IV SA/Gl 506/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie NSA Tadeusz Michalik WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Protokolant st. ref. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2006 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] A. D. zwróciła się o przyznanie pomocy na żywność, leki, środki czystości oraz opłatę rachunków za prąd i gaz. Po przeprowadzeniu stosownego postępowania, w tym wywiadu środowiskowego, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. B., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzją z dnia [...] decyzją, wydaną na podstawie art. 3, art. 7, art. 8, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 41 art. 106 ust 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił A. D. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na żywność, leki, środki czystości oraz opłacenie rachunków za gaz i energię elektryczną. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że wnioskująca o świadczenie zamieszkuje wraz z synem T. i prowadzi w nim wspólne gospodarstwo domowe, uzyskując stałe dochody w wysokości [...] zł miesięcznie. Na dochód powyższy składa się [...] wnioskującej o świadczenie, [...] oraz [...]. Wobec faktu, iż kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej zgodnie z art. 8 ust.1 ustawy wynosi 632 zł, dochody zainteresowanej są wyższe niż ustawowe kryterium i dlatego świadczenie nie przysługuje. W wyniku rozpatrzenia sprawy w oparciu o art. 41 ustawy, a zatem pod kątem przyznania specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości wydatków (art. 96 i art. 104 ust. 4 ustawy), organ stwierdził, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej "potrzeby osób i rodzin korzystających pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Mając na uwadze aktualne możliwości miejscowego Ośrodka, orzeczono jak na wstępie. Z decyzją tą nie zgodziła się A. D., który wniosła odwołanie. W motywach odwołania wskazała, że w decyzji nie wskazano wysokości przysługującego na osobę zasiłku, nie uwzględniono też sytuacji jej syna – [...], który razem z nią zamieszkuje i nie dokłada się do utrzymania mieszkania. Dodała, że właściciel mieszkania – jej mąż- przebywa poza granicami kraju i także nie pomaga w utrzymaniu mieszkania. W związku z tym jej sytuacja jest bardzo ciężka, wymagająca wsparcia i dlatego wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. B. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję pierwszej instancji. W podstawie prawnej powołano art. 3, art. 8, art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ ten podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. Podkreślił, że z treści art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika, że prawo doświadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 316 zł. W przypadku odwołującej się dochód faktyczny jej rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł i jest wyższy od wskazanego powyżej kryterium dochodowego, dlatego też odwołująca nie kwalifikuje się do przyznania zasiłku celowego. W sytuacjach przekroczenia kryterium dochodowego ustawa dopuszcza możliwość przyznania świadczenia w przypadku "szczególnie uzasadnionym" na podstawie art. 41 ustawy- tzw. specjalny zasiłek celowy. Przyznanie tej szczególnej pomocy ma charakter uznaniowy, a podstawą jego przyznania mogą być szczególne przypadki odbiegające od sytuacji określonych w art. 4 ust. 1 ustawy. W rozpatrywanej sprawie organ uznał, iż jego możliwości finansowe nie pozwalają na przyznanie specjalnego zasiłku celowego, bowiem w pierwszej kolejności zmuszony i zobowiązany jest zapewnić świadczenia dla osób i rodzin najbardziej potrzebujących, spełniających przesłanki określone w ustawie. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. B. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła A. D. W skardze wyraziła niezadowolenie z wymienionej powyżej decyzji Kolegium oraz zwróciła się o zbadanie sprawy w zakresie odmawiania jej pomocy od [...] Wniosła o uchylenie tej decyzji i przyznanie jej wnioskowanego świadczenia. Uzasadniając swoje stanowisko wskazała, że od [...], pomimo składania licznych wniosków i ciężkiej sytuacji materialnej, nie może uzyskać pomocy od miejscowego Ośrodka Pomocy Społecznej. Podkreślając trudną sytuację rodzinną, wskazując na fakt, iż jest ofiarą przemocy w rodzinie (sprawy w sądzie), podkreśliła, iż kwalifikuje się do uzyskania wnioskowanej pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z dnia [...] skarżąca podtrzymując swoją skargę zwróciła się ponadto z wnioskiem o zasądzenie odszkodowania w wysokości [...] zł od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. B. z tytułu doprowadzenie jej do niedostatku. Podnosząc, iż miejscowy ośrodek znając jej trudną sytuację rodzinną, uzależnienie jej syna od [...], uchylał się od przyznania jej należnej pomocy, wskutek czego doprowadzono do sytuacji gdy pozostawała bez środków do życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Postępowanie w rozpatrywanej sprawie zapoczątkowane zostało wnioskiem skarżącej z dnia [...], w którym to wystąpiła o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności, leków, środków czystości oraz na opłacenie rachunków za prąd i gaz. W dniu [...] przeprowadzony został wywiad środowiskowy, który stanowi wypełnienie obowiązku wynikającego z treści art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem każda decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej musi być poprzedzona wywiadem środowiskowym, w którym zostaje ustalona sytuacja rodzinna i finansowa osoby wnioskującej. Jak wynika z akt sprawy wnioskująca o świadczenie A. D. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dorosłym synem, a dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku o pomoc wynosił według ustalenia organu pierwszej instancji [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosiło kwotę [...]zł. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawowe kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 316 zł, zatem dochód wnioskującej był wyższy niż ustawowe kryterium. Należy więc podzielić twierdzenia organu pierwszej instancji, że skarżąca nie spełniała wymogów do otrzymania zasiłku celowego, ponieważ dochód na osobę w rodzinie jest wyższy od ustawowego kryterium dochodowego, przy występowaniu jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) tj. bezrobocie, niepełnosprawność oraz długotrwała choroba. Zatem skarżąca stosownie do postanowień art. 41 ustawy o pomocy społecznej może ubiegać się o przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Przyjdzie jednak podkreślić, że przyznawanie specjalnych zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy o charakterze nieobowiązkowym, co oznacza, że świadczenia te realizowane są dopiero po zapewnieniu niezbędnych środków na realizację zadań własnych o charakterze obowiązkowym. Konsekwencją tego ustalenia jest stwierdzenie, że przyznanie tego świadczenia jak również jego wysokość uzależniona jest od ilości środków wykorzystanych na realizację zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym, zatem przyznanie tego typu świadczenia uzależnione jest od możliwości finansowych danego ośrodka pomocy społecznej i jest limitowane treścią art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że odmowa przyznania świadczenia spowodowana została m.in. ograniczonymi możliwościami jakimi dysponuje gmina. Zatem przyjdzie przychylić się do stanowiska organu odwoławczego, że organ pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia granic uznania administracyjnego podejmując decyzję o odmowie przyznania świadczenia na zaspokojenie zgłoszonych potrzeb. Skarżąca w swojej skardze zwróciła się ponadto do Sądu o zbadanie sprawy pod kątem odmowy przyznania zasiłków od [...] roku. Należy jednak przypomnieć skarżącej, że zgodnie z art. 53 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – skargę wnosi się do sądu w terminie 30 dniu od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, czyli doręczenia w przypadku skarżącej konkretnej decyzji odmawiającej jej przyznania wnioskowanego świadczenia. Na mocy powołanej powyżej ustawy nie ma więc podstaw do tak retrospektywnego analizowania i oceniania decyzji miejscowego ośrodka pomocy społecznej. Należy przy tym jednak podkreślić, iż z dołączonych do akt sądowych sprawy akt administracyjnych wynika, że skarżąca jest stałym klientem miejscowego ośrodka pomocy społecznej, a ten obejmując rodzinę skarżącej opieką przydzielał jej pomoc w miarę posiadanych możliwości. W świetle dostępnego materiału nie znajdują potwierdzenia zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów prawa. Skarżąca z resztą nie wskazała jakie przepisy zostały przez organy administracji naruszone, natomiast przeprowadzona z urzędu przez Sąd kontrola nie wykazała by organy administracji dopuściły się takiego naruszenia przepisów prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Należy wreszcie dodać, że pismem procesowym z dnia [...] skarżąca wniosła o zasądzenie od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. B. odszkodowania w wysokości [...] zł z powodu "wprowadzenia jej w niedostatek". W piśmie tym podniosła, że jej rodzina jest patologiczna i dlatego powinna być objęta szczególną opieką, podczas, gdy odmowa należnej jej pomocy doprowadziła do jej zubożenia. W zakresie tego żądania strony skarżącej Sąd musi stwierdzić, że sprawa ta nie leży w kompetencji sądu administracyjnego. Jak wspomniano już powyżej sądy administracyjne dokonują kontroli organów administracji publicznej pod kątem legalności ich działania, a zatem pod względem zgodności ich postępowania z obowiązującym prawem. Stwierdzając naruszenie prawa może jedynie działać kasacyjnie, czyli uchyla sprawę do ponownego rozpatrzenia. W rozpatrywanej sprawie, jak już zauważono wcześniej, nie Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. Natomiast kwestia ewentualnego odszkodowania z tytułu poniesionej szkody wskutek działania organów administracji publicznej (wniosek skarżącej) może być przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu przed sądem powszechnym. Mając na względzie powyższe argumenty, nie stwierdzając naruszenia prawa skutkującego uznaniem skargi za zasadną Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – oddalił skargę.