IV SA/Gl 498/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.O. na decyzję Prokuratora Okręgowego w G. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie informacji publicznej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi Z.O. nadesłał do Sądu pismo procesowe datowane na [...]r., w którym wniósł o zwolnienie z rzeczonej opłaty podnosząc, iż jest tymczasowo aresztowany, nie pracuje i nie posiada środków pieniężnych ani majątku. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie z dnia 12 lipca 2012 r. wyżej wymieniony przedłożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzował, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych). Równocześnie oświadczył, że gospodaruje samotnie, nie posiada żadnych zasobów finansowych, nieruchomości ani innego majątku, zaś będąc tymczasowo aresztowanym nie jest zatrudniony z uwagi na brak pracy. Wezwaniem z dnia 8 sierpnia 2012 r. zwrócono się do skarżącego o uprawdopodobnienie danych wykazanych we wniosku, poprzez nadesłanie zaświadczenia wydanego przez administrację zakładu karnego, potwierdzającego, iż nie posiada on środków pieniężnych w depozycie tej placówki oraz, że nie wykonuje podczas pobytu w niej pracy zarobkowej. Powyższe wezwanie skierowano do wnioskodawcy za pośrednictwem Dyrektora Zakładu Karnego w R., na adres tej placówki ([...]). Przesyłka zawierająca rzeczone wezwanie została zwrócona do Sądu z adnotacją "zwolniony, brak adresu". W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku Z.O. godzi się podnieść, że w myśl zasady wyrażonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 tej regulacji, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uprawdopodobniła okoliczności, na które powołała się w swym wniosku w sposób czyniący zadość wezwaniu referendarza sądowego z dnia 8 sierpnia 2012 r. Wspomniane wezwanie skierowano na adres do korespondencji podany przez Z.O. zarówno w skardze jak i w urzędowym formularzu wniosku (Zakład Karny w R., [...]). Przesyłka zawierająca to pismo została zwrócona do Sądu z adnotacją, iż Z.O. został zwolniony z rzeczonej placówki penitencjarnej oraz, że brak jest informacji o jego aktualnym adresie. W tym miejscu trzeba zaakcentować, iż zgodnie z art. 70 §1 i 2 p.p.s.a., strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby, z kolei w razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. Należy odnotować, że skarżący został pouczony o tym obowiązku, jak i o skutkach jego dopełnienia w treści pisma Sądu z dnia [...]r. (karta nr 9 akt sprawy). Skoro zatem został zwolniony z placówki penitencjarnej i nie powiadomił tutejszego Sądu o nowym miejscu pobytu ani nie podał nowego adresu do doręczeń, wezwanie z dnia 8 sierpnia 2012 r. należało pozostawić w aktach ze skutkiem doręczenia, co uczyniono stosownym zarządzeniem w dniu 21 sierpnia 2012 r. W liczonym od tej daty siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem [...]r. Z.O. nie udzielił na powyższe wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi. Równocześnie - wobec braku informacji o nowym adresie skarżącego, rozpoznający wniosek nie ma możliwości wezwania go o wyjaśnienie okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej już po opuszczeniu zakładu karnego. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, aby stan majątkowy i sytuacja dochodowa strony zostały przezeń zobrazowane w sposób jasny i wolny od wątpliwości. Tymczasem należy podnieść, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. To jego obowiązkiem jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak natomiast prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej strony, jeżeli ona sama nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie swojego żądania. W rezultacie, uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W takim bowiem przypadku nie sposób przyjąć, aby wnioskujący wykazał w sposób dostatecznie wiarygodny, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Mając na względzie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.