IV SA/Gl 493/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego postanawia: ustanowić dla skarżącej radcę prawnego z urzędu; W dniu 6 czerwca 2017 r. do Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym M.G. zażądała zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem – J.G. oraz trojgiem dzieci (dwoje pełnoletnich, jedno małoletnie) i wszyscy oni uskarżają się na poważne problemy zdrowotne. Równocześnie oświadczyła, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości (zamieszkuje w lokalu komunalnym), zaś na miesięczny dochód jej rodziny składają się świadczenia rodzinne (599 zł), renta męża (1.300 zł) oraz renta socjalna pełnoletniej córki wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym (873 zł). Strona dodała, że jej syn – Ł.G. także nabył prawo do renty, jednak "jeszcze jej nie otrzymał". Nadto wnioskodawczyni wyszczególniła ponoszone miesięczne koszty utrzymania wymieniając wśród nich opłaty za mieszkanie (940 zł), opłatę za energię elektryczną (300 zł), opłatę za Internet (69 zł) oraz koszty leczenia (600 zł). Wywiodła przy tym, iż reszta uzyskiwanych dochodów przeznaczana jest na wyżywienie i zakup odzieży. Do wniosku dołączona została kopia orzeczenia o zaliczeniu skarżącej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, dokumenty potwierdzające zły stan zdrowia jej i męża oraz kopie orzeczeń lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy jej syna – Ł.G. i córki – K.G. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. W pierwszej kolejności należy odnotować, że postanowienie stanowiące przedmiot skargi zostało wydane w sprawie dotyczącej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, czyli świadczeń stanowiących formę szeroko pojętej pomocy społecznej. Tym samym skarżąca jest w niniejszym postępowaniu sądowym zwolniona od kosztów sądowych z mocy samego prawa, co wynika z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. W konsekwencji, jej wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów był od samego początku bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (stanowisko korespondujące z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 czerwca 2017 r. - karta nr 18 akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy podnieść, iż zgodnie z zasadą sformułowaną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 § 3 cytowanej regulacji, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. Z oświadczeń wyżej wymienionej wynika bowiem, iż nie posiada ona żadnych zasobów finansowych ani łatwego do spieniężenia majątku. Równocześnie na dochód jej rodziny składają się skromne renty pobierane przez jej małżonka i córkę oraz świadczenia z zakresu szeroko pojętej pomocy społecznej. Miesięczna suma tych dochodów wynosi niecałe 3 tysiące złotych, co zważywszy deklarowaną we wniosku wysokość kosztów utrzymania, jak również uwzględniwszy fakt, iż rodzina ta składa się z pięciu osób, nie umożliwia dokonania oszczędności wystarczających na opłacenie fachowego pełnomocnika z wyboru. Nie sposób bowiem tracić z pola widzenia, że sama skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i schorowaną, a równocześnie wszyscy członkowie jej rodziny uskarżają się na poważne problemy zdrowotne, w tym pełnoletni syn i córka są osobami całkowicie niedolnymi do pracy. Wyjątkowo trudną sytuację zdrowotną skarżącej oraz jej rodziny obrazują dokumenty, które dołączyła do formularza "PPF". Z kolei zawarte we wniosku oświadczenia o dochodach gospodarstwa domowego strony uznano za uprawdopodobnione biorąc pod uwagę informacje ujęte w dokumentach dołączonych do akt administracyjnych niniejszej sprawy (vide: między innymi pismo MOPR w B. z dnia 31 marca 2017 r. - karta nr 73 tych akt, decyzja o przyznaniu zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami na trwający aktualnie okres zasiłkowy - karta nr 55, zaświadczenia ZUS o pobieraniu rent przez J.G. - karta nr 22 oraz przez K.G. - karta nr 12). Dokumenty te potwierdzają ciężką sytuację materialną i życiową rodziny wnioskującej, a równocześnie brak jest okoliczności mogących wskazywać, aby sytuacja ta miała ulec w międzyczasie istotnej poprawie. Za okoliczność taką trudno uznać także sygnalizowany we wniosku fakt nabycia prawa do renty przez Ł.G., zwłaszcza, że - jak wywodziła strona - jej syn nie otrzymał jeszcze wypłaty tego świadczenia. Zważywszy zaprezentowane wyżej okoliczności uznano, iż skarżąca wykazała w sposób dostatecznie wiarygodny, że pokrycie kosztów związanych z opłaceniem pełnomocnika z wyboru przekracza jej możliwości płatnicze. Dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy. Przyznając prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego wzięto nadto pod uwagę obciążenie poszczególnych korporacji zawodowych, w tym adwokackiej i radcowskiej, sprawami, w których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ustanawia profesjonalnych pełnomocników.