IV SA/Gl 48/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2014 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zasiłku celowego na dofinansowanie bieżących opłat za energię elektryczną; 2) w pozostałej części skargę oddala. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K., na podstawie art. 3, art. 8, art. 39 oraz art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), odmówił przyznania W. C. zasiłku celowego na dofinansowanie bieżących opłat czynszowych oraz opłat za energię elektryczną. W uzasadnieniu wskazał, że dochód skarżącej, przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wobec tego nie było możliwości przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Rozpoznając wniosek, uwzględniono zatem również możliwość przyznania zasiłku celowego specjalnego, określonego w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, który może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. W tym zakresie organ stwierdził, że przyznanie pomocy nie było możliwe ze względu na ograniczone środki finansowe. Ponadto wskazał, że strona jest objęta dodatkowo pomocą w postaci zasiłku stałego oraz specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie usług sąsiedzkich w wysokości 225 zł od listopada do kwietnia 2013 r. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że W. C. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zajmuje dwupokojowe mieszkanie własnościowe, ma orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji, choruje przewlekle, pozostaje w stałym leczeniu i wymaga stosowania stałych leków. Utrzymuje się z zasiłku stałego, zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku mieszkaniowego w łącznej kwocie 547,56 zł. Skarżąca była wcześniej objęta pomocą w postaci zasiłku stałego, zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie bieżących opłat za nośniki energii, zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu leków i dofinansowanie opłat czynszowych. W podsumowaniu organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji zasługuje na utrzymanie w mocy, gdyż przy jej wydaniu nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach W.C. zarzuciła, że przy wydaniu powyższej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego w zakresie jej sytuacji dochodowej. W związku z tymi zarzutami wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w motywach kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej również P.p.s.a. - uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad przeprowadzonego postępowania. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o odmowie przyznania W.C. zasiłku celowego na dofinansowanie bieżących opłat czynszowych oraz opłat za energię elektryczną. Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), regulujące rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. Zgodnie z przepisami tej ustawy, przyznanie świadczeń pieniężnych, w tym zasiłku celowego - na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych (art. 39 ustawy), jest uzależnione – co do zasady - od spełnienia kryterium dochodowego. Natomiast według ustaleń organów, dochód skarżącej przekroczył to kryterium, a zatem nie było podstaw do przyznania jej zasiłku celowego. W takiej sytuacji - prawidłowo organy obydwu instancji rozważyły możliwość przyznania pomocy na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Jednakże podkreślenia wymaga, że przyznanie każdego ze świadczeń pomocy społecznej jest uzależnione od spełnienia dodatkowych kryteriów, określonych w przepisach cytowanej ustawy. Rozstrzygnięcie dotyczące przyznania bądź odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego – z uwagi na ich uznaniowy charakter – jest m. in. uzależnione dodatkowo od oceny organu w ramach art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Wymieniony przepis stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W zakresie powyższej oceny bardzo istotne znaczenie miały zatem ustalenia organu, że skarżącej zostało przyznane – na podstawie odrębnej decyzji -- świadczenie w postaci dodatku mieszkaniowego. Podkreślić bowiem należało, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, jaką jest utrzymanie lokalu mieszkalnego, została już udzielona skarżącej pomoc – i to w postaci świadczenia, które właśnie w tym celu zostało przewidziane, tj. dodatku mieszkaniowego. Natomiast zakres, w jakim wymieniona potrzeba bytowa została zaspokojona – niezależnie od tego, czy na mocy decyzji objętej niniejszym postępowaniem, czy też decyzji odrębnej - jest okolicznością podlegającą uwzględnieniu zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej i w ustalonych w tej sprawie okolicznościach, uzasadnia ocenę, że decyzja o odmowie przyznania zasiłku na wyżej wymieniony cel (na który skarżąca uzyskała już pomoc), nie narusza przepisów ustawy o pomocy społecznej. Wobec tego – w tej części – skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. W wyniku zaś kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia o odmowie przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie opłat za energię elektryczną, stwierdzić należało, że - w tej części – wydanie decyzji było przedwczesne, gdyż nie zostały ustalone okoliczności istotne dla rozpoznania wniosku w tym przedmiocie. W przeprowadzonym postępowaniu pominięto bowiem ustalenia w zakresie tego, czy skarżąca ma jakiekolwiek inne możliwości zaspokojenia zgłaszanej potrzeby. Z akt administracyjnych wynika, że organ pierwszej instancji w dniu 6 listopada 2013 r. wystąpił o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego celem ustalenia sytuacji dochodowej syna skarżącej – W. T. oraz jego możliwości udzielenia pomocy na rzecz matki, niemniej jednak decyzję wydał już następnego dnia - nie czekając na wyniki tych ustaleń. Nie ulega zaś wątpliwości, że dopiero pełne ustalenia w powyższym zakresie, mogły stanowić podstawę oceny, czy sytuacja skarżącej uzasadnia przyznanie specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie opłat za energię elektryczną. Wobec tego, przy rozpoznaniu sprawy - w tej części - doszło do istotnego naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, według których organ jest zobowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący, całego materiału dowodowego. W konsekwencji – w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji również nie zostały przedstawione ustalenia dotyczące wyżej wymienionych, istotnych w sprawie okoliczności, co stanowiło naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. Stwierdzić zatem należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w wymienionej części i wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. Wskazania w zakresie dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.