IV SA/Gl 506/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Starszy referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2008r. sprawy ze skargi D.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Ś., na podstawie art. 106 ust. 4 oraz art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku D.R. z dnia [...] roku postanowił odmówić przyznania mu pomocy w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, iż pomocy w formie zasiłku okresowego nie przyznaje się z uwagi na występujące dysproporcje między wykazywanym dochodem, a rzeczywistą sytuacją majątkową wnioskodawcy stwierdzoną w toku postępowania administracyjnego. Organ I instancji wskazał, że w myśl art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc ta stanowi instytucję polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej. Jednocześnie organ orzekający podał, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, iż strona posiada samochód osobowy, którego wartość zgodnie z oświadczeniem wynosi około [...] zł. Stanowi więc pewnego rodzaju zabezpieczenie materialne wobec czego brak jest podstaw do przyznania stronie pomocy w formie zasiłku okresowego. W odwołaniu od tej decyzji D.R. wyraził niezadowolenie podnosząc, iż decyzja jest sprzeczna z obowiązującym prawem i stanem faktycznym, żądając jednocześnie jej uchylenia i przyznania zasiłku okresowego. Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji działając w oparciu o regulację art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż z przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania dowodowego wynika, iż D.R. zamieszkuje i wspólnie gospodaruje z dziećmi N.R. i F.R., z żoną pozostaje natomiast w [...]. Żona wnioskującego ponosi nakłady na dzieci finansując zakup żywności i innych niezbędnych rzeczy. Z akt postępowania wynika, iż D.R. od [...] roku podjął pracę na okres próbny w firmie A. Wcześniej był zarejestrowany jako osoba bezrobotna. W okresie od [...] roku do [...] roku pracował w Spółce B, pracodawca jednak nie wypłacał mu wynagrodzenia za pracę przez okres [...]. Strona skierowała więc sprawę do sądu pracy o wypłatę zaległego wynagrodzenia oraz o sprostowanie świadectwa pracy. Pracodawca zgodnie z wyrokiem sądu rozpoczął wypłacać zaległe wynagrodzenie w wysokości [...] zł od [...]. Wobec nieuregulowania należności czynszowych D.R. został pozbawiony tytułu prawnego do lokalu przy ul. [...], a następnie wyrokiem sądu orzeczono jego eksmisję. Z oświadczenia o stanie majątku złożonego przez odwołującego się wynika, iż posiada on dom oraz samochód osobowy marki [...] z roku [...] o wartości około [...] zł. Według oświadczenia domem dysponuje wyłącznie matka skarżącego. Mając na uwadze wyżej wskazane ustalenia organ II instancji uznał, iż w sytuacji rodziny występuje dysproporcja pomiędzy deklarowanym dochodem rodziny, a sytuacją majątkową, która wskazuje, że rodzina jest w stanie przezwyciężyć swoją trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe. Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że pomimo deklarowanej trudnej sytuacji finansowej D.R. posiada samochód, reguluje wszelkie opłaty związane z jego eksploatacją i utrzymaniem. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego okoliczności powyższe świadczą że strona we własnym zakresie może zabezpieczyć swojej rodzinie podstawowe potrzeby bytowe tym bardziej, iż mimo deklarowanej trudnej sytuacji finansowej jest w stanie ponosić ciężary utrzymania samochodu i nie wyraża woli jego sprzedaży. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D.R. wyraził niezadowolenie z decyzji organu odwoławczego żądając jej uchylenia w całości. Skarżący w uzasadnieniu skargi ponownie wskazał, iż posiadany przez niego samochód wykorzystywany był do celów służbowych bowiem charakter wykonywanych obowiązków zawodowych wiązał się z koniecznością posiadania samochodu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie raz jeszcze odwołując się do argumentacji przytoczonej w zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że nie znajduje podstaw do jej zmiany. Na rozprawie skarżący wyjaśnił, iż od [...] roku podjął pracę, którą wykonywał do [...] roku. Z tytułu świadczonej pracy otrzymywał wynagrodzenie w wysokości około [...] zł netto. Następnie miał przerwę w zatrudnieniu do [...] roku, kiedy to ponownie został przyjęty do pracy. Skarżący przyznał, iż jego żona utrzymuje dzieci, zgodnie ze złożonym w sprawie oświadczeniem. Potwierdził również, że posiada samochód marki [...], wskazał ponadto, iż dom, którego jest właścicielem, po śmierci ojca zajmowany jest wyłącznie przez matkę, a składa się z [...] pokoi i kuchni. Złożył także do akt sprawy oświadczenie rodziców z dnia [...] roku oraz odpis z księgi wieczystej [...] nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do regulacji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Ocena więc działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny polega na kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Jedynie w przypadku naruszeń prawa określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Takie rozstrzygnięcie ma miejsce, zgodnie z cytowaną normą wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd może ponadto stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przeprowadzając w wyżej wskazanych ramach ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Zasady przyznawania zasiłku okresowego uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz. 593 ze zm.). Przepis art. 2 ust. 