IV SA/Gl 49/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2011 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta K. na podstawie art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 roku, Nr 64 poz. 593 z późn. zm.) i art. 108 § 1 K.p.a. przyznał H. B. pomoc społeczną w postaci specjalnego zasiłku celowego w miesiącu [...]r. w wysokości 137 zł na dofinansowanie do bieżących opłat za nośniki energii. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, iż dochód wnioskodawcy wynosi 1.284,59 zł i składał się z zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł, dodatku mieszkaniowego w kwocie 129,46 zł, oraz emerytury w kwocie 1.002,13 zł. Wobec tego organ stwierdził, że dochód strony przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zatem rozpatrzono wniosek pod kątem przyznania specjalnego zasiłku celowego. Mając na uwadze wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku organ uznał, iż zasadnym jest przyznanie pomocy o charakterze specjalnym. Organ zaznaczył ponadto, że ze względu na ograniczone możliwości finansowe Ośrodka oraz znaczną liczbę osób wymagających wsparcia na terenie gminy K. nie może zostać stronie przyznana pomoc w wyższej wysokości. Organ wyjaśnił, że środki finansowe w roku budżetowym przeznaczane są w pierwszej kolejności na świadczenia obligatoryjne przy uwzględnieniu zasady jednolitego i równego traktowania wszystkich osób ubiegających się o pomoc. Zatem konieczne jest przyjęcie limitów wysokości pomocy. H.B. nie zgodził się z wyżej opisaną decyzją i złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. . Wskazał, że domaga się czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym. W dniu [...] r. odwołujący stawił się w siedzibie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz oświadczył do protokołu, że kwestionuje wysokość przyznanej mu pomocy. Zaznaczył, że domaga się przyznania kwoty 400 zł na pokrycie kosztów żywności i środków czystości miesięcznie. W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r., nr [...] działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że przywołaną na wstępie decyzją organ I instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy przyznał stronie zasiłek specjalny. Kolegium przytoczyło brzmienie art. 8 ustawy o pomocy społecznej oraz zaznaczyło, że w myśl art. 41 omawianej ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Ponadto organ wyjaśnił, że H.B. zamieszkuje z U. G., jednakże w toku postępowania administracyjnego ustalono, iż prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe. Kolegium wskazało, że U. G. nie ponosi żadnych opłat mieszkaniowych, w zamian natomiast za możliwość zaspokajania swoich potrzeb mieszkaniowych w lokalu najmowanym przez H. B. sprawuje nad nim opiekę. Ustalono ponadto, że odwołujący jest osobą niepracującą, posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dochód strony to kwota 1.284,59 zł na która składa się zasiłek pielęgnacyjny – 153 zł, dodatek mieszkaniowy – 129,46 zł oraz świadczenie emerytalne w kwocie 1002,13 zł netto. Dlatego organ stwierdził, że strona nie spełnia kryterium dochodowego zatem wniosek o przyznanie pomocy społecznej rozpatrzono pod katem możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego. W ocenie organu odwoławczego ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji są wystarczające do uznania, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami. Decyzja o przyznaniu zasiłku specjalnego jest decyzją uznaniową. Wysokość, jak i samo przyznanie tego świadczenia jest więc uzależnione od możliwości finansowych organu pomocy społecznej oraz od ilości osób potrzebujących pomocy zamieszkujących na terenie gminy, a z drugiej strony jest ona zależna od potrzeb rodziny. Organ odwoławczy wskazał, że pomimo przekroczenia kryterium dochodowego strona nie jest w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb bytowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach H.B. dał wyraz swemu niezadowoleniu z treści rozstrzygnięcia organu odwoławczego. W uzasadnieniu zaznaczył, że jego odwołanie nie dotyczyło tylko decyzji przyznającej zasiłek celowy specjalny ale również dwóch innych decyzji wydanych przez organ I instancji. Wyjaśnił nadto, że jest osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności (amputacja obydwu kończyn dolnych powyżej kolan), prowadzi samotnie gospodarstwo domowe. Zaznaczył, iż duże zużycie energii elektrycznej wynika z konieczności ładowania akumulatorów wózka inwalidzkiego o napędzie elektrycznym oraz z faktu ogrzewania mieszkania ogrzewaniem elektrycznym, jak również gotowania na kuchence elektrycznej. Wyjaśnił nadto, że w jego mieszkaniu zameldowana jest oraz przebywa U. G., która jest dla niego osobą obcą, sprawującą jedynie nad mim opiekę. Wyjaśnił również, iż w zamian za sprawowanie opieki nie partycypuje ona w kosztach utrzymania mieszkania. Wskazał ponadto, że organy nie dokonały prawidłowego wyliczenia kosztów utrzymania. Zaznaczył, że dodatek mieszkaniowy jaki otrzymuje od [...]