IV SA/Gl 490/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze oddala skargę. Burmistrz Miasta C. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 2, art. 3, art. 8, art. 50 i art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015, poz. 163 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił M.C. całkowitego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za przyznane A.C. specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi w okresie od 15 lutego 2016 r. do 27 lutego 2016 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ ten odniósł się do tego, że mocą decyzji z tego samego dnia przyznano A.C. specjalistyczne usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania w zakresie uczenia i rozwijania umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia w wymiarze 15 godzin tygodniowo, oraz w zakresie rehabilitacji fizycznej i usprawniania zaburzonych funkcji organizmu. Zaakcentowano także, że wnioskiem z dnia 21 stycznia 2016 r. strona wystąpiła o całkowite zwolnienie z ponoszenia odpłatności za przyznane usługi specjalistyczne. W dalszej części uzasadnienia organ ten przybliżył sytuację dochodową rodziny strony i wskazał, że wszystkie dochody tej rodziny pochodzą ze środków publicznych i kształtują się na poziomie 2433,74 zł. Następnie organ ten odniósł się do wydatków ponoszonych przez stronę i stwierdził, że po ich uwzględnieniu pozostaje jej kwota 1100 zł. Po przytoczeniu unormowań prawnych, które legły u podstaw podjęcia tej decyzji organ pierwszej instancji odniósł się do sytuacji faktycznej strony i stwierdził, że koszt jednej godziny przyznanych usług specjalistycznych wynosi 24,50 zł, jednakże uwzględniając postanowienia przytoczonych regulacji i sytuacji dochodowej rodziny strony, koszt jednej godziny usług wynosi 3,68 zł, co daje ogółem kwotę 220,80 zł. W końcowej części uzasadnienia organ dokonał analizy posiadanych przez rodzinę środków finansowych i doszedł do przekonania, że są one wystarczające na pokrycie kosztów przyznanych usług. Z decyzja tą nie zgodziła się M.C., która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Podkreśliła, że syn korzysta z dwóch rodzajów specjalistycznych usług przewidzianych § 2 pkt. 1 lit. a i b oraz pkt. 3 lit. b rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 189 poz. 1598), a okoliczność ta wyczerpuje przesłankę przewidzianą § 6 tego rozporządzenia. Następnie zakwestionowała podstawę prawną i sposób obliczenia ponoszonych przez nią wydatków i ustalenia, że pozostaje jej do wykorzystania kwota 1100 zł, umożliwiająca pokrycie kosztów przyznanych usług opiekuńczych. W jej ocenie decyzja ta w tej części wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Podkreśliła, że posiadane środki są następstwem niepełnosprawności jej syna, a nie wynikają z nieporadności życiowej. Zaakcentowała, że usługi specjalistyczne są realizowane jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej i w tym zakresie nie można mówić o ograniczonych możliwościach pomocy społecznej, ponieważ ich finansowanie zapewnia budżet państwa. W dalszej części odwołania odniosła się do pojęć interesu społecznego i słusznego interesu strony i wzajemnych relacji między tymi interesami i wskazała, że brak jest przesłanek dla przydania interesowi społecznemu silniejszej pozycji w stosunku do słusznego interesu strony. W konkluzji odwołania odniosła się do treści art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i zaznaczyła, że mocą tej decyzji organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia godności człowieka, gdyż nie zwalniając jej z ponoszenia odpłatności ograniczył jej możliwości w zaspokajaniu potrzeb bytowych przez okres jednego tygodnia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. W tej części przybliżył motywy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, jak również argumentację prezentowaną przez stronę w odwołaniu. W dalszej części uzasadnienia organ ten przybliżył postanowienia rozporządzenia w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych mających zastosowanie w sprawie, a następnie stwierdził, że ani ustawa o pomocy społecznej jak również przywoływane rozporządzenie nie precyzuje jednoznacznie kryteriów zwolnienia z ponoszenia odpłatności za usługi specjalistyczne. Zdaniem organu zwolnienie takie nie powinno nastąpić pomimo wystąpienia sytuacji przewidzianych w przepisach prawa, gdy osoba korzystająca z tej formy pomocy jest wstanie wnieść opłatę, gdyż wówczas byłoby to sprzeczne z zasadą pomocniczości wyrażoną w art. 3 ustawy o pomocy społecznej. W konsekwencji organ ten uznał, że zarzut strony o braku przepisu pozwalającego ustalać sytuacje dochodową osoby korzystającej z dwóch rodzajów specjalistycznych usług opiekuńczych jest niezasadny. