IV SA/Gl 479/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie: WSA Beata Kalaga - Gajewska WSA (del.) Joanna Sekunda - Lenczewska Protokolant: sekr.sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2006 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia [...] Nr [...], 2. ustala, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją nr [...] z dnia [...] wydaną na podstawie art. 79, art. 104 ust. 1, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) oraz § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 233, poz. 2344), Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta J. z dnia [...], postanowił ustalić odpłatność dla A. J. – matki biologicznej dziecka: W. J. ur. [...] przbywającej w rodzinie zastępczej w wysokości: [...] zł miesięcznie za okres od [...] do [...]. W motywach rozstrzygnięcia organ orzekający ustalił, że małoletnia W. J. przebywa w spokrewnionej rodzinie zastępczej dziadków macierzystych K. i B. J. – na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w J., Wydział [...] z dnia [...], sygn. akt [...]. Dyrektor podkreślił, że ustalił w/w odpłatność w pełnej wysokości albowiem strona nie złożyła zaświadczenia o wynagrodzeniu konkubenta, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i pozostaje na jego całkowitym utrzymaniu. O obowiązku dostarczenia tego dokumentu wielokrotnie informowano A. J. W odwołaniu z dnia [...] A. J. wniosła o zmianę decyzji organu pierwszej instancji. W tych ramach wyjaśniła, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z konkubentem. Obecnie mieszka z rodzicami i na dzień sporządzenia odwołania jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy w J. Oświadczyła dalej, że jej przyjaciel – T. P. zrobił remont poddasza w budynku jej rodziców. T. P. pomaga jej również finansowo w kwocie około [...] zł miesięcznie. Otrzymywana w ten sposób pomoc stanowi jedyne źródło utrzymania strony odwołującej. A. J. podniosła nadto, że z informacji, które posiada wynika, że T. P. jest zameldowany na pobyt stały w J. przy ul. [...] i na pobyt tymczasowy przy ul. [...]. Pozostaje w związku małżeńskim i ma syna w wieku 3 lat a obecnie mieszka ze swoimi rodzicami. Źródłem utrzymania T. P. jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w [...]. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej sie o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Na podstawie art. 6 pkt 14 tej ustawy, przez rodzinę należy rozumieć osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Kolegium zauważyło, że A. J. wraz z T. P. tworzą rodzinę w myśl art. 6 ust. 14 ustawy o pomocy społecznej. Tym samym organ odwoławczy odmówił mocy dowodowej oświadczeniu strony złożonym w odwołaniu, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z T. P. Zainteresowana odmówiła udostępnienia organowi I instancji dochodów T. P., w związku z czym organ ten nie był w stanie ustalić dochodu rodziny strony, co słusznie skutkowało obciążeniem A. J. pełną odpłatnością za pobyt córki w rodzinie zastępczej. W skardze na decyzję organu odwoławczego A. J. zwróciła się o zmianę zaskarżonej decyzji Kolegium. Zarzuciła organom adminsitracji publicznej, że nie obciążyły odpłatnością za pobyt w rodzinie zastępczej ojca dziecka. Oświadczyła przy tym, iż oboje są w takiej samej sytuacji materialnej, jako że oboje są bez pracy. Podkreśliła, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji jest nieprawdziwe albowiem stwierdzono w nim jakoby skarżąca wraz z T. P. tworzyła wspólne gospodarstwo domowe. W tych ramach skarżąca zaakcentowała, iż fakt odwiedzania jej przez kolegę nie znaczy, że prowadzą wspólne gospodarstwo. W kwestii dochodów T. P. skarżąca podniosła, iż nie jest w stanie nakłonić kolegę do złożenia oświadczeń w tym przedmiocie, gdyż jest on osobą obcą. W piśmie z dnia [...] wskazała natomiast miejsce pracy oraz adres zamieszkania T. P. A. J. podkreśliła dalej, że nigdy nie składała żadnego oswiadczenia, w którym napisała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z T. P. Z kolei jeżeli chodzi o oświadczenie jej mamy z dnia [...] to zostało ono wymuszone przez pracownika MOPS-u w J. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium podniosło dodatkowo, że skarżąca nie przedstawiła w ramach skargi żadnych nowych zarzutów. Z kolei zeznanie, że w oświadczeniu z dnia [...] zostało napisane to "co podyktowała pracownica MOPS-u", bez wskazania dowodów na poparcie tego stwierdzenia jest nie do przyjęcia. Nieprawdą jest także wskazanie strony, iż w piśmie skierowanym do MOPS-u w J. z dnia [...] podała ona miejsce pracy oraz adres zamieszkania T. