IV SA/Gl 499/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy W. odmówił przyznania I.P. zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie czynszu. Rozstrzygnięcie to, dotyczące wniosku strony z dnia [...], zapadło po kolejnym rozpatrzeniu sprawy. Organ orzekający ustalił, że wnioskodawczyni spełnia kryteria, by korzystać ze świadczeń udzielanych na podstawie art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). Jednakże w zakresie zgłoszonej potrzeby nie wykorzystuje ona własnych możliwości w przezwyciężeniu trudnej sytuacji. Mianowicie odmawia przyjęcia lokalu socjalnego lepiej wyposażonego od dotychczas przez nią zajmowanego, ze znacznie niższą opłatą czynszową. Organ powołał się w tym względzie na art. 2 wymienionej ustawy. W odwołaniu wnioskodawczyni zarzuciła, że proponowany jej lokal to pokój o powierzchni [...] m2 z aneksem kuchennym, a w takim razie powierzchnia ta powinna być liczona jako [...] m2, w związku z czym nie są spełnione wymogi powierzchni dla lokalu socjalnego. Zwróciła nadto uwagę, że ubikacja przynależna do tego lokalu jest na zewnątrz budynku, a wodę trzeba nosić z korytarza. Wskazała również na swój stan zdrowia. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. Po przedstawieniu przebiegu postępowania administracyjnego oraz zasad przyznawania pomocy społecznej Kolegium odniosło się do argumentów skarżącej, uznając je za chybione. Przytoczyło definicję lokalu socjalnego z ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 150), według której przez lokal socjalny należy rozumieć lokal nadający się do zamieszkania ze względu na wyposażenie i stan techniczny, którego powierzchnia pokoi przypadająca na członka gospodarstwa domowego najemcy nie może być mniejsza niż [...] m2, a w wypadku jednoosobowego gospodarstwa domowego [...] m2, przy czym lokal ten może być o obniżonym standardzie. Nadto zauważyło, że obecnie zajmowany przez stronę lokal także nie posiada oddzielnej kuchni, ani łazienki, WC jest poza budynkiem, a lokal pozbawiony jest instalacji elektrycznej i gazowej, a także nie ma podłączonej wody. Lokal ten nie spełnia więc minimalnych standardów mieszkaniowych. Przyznanie stronie pomocy w żądanej formie nie byłoby zatem zgodne z celami pomocy społecznej (art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), gdyż nie umożliwiałoby jej życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Proponowana zmiana lokalu służyłaby natomiast osiągnięciu takich celów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, I.P. zwróciła uwagę na kilkakrotne rozpatrywanie sprawy i różne powody odmowy przyznania zasiłku. Zakwestionowała nadto ustalenie o braku zimnej wody w zajmowanym lokalu. Podtrzymała też twierdzenie, że oferowanej jej mieszkanie nie jest lokalem socjalnym. W końcu wywodziła, że w sprawie eksmisji toczy się postępowanie przeciwegzekucyjne oraz wskazała na swój stan zdrowia. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z dnia [...] skarżąca wywodziła, że od dnia 1 stycznia 2014 r. normy lokalu socjalnego wynoszą odpowiednio 8 i 16 m2. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem wynik postępowania administracyjnego nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia legalności, będącej kryterium sprawowania sądowej kontroli działalności administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.)). Otóż trafny jest zasadniczy wniosek organów, że objęte wnioskiem żądanie w okolicznościach sprawy nie mieści się w celach i zadaniach pomocy społecznej określonych w art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, a tym samym brak było podstaw do przyznania zasiłku celowego z art. 39 tej ustawy. W pierwszej kolejności zauważyć należy okoliczność nie dość wyraźnie akcentowaną przez strony postępowania. Otóż skarżąca występowała o zasiłek na zapłatę czynszu. Z punktu widzenia stricte prawnego żądanie to nie miało materialnego odniesienia, skoro skarżąca zajmuje lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, a to wobec prawomocnie orzeczonej