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do sytuacji faktycznej w jakiej znajduje się rodzina strony z uwzględnieniem dochodów oraz ponoszonych wydatków. W konkluzji stwierdzono, że organ pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia granic uznania administracyjnego. Z decyzją ta nie zgodziła się M.C., która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzuciła organom administracji naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 80 i 107 § 3 tego Kodeksu, które obligują organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, co ma wpływ na wyniki sprawy i z tego powodu wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W motywach skargi podniosła, że w ramach przedmiotowego postępowania wystąpiła o całkowite zwolnienie z ponoszenia odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze jej synowi, odwołując się do treści § 6 pkt 1 rozporządzenia w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych, stwarzającego taką możliwość w przypadku korzystania z dwóch rodzajów specjalistycznych usług. Zdaniem skarżącej ważnym zagadnieniem w sprawie jest to, że korzysta ona ze świadczenia pielęgnacyjnego, a to oznacza, że w znaczny sposób ogranicza możliwość podnoszenia wysokości dochodu rodziny. Podkreśliła, że utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń przyznawanych przez służby społeczne, a organ w sposób wadliwy dokonał ustaleń dotyczących ponoszonych przez nią wydatków. Ponadto organ pierwszej instancji wyliczył, że po uwzględnieniu stałych wydatków rodzinie pozostaje kwota 1100 zł, jednakże w jej ocenie organ ten nie ustalił jakie koszty strona ponosi z tytułu podstawowych potrzeb egzystencji i był to główny zarzut kierowany pod adresem wydanej przez niego decyzji, a organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia zagadnienie to całkowicie pominął, a tym samym dopuścił się naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej organy administracji wypowiadające się w sprawie odniosły się jedynie do stałych wydatków rodziny, pominęły natomiast wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb bytowych i egzystencjalnych, jak również nie rozważyły jej sprawy w kontekście jej słusznego interesu. W podsumowaniu swojej skargi odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych podniosła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom stawianym rozstrzygnięciu podjętemu w warunkach uznania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1046 ze zm.) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 poz. 718 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że sąd administracyjny uwzględnia wniesioną skargę z powodu naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z takiej treści przepisu wynika, że nie każde naruszenie przepisów postępowania administracyjnego będzie stanowiło podstawę uwzględnienia wniesionej skargi, a jedynie takie, które będzie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które będzie rzutowało na końcowy wynik sprawy będzie dawało podstawę do uwzględnienia wniesionej skargi. W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny w zakresie podejmowanych rozstrzygnięć nie wzbudza istotniejszych wątpliwości i sprowadza się do tego, że skarżąca wnioskiem z dnia 21 stycznia 2016 r. wystąpiła o całkowite zwolnienie z ponoszenia opłat za przyznane usługi specjalistyczne jej synowi w okresie od 15 lutego 2016 r. do 27 lutego 2016 r. w wymiarze 15 godzin tygodniowo dla każdego z rodzaju przyznanych usług, a zatem wystąpiła o zwolnienie z odpłatności za przyznane 60 godzin usług opiekuńczych. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji koszt jednej godziny usług specjalistycznych wynosi 24,50 zł, a mając na uwadze sytuację dochodową rodziny skarżącej obowiązana jest do ponoszenia odpłatności na poziomie 15% kosztu jednej godziny co daje kwotę 3,68 zł, a w konsekwencji kwotę całościową w wysokości 220,80 zł. Oznacza zatem, że skarżąca występuje o przyznanie świadczenia we wskazanej powyżej wysokości sprowadzające się do zwolnienia jej z ponoszenia ustalonej kwoty odpłatności. Stan prawny w niniejszej sprawie kształtowany jest postanowieniami rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 189 poz. 1598). W akcie tym zamieszczono regulacje odnoszące się do rodzajów specjalistycznych usług opiekuńczych. Stosownie do postanowień § 2 pkt 1 tego rozporządzenia przewidziano następujące ich rodzaje: uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, w tym zwłaszcza: a) kształtowanie umiejętności zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i umiejętności społecznego funkcjonowania, motywowanie do aktywności, leczenia i rehabilitacji, prowadzenie treningów umiejętności samoobsługi i umiejętności społecznych oraz wspieranie, także w formie asystowania w codziennych czynnościach życiowych, w szczególności takich jak: - samoobsługa, zwłaszcza wykonywanie czynności gospodarczych i porządkowych, w tym umiejętność utrzymania i prowadzenia domu; - dbałość o higienę i wygląd; - utrzymywanie kontaktów z domownikami, rówieśnikami, w miejscu nauki i pracy oraz ze społecznością lokalną; - wspólne organizowanie i spędzanie czasu wolnego; - korzystanie z usług różnych instytucji; b) interwencje i pomoc w życiu w rodzinie, w tym: - pomoc w radzeniu sobie w sytuacjach kryzysowych - poradnictwo specjalistyczne, interwencje kryzysowe, wsparcie psychologiczne, rozmowy terapeutyczne; - ułatwienie dostępu do edukacji i kultury; - doradztwo, koordynacja działań innych służb na rzecz rodziny, której członkiem jest osoba uzyskująca pomoc w formie specjalistycznych usług; - kształtowanie pozytywnych relacji osoby wspieranej z osobami bliskimi; - współpraca z rodziną - kształtowanie odpowiednich postaw wobec osoby chorującej, niepełnosprawnej. Po myśli § 2 pkt 3 tego rozporządzenia - rehabilitacja fizyczna i usprawnianie zaburzonych funkcji organizmu w zakresie nieobjętym przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wyróżnia się usługi polegające na współpracy ze specjalistami w zakresie wspierania psychologiczno-pedagogicznego i edukacyjno-terapeutycznego zmierzającego do wielostronnej aktywizacji osoby korzystającej ze specjalistycznych usług. Z kolei w § 6 tego rozporządzenia zamieszczono postanowienia odnoszące się do zwolnień z ponoszenia odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze. Zgodnie z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osoba zainteresowana może być, na jej wniosek lub na wniosek pracownika socjalnego, częściowo lub całkowicie zwolniona z ponoszenia odpłatności na czas określony, zwłaszcza ze względu na: 1) konieczność korzystania co najmniej z dwóch rodzajów specjalistycznych usług; 2) konieczność ponoszenia opłat za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej lub ośrodku wsparcia i za pobyt członka rodziny w placówce opiekuńczo- wychowawczej, leczniczo-rehabilitacyjnej, opiekuńczo-leczniczej lub pielęgnacyjno- opiekuńczej; 3) konieczność korzystania przez więcej niż jedną osobę w rodzinie z pomocy w formie specjalistycznych usług lub usług opiekuńczych, w tym co najmniej jedną przewlekle chorą; 4) zdarzenie losowe. Przywołanie powyższych przepisów rozporządzenia jest niezbędne z tego powodu, że jak zostało to zaznaczone syn skarżącej mocą innej decyzji z dnia [...]r. wydanej przez Burmistrza Miasta C. został objęty dwoma rodzajami specjalistycznych usług opiekuńczych. Z tego też powodu skarżąca kierując się treścią § 6 pkt 1 przywoływanego rozporządzenia wystąpiła o całkowite zwolnienie jej z ponoszenia odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze. W świetle powyższego przyjdzie dokonać analizy przywołanych tu unormowań prawnych i podzielić należy stanowisko prezentowane przez organy administracji, że we wskazanym zakresie organ administracji podejmuje decyzję w warunkach uznania administracyjnego, a dodatkowo przyjdzie dostrzec, że prawodawca w przywołanych unormowaniach wykorzystał pojęcia niedookreślone, gdyż wskazał, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach takie rozstrzygnięcie może być podjęte. Zatem do organu administracji należy rozważenie, czy w danej sprawie taki szczególnie uzasadniony przypadek występuje, a następnie podejmuje on rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego. Wydanie takiej decyzji poprzedzone musi być postępowaniem dowodowym, które prowadzi ten organ, jednakże co należy zaakcentować z wnioskiem o przyznanie określonego uprawnienia występuje strona prowadzonego postępowania. Okoliczność ta oznacza, że to na tej stronie spoczywa obowiązek przedstawienia wszystkich tych okoliczności, które organ administracji będzie obowiązany wziąć pod uwagę przy podjęciu rozstrzygnięcia. Oznacza to, że w tego typu postępowaniach ciężar dowodu spoczywa na stronie postępowania co znajduje umocowanie w treści art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym stanowi się, że organ administracji z urzędu i na wniosek stron podejmuje wszelkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie. Regulacja taka skutkuje tym, że za przebieg postępowania dowodowego odpowiada w dalszym ciągu organ administracji, jednakże strona tego postępowania w przypadku ubiegania się o przyznanie prawa związanego ze zwolnieniem z określonego obowiązku jest obowiązana do przedłożenia organowi administracji wszystkie dowody i dokumenty, które będą wzmacniały jej żądanie kierowane względem organu administracji publicznej. Zadaniem organu będzie natomiast ich weryfikacja co do ich trafności i możliwości wykorzystania w procesie podejmowania rozstrzygnięcia. W ramach takiego postępowania organ administracji może także wskazywać stronie okoliczności, które jego zdaniem mogłyby wpływać na podejmowane rozstrzygnięcie, a wymagające jeszcze wyjaśnienia. Przedstawione powyżej rozważania były niezbędne ponieważ w rozpoznawanej sprawie organ administracji obowiązany był podjąć decyzję w oparciu o przywołane powyżej regulacje prawne. Dostrzec należy, że organy administracji obu instancji przy podejmowaniu swoich rozstrzygnięć miały w polu widzenia to, że syn skarżącej korzysta z dwóch rodzajów usług specjalistycznych i wyczerpana jest przesłanka częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłaty za przyznane usługi opiekuńcze przewidziana treścią § 6 rozporządzenia w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Zatem przyjdzie stwierdzić, że organy administracji w sposób prawidłowy ustaliły stan prawny i w podstawie prawnej swoich rozstrzygnięć dobrze się do niego odwoływały. W tej sytuacji odnieść należy się do treści uzasadnienia organu pierwszej instancji, otóż organ ten w sposób bardzo rozbudowany odniósł się do sytuacji dochodowej rodziny skarżącej jak również dokonał analizy wydatków ponoszonych przez rodzinę i doszedł do przekonania, że skarżąca w oparciu o posiadane środki finansowe jest w stanie ponieść ustaloną wysokość opłaty za przyznane usługi opiekuńcze. Wobec powyższego analizy wymagają zarzuty strony formułowane w odwołaniu od tej decyzji jak również w skardze do tutejszego Sądu. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zakwestionowała podstawę prawną ustaleń organu pierwszej instancji, a w szczególności to, w jaki sposób organ ten wyliczył, że po odjęciu stałych wydatków pozostanie jej do dyspozycji kwota 1100 zł. Ponadto skarżąca zaznaczyła, że organ pierwszej instancji pominął fakt, że na wyżywienie wydaje miesięcznie około 700 zł, a na podstawowe środki higieniczne oraz ubiór wydaje 300 zł, a do tego dochodzą koszty dojazdu do lekarzy. Zdaniem skarżącej organy brały pod uwagę dochody z grudnia 2015 r., a zatem z miesiąca, w którym dochód rodziny jest obciążony dodatkowymi wydatkami. W konkluzji tej części odwołania skarżąca odniosła się do tego, że jej dochody pochodzą wyłącznie ze środków publicznych, a tym samym całkowite zwolnienie z ponoszenia opłaty jest uzasadnione i racjonalne. Przedstawione powyżej zarzuty sformułowane przez skarżącą w odwołaniu nie odnoszą się do prowadzonego postępowania dowodowego, lecz wiązane są z wadliwie stosowanymi przepisami prawa. W skardze do tutejszego Sądu skarżąca w kontekście elementów postępowania dowodowego nie zgłaszała uwag, natomiast takie kierowała względem ustaleń organów administracji dotyczących środków niezbędnych na zaspokajanie egzystencjalnych potrzeb rodziny. W odniesieniu do postępowania dowodowego zgłosiła negatywne uwagi co do znaczenia i roli wywiadu środowiskowego. Z kolei pełnomocnik skarżącej podniósł, że organy administracji nie zapewniły skarżącej czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, gdyż uniemożliwiły jej wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego, jak również organ nie dokonał pełnej analizy wydatków ponoszonych przez skarżącą, a w szczególności co do zaspokajania bieżących potrzeb bytowych. Analiza zarzutów kierowanych pod adresem zaskarżonych rozstrzygnięć pozwala stwierdzić, że generalnie nie związane są one z postępowaniem dowodowym, lecz odnoszą się do oceny zgromadzonego materiału dowodowego i przyjętego na tej podstawie rozstrzygnięcia. Oznacza to zatem, że skarżąca nie zgłasza większych zarzutów co do zgromadzonego materiału dowodowego leżącego u podstaw podejmowanych rozstrzygnięć. Na marginesie przyjdzie zauważyć, że skarżąca od szeregu lat korzysta ze świadczeń pomocy społecznej i sytuacja jej rodziny jest doskonale znana pracownikom służb społecznych funkcjonującym w gminie. Konkluzja ta pozwala uznać, że organy administracji obu instancji dysponowały odpowiednim materiałem dowodowym umożliwiającym podjęcie stosownych rozstrzygnięć. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że w przypadku kontroli decyzji uznaniowych rolą sądu administracyjnego nie jest weryfikowanie przyjętego rozstrzygnięcia, gdyż to wymyka się takiej kontroli, natomiast rolą tego sądu jest ustalenie, czy organy administracji publicznej dokonując wyboru następstwa prawnego, dysponowały takim materiałem dowodowym, który umożliwiał im na jego prawidłowy wybór. Przeprowadzona kontrola nie dała podstaw do przyjęcia, że organ nie dysponował takimi informacjami, które mogłyby wpłynąć na wybór następstwa prawnego, a zatem brak jest podstaw dla uwzględnienia wniesionej skargi. Odnosząc się do zarzutów formułowanych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji i w skardze do tutejszego Sądu to przyjdzie stwierdzić, że nie dają one podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi. Podnoszony w odwołaniu zarzut braku podstaw prawnych dla organu administracji publicznej do obliczania dochodu rodziny i ustalania jaka kwota pozostaje jej do zaspokojenia określonych potrzeb nie może być uwzględniony, ponieważ pracownik socjalny organu administracji w ramach wykonywanych zadań obowiązany jest do ustalania sytuacji faktycznej i dochodowej rodziny ubiegającej się o świadczenie. W ramach tych działań dysponuje instrumentem, którym jest wywiad środowiskowy, przy pomocy którego dokonuje tych ustaleń. W ramach wykonywanych działań jak również zmierzających do oceny sytuacji rodziny obowiązany jest do dokonania oceny sytuacji dochodowej takiej rodziny a także wydatków przez nią ponoszonych. Zatem zarzut braku podstaw prawnych działań podejmowanych przez pracownika socjalnego w zakresie ustalania sytuacji dochodowej rodziny ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej uznany musi być za bezzasadny, gdyż pominięcie przez pracownika tego typu czynności uznane byłoby za uchybienie w pracy i obciążałoby jego działalność. Nie mogą zostać uwzględnione uwagi co do roli jaką odgrywa wywiad środowiskowy w sprawach z zakresu pomocy społecznej, ponieważ jest to podstawowy instrument przy wykorzystaniu, którego pracownicy socjalni ustalają podstawowe fakty w ramach prowadzonych postępowań administracyjnych. Co do zarzutów sformułowanych przez pełnomocnika skarżącej to przyjdzie wskazać, że zarzut, iż organy administracji nie zapewniły skarżącej czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, ponieważ uniemożliwiły jej wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego nie mógł zostać uwzględniony. W pierwszej kolejności przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że w ramach tego postępowania organy administracji dokonywały wszystkich ustaleń z aktywnym udziałem skarżącej, zatem nie można im zarzucić, aby uzyskały jakieś dokumenty lub informacje z pominięciem skarżącej. Skoro skarżąca uczestniczyła we wszystkich czynnościach procesowych i znała zgromadzony materiał dowodowy to tym samym brak formalnego dokumentu potwierdzającego fakt zapoznania się strony ze zgromadzonym materiałem dowodowym nie może stanowić wystarczającej podstawy dla uznania, że organ ten dopuścił się naruszenia postanowień art. 10 w związku z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Na marginesie można zaznaczyć, że w ramach postępowania, w którym strona zwraca się o zwolnienie