakkolwiek w ustawie nie wypowiedziano tego wprost, można mówić o podstawach do wypłaty świadczenia zarówno na rzecz dzieci pozostających w rodzinach, jak i tych przebywających w placówkach nie wymienionych w art. 2 pkt 8 ustawy, w tym pozostających pod opieką opiekuna prawnego. W odpowiedzi na skargę organ szczegółowo przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Na rozprawie reprezentant strony skarżącej podkreślił, że głównym argumentem za uchyleniem decyzji jest naruszenie przez organ art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Pełnomocnik organu administracji podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; - a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; - b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; - c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku przeprowadzenia kontroli w powyższym zakresie stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Wójta Gminy P. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania S. O. świadczenia wychowawczego na M. F. stwierdzając, że z informacji uzyskanej z Zakładu Leczniczo-Opiekuńczego A z dnia 10 listopada 2016 r. wynika, iż wnioskodawczyni tylko reprezentuje w/w dziecko przed urzędami i sądami, jak również podczas pobytu dziecka w szpitalu. Ponadto zapewnia całodobową opiekę nie tylko M. F., ale również innym podopiecznym, gdyż pełni funkcję pielęgniarki w w/w Zakładzie. Podkreślenia jednakże wymagało, że w zakresie powyższych okoliczności, które miały kluczowe znaczenie dla wydania rozstrzygnięcia, organ nie wyjaśnił istniejących w materiale dokumentacyjnym rozbieżności. Pomimo tego, że przyjął jako podstawę ustaleń, cytowane wyżej oświadczenie Zakładu Leczniczo-Opiekuńczego A, organ nie przeprowadził czynności zmierzających do wyjaśnienia, co oznacza zawarte w nim stwierdzenie, iż " S. O. wykonuje codzienną opiekę nad małoletnim", a więc czy wynika z tego, że opieka ta – jak mogłoby wskazywać przytoczone w sposób dosłowny sformułowanie – wykracza poza obowiązki wynikające z jej zatrudnienia w ZLO w charakterze pielęgniarki. Jeśli bowiem – jak wskazano w tym oświadczeniu – wnioskodawczyni "wykonuje codzienną opiekę nad małoletnim" – czyli opiekuje się nim codziennie, to bez wątpienia zakres takiej opieki nie mieści się w ramach obowiązków pracowniczych, które są przecież ograniczone przez godzinowy wymiar czasu pracy. Ponadto w dalszej części cytowanego oświadczenia wskazano, że wyżej wymieniona "dba również o potrzeby" małoletniego, w tym w czasie jego pobytu w szpitalu. W tym zakresie organ pominął wyjaśnienie, czy przez stwierdzenia te należy rozumieć, że zaspokojenie potrzeb dziecka dotyczy również jego pobytu poza ZLO, przykładowo – we wspomnianym szpitalu. Z motywów rozstrzygnięcia wynika, że organ nie dokonał oceny i nie przedstawił wniosków w powyższym zakresie, w konsekwencji zawarł w uzasadnieniu, bardzo ogólne stwierdzenia, a zatem nie odniósł się w wystarczającym stopniu do realiów niniejszej sprawy, w tym do wskazanych nieprecyzyjnych sformułowań zawartych w cytowanym oświadczeniu Zakładu Leczniczo-Opiekuńczego A Nie zmienia tego okoliczność, że akta zawierają oświadczenie pisemne wnioskodawczyni z dnia 8 listopada 2016 r., gdyż stwierdziła w nim, że " nie sprawuje bezpośredniej opieki nad dzieckiem – M. F." , co jest przecież nie do pogodzenia z wykonywaniem przez nią obowiązków pielęgniarki. Wobec tego, treść tego oświadczenia również wymagała doprecyzowania, co zostało pominięte przez organ. Powyższe uchybienia, stanowiły naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Organ I instancji nie ustalił bowiem istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i w konsekwencji nie przeprowadził oceny we wskazanym wyżej zakresie. Wobec tego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję. Nie ulega bowiem wątpliwości, że – jak już była o tym mowa - pominięte ustalenia i oceny dotyczyły podstaw rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Wskazania co do dalszego postępowania, dotyczące przeprowadzenia przez organ ustaleń w sprawie, zostały zawarte w powyższych rozważaniach.