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zasadność skargi w wyżej zakreślonych ramach Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż musiała ona odnieść skutek albowiem część podniesionych w niej zarzutów, jak też zarzuty brane pod rozwagę z urzędu, okazały się nie do odparcia. Analiza całokształtu okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza dokonanej przez organ oceny wiarygodności dowodów, doprowadziła do konkluzji, iż sprawa jako niewyjaśniona co do istoty, a zwłaszcza co do faktów mających istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, nie dojrzała do merytorycznego rozstrzygnięcia. Uchybienie w tym zakresie przepisom prawa procesowego i pośrednio prawa materialnego ma wpływ na wynik sprawy, przeto uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Po myśli przepisu art. 79 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oraz osoby pełnoletniej, o której mowa w art. 78 ust. 5, opłatę, do wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w tej rodzinie, wnoszą rodzice. Z powyższego przepisu wynika zatem wprost, że przedmiotowa odpłatność za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej ponoszą oboje rodzice, nie zaś tylko jeden z rodziców wybrany (wskazany) przez organ administracji upoważniony do ustalenia omawianej odpłatności. W tym miejscu trzeba wskazać na przepis § 14 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 18 października 2004 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz.U. Nr 233 poz.2344) stanowiący, iż w przypadku gdy jedno z rodziców płaci alimenty na dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej, drugie z rodziców ponosi odpłatność za jego pobyt do wysokości udzielanej na dziecko miesięcznej pomocy pieniężnej. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek urzędowego dokumentu potwierdzającego okoliczność, że na dziecko zostały zasądzone alimenty, a w szczególności, że ojciec dziecka płaci te alimenty. Należy tu w szczególności podkreślić, że wspomniany przepis wskazuje na rodzica "płacącego alimenty", a nie na rodzica od którego "zasądzono alimenty". Brak jakichkolwiek ustaleń w tej mierze powoduje, iż nie sposób uznać w oparciu o aktualnie dostępny materiał dowodowy, że tylko skarżąca winna być obciążona przedmiotowa odpłatnością. Po drugie organy obu instancji w swoich ustaleniach przyjęły , że skarżąca A. J. i T. P. , żyją w związku konkubenckim i stanowią rodzinę w rozumieniu przepisu art. 6 pkt. 14 ustawy o pomocy społecznej, co w szczególności wyartykułował w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy. Wspomniany przepis stanowi, że przez rodzinę należy rozumieć osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Ustalenia organów w tej mierze są jednak nie poparte analizą całokształtu zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego. Z naprowadzonej wyżej definicji pojęcia "rodzina" wynika wprost, że chodzi tu o osoby nie tylko wspólnie zamieszkujące , ale także wspólnie gospodarujące. Całość zebranego w tej mierze materiału dowodowy nie została poddana kompleksowej ocenie. Skarżąca jednoznacznie bowiem zaprzecza, że prowadzi z T. P. wspólne gospodarstwo, zaś z oświadczenia jej matki K. J. wynika bezspornie jedynie to, że skarżąca zamieszkuje z T. P. i że prowadzi "oddzielne gospodarstwo domowe". Organy całkowicie pominęły przy tym pismo Komendy Miejskiej Policji w Z. z dnia [...] Nr L.dz. [...] z którego wprost wynika, że skarżąca jedynie zamieszkuje z T. P. "lecz nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa". Powyższe prowadzi do wniosku, że niekompletna ocena zebranego materiału dowodowego narusza zasady wyrażone w art. 77 i 80 k.p.a.. Z tych też powodów przedmiotowa sprawa jako nie dojrzała do rozstrzygnięcia nie mogła zostać zakończona ostateczną decyzją administracyjną. Dlatego też rozstrzygnięcie to nie mogło się ostać. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy rzeczą organu będzie ustalenie , czy na dziecko przebywające w rodzinie zastępczej zostały zasądzone alimenty od ojca dziecka, a jeżeli tak to ustalenie , czy ojciec dziecka płaci zasądzone alimenty. W dalszej kolejności konieczne będzie dokonanie wnikliwej oceny wiarygodności dowodów. W szczególności organ w oparciu o całokształt zebranego materiału dowodowego ustali , czy T. P. i skarżąca w istocie stanowią rodzinę w rozumieniu przepisu art. art. 6 pkt. 14 ustawy o pomocy społecznej. Następnie zaś dokona analizy merytorycznej całokształtu poczynionych ustaleń w zakresie właściwego przepisu prawa materialnego. Pełne ustalenia faktyczne i rozważania prawne pozwolą na wydanie prawidłowej decyzji, którą organ uzasadni w myśl art. 107 § 3 k.p.a.. Z przytoczonych powodów Sąd Administracyjny, na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie 1 sentencji niniejszego wyroku. Ponieważ zaskarżony akt został uchylony, a wyrok sądu jest nieprawomocny, w oparciu o art. 152 cyt. ustawy stwierdzono, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu.