IV SA/Gl 494/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2008 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stwierdził u P. B. choroby zawodowej – przewlekłego [...] – wymienionego w poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r, w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W motywach tego rozstrzygnięcia wskazał, że strona w trakcie pracy [...] była narażona na szkodliwe działanie [...] w stężeniach przekraczających dopuszczalne normy. Był on badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodni Chorób Zawodowych w S. i obie placówki nie rozpoznały choroby zawodowej. Odwołanie od tej decyzji do organu wyższego stopnia wniósł P. B. i wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W odwołaniu tym podniósł, że w jego sprawie winny być zastosowane przepisy rozporządzenia z 1983 r. a nie z 2002 r., ponieważ pierwsze czynności procesowe w sprawie podjęte zostały przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z 2002 r., a pod opieką medyczną z uwagi na chorobę [...] pozostawał od [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżył wymogi jakie musi spełniać osoba, aby stwierdzić u niej chorobę zawodową, a zatem musi być orzeczenie kompetentnej placówki medycznej rozpoznające schorzenie jako chorobę zawodową oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. W dalszej części uzasadnienia organ ten stwierdził, że dochodzenie [...] wykazało, że pracował on w warunkach, w których eksponowany był na działanie [...]. Zatem pracował on w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu [...] Lekarze dwóch uprawnionych placówek medycznych badali P. B. i stwierdzili przewlekłą [...] z objawami niewydolności [...] znacznego stopnia, ale nie rozpoznali choroby zawodowej. Następnie organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania po wniesieniu przez skarżącego odwołania, a w szczególności wyeksponował fakt, że w dniu [...] wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. uzupełnienie orzeczenia lekarskiego z dnia [...] W [...] wpłynęło takie uzupełniające orzeczenie, w którym lekarze orzecznicy rozpoznali chorobę –[...] z niewydolnością narządu [...] wymienioną w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, ale nie zakwalifikowano jej do chorób zawodowych. Organ odwoławczy stwierdził, że z materiału dowodowego wynika, iż postępowanie w sprawie choroby zawodowej prowadzone jest od [...] czyli od momentu potwierdzonego występowania przewlekłego [...] z niewydolnością narządu [...] rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W konkluzji swoich rozważań organ odwoławczy nie neguje wieloletniego narażenia zawodowego na [...], jednakże uprawnione placówki nie rozpoznały choroby zawodowej i wskazały poza zawodową etiologię schorzenia. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się P. B., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzucił decyzji organu odwoławczego rażące naruszenie prawa materialnego polegające na wadliwym zastosowaniu przepisów rozporządzenia z 1983 r. oraz nieuwzględnienie orzecznictwa Sądu Najwyższego. W motywach skargi przedstawił swój pogląd na rozpatrywaną sprawę, a w szczególności uznał, że skoro pracował tyle lat w narażeniu na [...] i stwierdzono u niego schorzenie [...], to konsekwencją tego winno być rozpoznanie u niego choroby zawodowej. Jednakże badające go placówki medyczne nie rozpoznały u niego choroby zawodowej z uwagi na długi okres czasu, jaki upłynął od chwili ustania narażenia na czynnik szkodliwy. Nadto jego zdaniem dla stwierdzenia choroby zawodowej wystarczające jest wykazanie związku przyczynowego między warunkami występującymi w pracy, a rozpoznanym schorzeniem, co w jego przypadku miało miejsce. Taki pogląd znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Z tego też powodu rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest nieprawidłowe i wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosi o jej oddalenie, a w motywach wniosku przytacza te same argumenty, które zostały podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności przyjdzie przedstawić stan prawny, jaki stanowił podstawę do podjęcia rozstrzygnięć przez organy administracji. Zwrócić należy uwagę na fakt, że mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. P 23/07 opublikowanego w Dz. U. Nr 116, poz. 740, orzeczono, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r, w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ) jest niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, jednocześnie w wyroku tym wskazano, że przepisy tego rozporządzenia tracą moc obowiązującą z upływem 12 ( dwunastu ) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Taka treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego posiada istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, ponieważ oznacza niezbędność rozpatrzenia sprawy w kontekście aktualnie obowiązujących przepisów prawa, którymi są przepisy wyżej wymienionego rozporządzenia. Kolejnym zagadnieniem, na które należy zwrócić uwagę to treść § 10 wyżej wymienionego rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Nadto należy zwrócić uwagę na fakt, że w orzecznictwie sądowym akcentuje się, że pojęcie rozpoczęcia sprawy jest szersze od pojęcia wszczęcia postępowania administracyjnego ( zob. wyrok WSA w Gliwicach z 5 maja 2005 r. sygn. akt 3/II/SA/Ka 3107/03 niepublikowany). W konsekwencji dotychczasowymi przepisami objęte są wszystkie te sprawy, w których przed dniem wejścia rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, dokonane zostały jakieś czynności procesowe. Podniesiona okoliczność posiada istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, ponieważ pierwsza czynność procesowa w sprawie podjęta została w dniu [...]