z jakiegoś obowiązku, to obowiązana jest samodzielnie przedstawiać organowi administracji publicznej wszelkie dokumenty i dowody, które będą świadczyły o zasadności jej wniosku. Stanowisko takie znajduje umocowanie w treści art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, o czym powyżej była już mowa. Zarzut, iż organ nie dokonał pełnej analizy wydatków ponoszonych przez skarżącą, nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ organ pierwszej instancji w wywiadzie środowiskowym w części dotyczącej oceny sytuacji osoby/rodziny dokonał takiej analizy z uwzględnieniem wszystkich aspektów funkcjonowania rodziny, mając w polu widzenia zarówno stronę dochodową jak również ponoszone przez skarżącą i jej syna wydatki. Przy ocenie prawidłowości zaskarżonych decyzji Sąd dostrzegł z urzędu jeszcze jeden element, który został pominięty przez organy administracji wypowiadające się w przedmiotowej sprawie. Jak było to sygnalizowane skarżąca utrzymuje się wyłącznie z dochodów pochodzących ze środków publicznych. Wśród tych dochodów wymienić należy zasiłek pielęgnacyjny przysługujący jej niepełnosprawnemu dziecku, jak również dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego skarżąca dysponuje kwotą 153 zł, a z tytułu przywołanego dodatku do zasiłku rodzinnego 110 zł, zatem skarżąca dysponuje kwotą 263 zł, która przewidziana jest na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku do ukończenia 16 roku życia, a w przypadku zasiłku pielęgnacyjnego przewidzianego dla częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Przewidziana kwota tych dwóch świadczeń przekracza kwotę odpłatności, którą winna uiścić skarżąca w ramach odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze, ponieważ ustalona została ona na poziomie 220,80 zł. Oznacza to, że skarżąca otrzymała już środki finansowe na zaspokojenie potrzeby związanej z przyznanymi specjalistycznymi usługami opiekuńczymi. Przyjdzie w tym miejscu zaznaczyć, że świadczenia przyznawane w ramach świadczeń rodzinnych ukierunkowane są na zaspokojenie określonych potrzeb dziecka, a zatem nie mogą być ujmowane jako środki służące zaspokajaniu innych wybranych przez beneficjenta. W konsekwencji opowiedzieć się należy za stanowiskiem, że skarżąca ubiegając się o zwolnienie z ponoszenia opłaty za przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze występuje o przyznanie kolejnego świadczenia na zaspokojenie potrzeby, na którą już otrzymała stosowne środki. W tym miejscu należy zauważyć, że świadczenia przyznawane w ramach prawa socjalnego muszą być widziane w ujęciu całościowym i nie mogą być rozpatrywane w sposób fragmentaryczny. Takie ujęcie pozwala uznać, że syn skarżącej otrzymał nie tylko świadczenie w formie specjalistycznych usług opiekuńczych ale także i środki na pokrycie ich kosztów. W kontekście sytuacji skarżącej dostrzec należy, że z niektórymi jej stwierdzeniami nie można się zgodzić i ich podzielać. Dostrzegając trudną sytuację materialną skarżącej jak również jej trud związany z wychowaniem niepełnosprawnego syna nie można podzielić jej stwierdzenia, że organ administracji ustalając wysokość dochodu winien mieć w polu widzenia okres, za który ustala dochód rodziny. Przyjdzie wskazać, że pomoc społeczna nie jest uprawniona i zobowiązana do tego, aby zapewniać środki na wydatki związane z uroczystościami religijnymi czy też wynikające z przyjmowanych zwyczajów. Celem pomocy społecznej jest umożliwienie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a nie zaspokajanie potrzeb wykraczających poza te potrzeby. Nadto przy ocenie sytuacji finansowej rodziny obowiązany jest uwzględniać wszystkie przysporzenia dochodu (zwiększenie świadczenia pielęgnacyjnego), a także i takie okoliczności, które wpływają na zwiększoną ilość środków pozostających w dyspozycji, tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie (zakończenie spłaty ciążących należności). Nie można także podzielić stanowiska skarżącej, że skoro specjalistyczne usługi opiekuńcze są zadaniem zleconym gminie i finansowane są ze środków pochodzących z budżetu państwa, to organ pomocy społecznej nie jest obowiązany do zachowania staranności przy wydatkowaniu środków przeznaczonych na ten cel. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 wyżej wymienionej ustawy należało skargę oddalić.