eksmisji. Tym samym nie opłaca ona czynszu, a jedynie może być zobowiązana do zapłaty odszkodowania za zajmowanie lokali bez tytułu prawnego. Samo zawiśnięcie sprawy przeciwegzekucyjnej nie zmienia tego stanu rzeczy. W aspekcie pomocy społecznej ma on natomiast istotne znaczenie. W zakresie wydatków mieszkaniowych zaznaczyć wypada, iż podstawową formą wsparcia socjalnego jest dodatek mieszkaniowy przyznawany według przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.). Przewiduje ona zasady i kryteria, w tym dochodowe, według których to celowe wsparcie ze środków publicznych jest udzielane. Wobec obowiązywania tych szczególnych przepisów regulujących pomoc w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych, zasadniczo nie byłoby racjonalne uruchomienie na ten sam cel środków finansowych z innych źródeł, w tym i pomocy społecznej. W przypadku opłacenia czynszu mogą się jednak pojawić wyjątkowe sytuacje uzasadniające uzupełnianie dodatku mieszkaniowego zasiłkiem celowym, zwłaszcza jeżeli strony nie stać na ponoszenie tych wydatków. Wówczas udzielenie takiej pomocy ma istotne znaczenie dla zachowania przez stronę tytułu prawnego, co byłoby zagrożone w razie powstania zaległości czynszowych. Tego rodzaju motywacja nie wchodzi w grę w przypadku zajmowania lokalu bez tytułu prawnego. W takiej sytuacji przyznanie zasiłku służyłoby wyłącznie zaspokojeniu roszczeń dysponenta lokalu, co nie mieści się w zadaniach i celach pomocy społecznej. Tak więc przede wszystkim z podanych wyżej względów skarżącej nie przysługiwał zasiłek celowy na opłaty czynszowe. Zauważyć przy tym można, iż z materiału sprawy wynika, że skarżąca utrzymując się wyłącznie ze świadczeń socjalnych posiada znaczne zadłużenie (w wywiadzie podała kwotę [...] zł), a zatem pokrywanie opłat z funduszów pomocy społecznej nie miałoby istotnego znaczenia dla aktualnej sytuacji życiowej skarżącej, także w aspekcie jej wypłacalności. Odmowa uwzględnienia wniosku była w pełni uzasadniona również z przyczyn wskazanych przez organy administracyjne. Osoba utrzymująca się z zabezpieczenia socjalnego zobowiązana jest do współdziałania w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej (art. 4 ustawy o pomocy społecznej) i do wykorzystania własnych możliwości dla przezwyciężenia tej sytuacji (art. 2 ust. 1 tej ustawy). Tymczasem organy wykazały, że skarżąca może zarówno znacznie poprawić swoje warunki bytowe przez objęcie w posiadanie lepiej wyposażonego, a położonego w tym samym budynku, lokalu socjalnego, jak również znacząco obniżyć przez to wydatki mieszkaniowe. Trafne porównanie przez organy standardu obu lokali czyni argumentację skarżącej nieracjonalną, przy założeniu, że obecne postępowanie nie jest właściwe do rozstrzygania zasadności orzeczonej eksmisji, ani badania możliwości gminnego zasobu mieszkaniowego pod kątem przyznania skarżącej jeszcze innego lokalu socjalnego. Marginalnie można jedynie zauważyć, że twierdzenia skarżącej o powierzchniowych normach lokali socjalnych nie mają odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach. Skarżąca prawdopodobnie nawiązuje do jednego z poselskich projektów ustawowych, który jednak nie przeszedł dotychczas wymaganej procedury legislacyjnej i nie może być brany pod uwagę przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji. Ocena zachowania skarżącej dokonana została już w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 500/14, dotyczącej wniosku o zasiłek celowy na zakup kuchenki oraz piecyka gazowego, co wskazuje, że dopiero teraz skarżąca próbuje poprawić standard lokalu objętego eksmisją. Pomijając wątpliwą kwestię dotyczącą jej faktycznego stałego zamieszkiwania w tym lokalu, przedstawione okoliczności i tak były wystarczające do stwierdzenia, że organy orzekające w sprawie dokonały prawidłowych ustaleń, a przy podejmowaniu decyzji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, w ramach którego rozstrzyga się o zasiłku celowym z art. 39 ustawy o pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji. mw