. to kwota 69,86 zł. Podał również, iż nie otrzymał właściwej pomocy od pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. przy sporządzaniu skargi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. przytoczyło argumentację powołaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji podkreślając, iż organ I instancji podjął niezbędne kroki zmierzające do ustalenia rzeczywistej sytuacji strony, a fakt zmniejszenia kwoty dodatku mieszkaniowego i tak nie wpływa na ustalenie, że dochód strony przekracza kryterium dochodowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga H.B. nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że decyzja zapadła na skutek przeprowadzenia potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów, właściwej ich oceny, poprawnych rozważań faktycznych, które znalazły dostateczny wyraz w jej motywach. Świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.). Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i 3 wyżej wskazanej ustawy jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 powołanej ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby, z drugiej natomiast strony konieczne jest spełnienie przez osobę ubiegającą się o taką pomoc kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Dokonując analizy ustaleń faktycznych poczynionych przez organy administracji, w zakresie ustalenia prowadzenia przez skarżącego jednoosobowego gospodarstwa domowego należy wskazać, że zgodnie z regulacją art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej rodzinę stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Z przytoczonej definicji wynika, że na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej podstawowe znaczenie posiada pozostawanie w faktycznym związku, co winno wyrażać się we wspólnym zamieszkiwaniu i gospodarowaniu. Pomocne przy interpretacji pojęcia rodziny jest również zdefiniowanie przez ustawodawcę pojęcia osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z regulacją art. 6 ust. 10 cytowanej ustawy osobą samotnie gospodarującą jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wobec tego, a contrario osobami wspólnie gospodarującymi są osoby wspólnie prowadzące gospodarstwo domowe. Przy czym w myśl art. 8 pkt. 14 ustawy o pomocy społecznej pojęcie wspólne gospodarowanie nie zawiera w sobie pojęcia wspólnego zamieszkiwania, lecz stanowi odrębną przesłankę konieczną do uznania, że osoby tworzą rodzinę, oczywiście w rozumieniu omawianej ustawy. Mając zatem na względzie wyjaśnienia zarówno strony, jak i U. G. oraz całość materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobu mieszkaniowego miasta K. na rzecz U. G. w ocenie Sądu organy zasadnie przyjęły, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Skarżący otrzymuje bowiem usługi opiekuńcze od osoby obcej, a w zamian za świadczenie tych usług zapewnia opiekunce czasowo mieszkania (do czasu najęcia przez nią mieszkania z zasobów gminy). Tym bardziej, że skarżący ze względu na znaczny stopień niepełnosprawności ma znacząco ograniczoną możliwość do samodzielnej egzystencji. Niemniej jednak należy zaznaczyć, iż pomimo tego ustalenia skarżący prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe przekracza kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł. Dochód bowiem skarżącego został prawidłowo ustalony na kwotę 1.284,59 zł. W tym miejscu jedynie na marginesie należy wskazać, że fakt zmniejszenia skarżącemu wysokości przyznanego dodatku mieszkaniowego z dniem [...] r. nie ma wpływu na ustalenie wysokości dochodu w rozpoznawanej sprawie. Postępowanie niniejsze zainicjowane zostało wnioskiem skarżącego z dnia [...] r. zatem stosownie do regulacji art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej zgodnie z którym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o (...). Ustalając więc dochód strony postępowania należy brać pod uwagę wysokość dochodów jakie osiągnęła ona w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku. Na ustalenie to nie ma zatem wpływu późniejsza zmiana sytuacji dochodowej. Mając na uwadze powyższe przyjdzie stwierdzić, iż organy pomocy społecznej prawidłowo rozważyły możliwość przyznania stronie zasiłku celowego specjalnego, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W myśl wskazanego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Świadczenie to winno być traktowane jako pomoc szczególna, doraźna ukierunkowana na konkretny cel z zakresu pomocy społecznej, najczęściej z przeznaczeniem na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych osób korzystających z tej pomocy. Ustawodawca nie wyjaśnia pojęcia szczególnie uzasadnionego przypadku, jednakże w ocenie Sądu należy je odnosić do zaspokajania podstawowych potrzeb bytowych, takich jak żywność czy lekarstwa, czy jak w niniejszej sprawie pomoc w zapłaceniu należności za energie elektryczną, która niezbędna jest skarżącemu do egzystencji. Wąskie ujęcie szczególnych przypadków uzasadnia również fakt, że ustawodawca nie uzależnił przyznania świadczenia na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej od kryterium dochodowego. Jest to więc świadczenie o charakterze szczególnym, wyjątkowym, związanym z pewnymi nadzwyczajnymi okolicznościami. W ocenie Sądu, mając na uwadze również takie okoliczności, jak skromne środki finansowe pozostające w dyspozycji organu pomocy społecznej, a z drugiej strony sytuację skarżącego, przyznana mu pomoc mieści się w wyżej wskazanych granicach. W rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez skarżącego dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności, które przesądziły, o przyznaniu skarżącemu pomocy. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności uzasadniające przyznanie zasiłku celowego jak i zasiłku celowego specjalnego. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a