., gdyż w tym dniu wydane zostało orzeczenie lekarskie przez Przychodnię Chorób Zawodowych G. Centrum Medycznego w K.. Oznacza to, że stosownie do postanowień § 10 powoływanego powyżej rozporządzenia w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Stosownie do postanowień § 1 ust. 1 tego rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z brzmienia wskazanego przepisu wynika, że chorobą zawodową jest choroba wymieniona w załączniku do tego rozporządzenia, która została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Zatem przepis ten zakłada występowanie związku przyczynowo – skutkowego między warunkami pracy a występującym schorzeniem. Oznacza to zarazem, że choroba zdiagnozowana u osoby, zatrudnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia nie zostanie uznana za chorobę zawodową, jeżeli zostanie wykazane, że jej etiologia ma charakter pozazawodowy. Powyższe stwierdzenie posiada istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, albowiem uprawnione placówki medyczne rozpoznały u skarżącego schorzenie wymienione w wykazie chorób zawodowych, jednakże ustaliły, że etiologia tego schorzenia posiada poza zawodowy charakter. Skarżący w swoich pismach procesowych oraz w skardze zajmuje odmienne stanowisko w sprawie i akcentuje, że rozpoznanie u niego schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz stwierdzenie wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia uzasadnia stwierdzenie u niego choroby zawodowej. Na potwierdzenie swojego stanowiska przywołuje wyroki Sądu Najwyższego z 4 czerwca 1998 r. sygn. III RN 36/98 (OSNP z 1999 r. 6, poz. 192) oraz z dnia 3 lutego 1999 r. sygn. III RN 110/98 ( Prokuratura i Prawo z 1999 r. Nr 7-8, poz. 56 ). Stanowisko skarżącego nie może zostać uwzględnione, a przywołane przez niego wyroki Sądu Najwyższego nie potwierdzają jego stanowiska. W przypadku pierwszego z wymienionych wyroków akcentuje się w nim występowanie związku przyczynowego między schorzeniem a szkodliwymi warunkami pracy. Zaakcentowano w nim, że resortowe zalecenia metodologiczne nie będące przepisami prawa nie mogą ograniczać prawa rozpoznania choroby zawodowej i stanowić podstawy wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie. Z kolei drugi z wyroków Sądu Najwyższego stanowi, że dla rozpoznania choroby zawodowej nie ma znaczenia stopień trwałego uszczerbku na zdrowiu wywołany działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy. Zatem oba wyroki Sądu Najwyższego dotyczą odmiennej sytuacji niż ta, która występuje w rozpatrywanej sprawie. W niniejszej sprawie organy administracji nie negują faktu występowania schorzenia u skarżącego, jak również wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, jednakże zgromadzone opinie wystawione przez uprawnione do tego placówki medyczne w sposób jednoznaczny stwierdzają pozazawodowy charakter występującego u skarżącego schorzenia. Zatem odmiennie niż miało to miejsce w przywołanych wyrokach, spór nie sprowadza się do oceny stopnia stwierdzonego schorzenia, lecz do występowania związku między warunkami pracy a rozpoznanym schorzeniem. Uprawnione podmioty medyczne takiego związku nie stwierdziły, tym samym organy administracji nie uznały występującego u skarżącego schorzenia jako choroby zawodowej. Z tego powodu podnoszone przez skarżącego zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego nie znajdują potwierdzenia, a wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rozważyć należy także prawidłowość zaskarżonej decyzji w zakresie przepisów o charakterze procesowym. Jest to o tyle istotne, ponieważ organ pierwszej instancji prowadził postępowanie w oparciu o unormowania przewidziane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, natomiast organ odwoławczy przeprowadził postępowanie w oparciu o unormowania zamieszczone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych. Zatem rodzi się istotna wątpliwość, czy zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a tym samym uzasadniałoby uwzględnienie wniesionej skargi. Na wstępie przyjdzie zauważyć, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że zarówno organ pierwszej instancji, jak również wyższego stopnia jest uprawniony do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Można powiedzieć, że organ odwoławczy, który uchyla się od merytorycznego rozpatrzenia wniesionego odwołania, a skupia się jedynie na kontroli decyzji organu pierwszej instancji, postępuje w sposób nieprawidłowy, uzasadniający uwzględnienie wniesionej skargi. Z tego też powodu nie można czynić zarzutu organowi odwoławczemu w niniejszej sprawie, że w sposób merytoryczny rozpatrzył odwołanie skarżącego. Dodatkowym elementem sprawy wymagającym rozważenia jest kwestia postępowania dowodowego. Otóż organ pierwszej instancji prowadząc to postępowanie uzyskał stanowisko obu placówek medycznych, przy czym placówki te przedłożyły opinie o braku podstaw do rozpoznania przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego przewidzianego w pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Organ ten wydał decyzję, w której odmówił rozpoznania występowania choroby zawodowej z powołaniem się na wskazane opinie. Z kolei organ odwoławczy, po ustaleniu, że w sprawie mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe w sprawie, a w szczególności zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o sporządzenie orzeczenia uzupełniającego, uwzględniającego treść przepisów wskazanego powyżej rozporządzenia oraz przedłożoną przez skarżącego dodatkową dokumentację medyczną. Powyższa placówka medyczna orzeczeniem z dnia [...] przedstawiła swoje stanowisko w sprawie. Na wstępie wskazano na brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W następstwie przeprowadzonej analizy materiału dowodowego, w tym dokumentacji lekarskiej począwszy od [...] placówka ta w sposób jednoznaczny stwierdziła infekcyjną etiologię schorzenia skarżącego, tym samym wykluczyła zawodową etiologię tego schorzenia. Wykonane zdjęcia [...] w trakcie obserwacji klinicznej wykazało obecność zmian [...] w [...]. W takim stanie faktycznym placówka ta nie mogła przyjąć z przeważającym prawdopodobieństwem zawodowej etiologii choroby skarżącego. Oznacza to, że organ odwoławczy usunął występujące uchybienie organu pierwszej instancji i przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, co odpowiada postanowieniom art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego. W następstwie tego postępowania organ ten doszedł do przekonania, że rozstrzygnięcie przez niego podejmowane będzie identyczne z tym, jakie wydał organ pierwszej instancji. Z tego też powodu brak było podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i ponownego rozstrzygnięcia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Z tego też powodu decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w tym przypadku nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. su.