IV SA/Gl 490/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu [...]r. A.P. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określił, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu skarżący powołał się na trudną sytuację materialną i życiową wywodząc, że nie osiąga aktualnie żadnego dochodu, gdyż w lipcu 2011 r. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą z uwagi na jej nieopłacalność oraz na zły stan zdrowia. Nadto dodał, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu [...] oraz podniósł, że jakkolwiek zna przepisy obowiązującego prawa, to jednak pomoc fachowego pełnomocnika uważa za potrzebną gdyż nie ma doświadczenia w zakresie postępowania przed sądem administracyjnym. Równocześnie wnioskodawca zadeklarował, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości, zamieszkuje wraz ze swoją matką w należącym do niej domu, gdzie zajmuje pokój o powierzchni 9 m2, zaś źródłem ich utrzymania jest emerytura matki wraz z zasiłkiem opiekuńczym w kwocie netto około 1.100 zł. Pismem z dnia [...]r. skarżącego wezwano do uprawdopodobnienia danych, na które powołał się we wniosku. W tym zakresie wezwano go o: - udokumentowanie faktu, iż zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą. Wskazano, że należy w tym zakresie przedłożyć np. stosowne zaświadczenie organu gminy; - udokumentowanie (np. kopią księgi przychodów i rozchodów) wyniku finansowego uzyskanego w ramach powyższej działalności gospodarczej za trzy ostatnie miesiące jej prowadzenia (kwiecień, maj i czerwiec 2011 r); - nadesłanie zaświadczenia właściwego organu rentowego potwierdzającego, iż skarżący nie ma ustalonego prawa do emerytury ani renty; - udokumentowanie dochodu uzyskiwanego przez matkę skarżącego. Wskazano, iż należy w tym zakresie nadesłać kopię przekazu pocztowego (tzw. odcinek) potwierdzającego pobranie emerytury za ostatni miesiąc ewentualnie kopię decyzji organu rentowego ustalającej aktualną wysokość tego świadczenia; Jak wynika z dołączonego do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...]r. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem [...]r. A.P. nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie należy odnotować, że przedmiotem skargi A.P. jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, których cel i charakter nie pozostawia wątpliwości do tego, iż stanowią one formę szeroko pojętej pomocy społecznej Tymczasem zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe trzeba wyjaśnić, że skarżący korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w konsekwencji, jego wniosek w omawianym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku strony o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy wskazać, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem podkreślić, iż z treści przywołanego art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy użyte w nim słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a nie rozpoznającego wniosek. Jest zatem jednoznaczne, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie zdołał wykazać, że zachodzą w jego przypadku przesłanki uzasadniające zastosowanie prawa pomocy. Wbrew wyraźnemu wezwaniu referendarza sądowego nie nadesłał bowiem dokumentów, które mogłyby obrazować jego sytuację finansową oraz potwierdzać złożone przezeń w tym zakresie oświadczenia. W konsekwencji, nie sposób przyjąć, aby strona zobrazowała swój stan majątkowy w sposób dostatecznie dokładny, ani też aby dołożyła w omawianym zakresie należytej staranności. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. To na nim spoczywa więc obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest natomiast prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej strony, jeżeli ona sama nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie swojego żądania. W rezultacie, uchylenie się wnioskodawcy od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od złożenia wymienionych wyżej - żądanych w wezwaniu z dnia [...]r. - dokumentów, skarżący nie usunął wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym i możliwościach płatniczych, a tym samym nie spełnił przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Z tych względów, działając na podstawie przywołanego unormowania w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.