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 7 ustawy pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych, wielodzietnych, w braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu się do życia po wyjściu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. W myśl art. 8 omawianej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Z kolei art. 12 cytowanej ustawy stanowi, iż w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. W niniejszej sprawie podstawę odmowy przyznania skarżącemu zasiłku okresowego stanowiło stwierdzenie przez organy obu instancji występowania dysproporcji pomiędzy deklarowaną wysokością dochodów, a rzeczywistą sytuacją majątkową rodziny. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie skarżący posiada samochód osobowy marki [...] o deklarowanej wartości około [...] zł oraz jest właścicielem działki wraz z budynkiem mieszkalnym. Pomimo trudnej sytuacji materialnej ponosi on koszty utrzymania i eksploatacji samochodu często zaniedbując zobowiązania związane z utrzymaniem rodziny. Fakt ten skarżący usiłuje usprawiedliwić koniecznością wykorzystywania samochodu w pracy zawodowej. W tym miejscu wskazać należy, iż w okresie ubiegania się skarżącego o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej samochód stanowił istotny składnik jego majątku, przy czym również koszty jego utrzymania i eksploatacji były znaczne. Ponadto skarżący jest właścicielem domu wraz z działką. Posiadanie owych dóbr majątkowych, wskazuje, że może on wykorzystując własne zasoby oraz możliwości przezwyciężyć trudną sytuację życiową, lecz z własnej woli z takiej możliwości nie chce skorzystać. W ocenie Sądu stanowisko skarżącego, domagającego się przyznania zasiłku okresowego w sytuacji, gdy dochody, które uzyskuje umożliwiają pokrycie kosztów związanych z posiadaniem i używaniem samochodu, przy uwzględnieniu ogólnych kosztów utrzymania rodziny jest nieuzasadnione tym bardziej iż skarżący jest również właścicielem nieruchomości. Posiadanie samochodu, a co się z tym wiąże konieczność ponoszenia kosztów jego utrzymania w sytuacji skarżącego nie jest uzasadnione ani koniecznością posiadania własnego środka komunikacji w związku z kalectwem, czy też chorobą skarżącego lub członka jego rodziny ani jego niezbędnością dla celów związanych z wykonywanym zawodem. Wprawdzie skarżący podnosi, iż samochód jest mu potrzebny w celu wykonywania pracy zawodowej jednakże w aktach sprawy znajduje się jedynie oświadczenie poprzedniego pracodawcy skarżącego w tym przedmiocie. Istotnie fakt posiadania własnego samochodu jest dodatkowym atutem zarówno podczas poszukiwania pracy, jak i przy jej wykonywaniu, jednakże nie można zgodzić się z twierdzeniem, że posiadanie samochodu warunkuje uzyskanie jakiegokolwiek zatrudnienia. W ocenie Sądu wyżej wskazane okoliczności wskazują na występowanie dysproporcji pomiędzy deklarowanymi przez skarżącego dochodami a rzeczywistą sytuacją majątkową rodziny, która jest w stanie wykorzystując własne środki przezwyciężyć trudną sytuację życiową. Spełniona więc została przesłanka odmowy przyznania świadczenia określona w art. 12 ustawy o pomocy społecznej. Powyższe okoliczności zostały należycie w toku postępowania administracyjnego wyjaśnione, a organy administracyjne poczyniły prawidłowe ustalenia faktyczne, które wykazały jednoznacznie, iż sytuacja materialna, posiadane zasoby majątkowe odbiegają znacznie od dochodów deklarowanych. Należyte wykorzystanie posiadanych zasobów pozwoliłoby rodzinie pokonać obecną trudną sytuację. W tym miejscu przypomnieć należy, iż przyznawanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej stanowi instytucję polityki społecznej, której celem jest umożliwienie osobom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać przy wykorzystaniu własnych środków. W niniejszym postępowaniu w ocenie Sądu dysproporcja istniejąca pomiędzy deklarowaną trudną sytuacją skarżącego, a rzeczywistym stanem jest znaczna. Skarżący, jak wykazało postępowanie jest w stanie ponosić koszty eksploatacji i utrzymania samochodu w sytuacji, gdy środki te winien w pierwszej kolejności wykorzystać na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych własnej rodziny. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że decyzje organów orzekających w sprawie wydane zostały zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania. Organy w sposób wyczerpujący wskazały w motywach swoich rozstrzygnięć przesłanki stanowiące podstawę wydanych decyzji podnosząc, że w sytuacji skarżącego posiadanie samochodu odpowiada kryterium dysproporcji o którym mowa w art. 12 ustawy o pomocy społecznej. Przy ocenie sytuacji skarżącego można zauważyć także dalsze okoliczności, które co prawda nie stanowiły przesłanek zastosowania przez organy administracyjne przepisu art. 12 ustawy o pomocy społecznej, ale które wynikają z akt administracyjnych, lub są znane Sądowi z urzędu, a dodatkowo przemawiają za odmową przyznania skarżącemu zasiłku okresowego. I tak można wskazać, iż sytuacja materialna skarżącego była już szczegółowo rozważana w innym postępowaniu sądowym. Mianowicie prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 12.05.2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 155/05 oddalono skargę D. R. na decyzję odmawiającą mu przyznania dodatku mieszkaniowego za okres od [...] do [...] Sąd przyjął, że już wtedy występowała rażąca dysproporcja między deklarowanymi przez skarżącego dochodami, a jego faktycznym stanem majątkowym, wiążącym się właśnie z posiadaniem samochodu [...]. Obie sprawy odnoszą się wprawdzie do innych rodzajów świadczeń przewidzianych w różnych ustawach, jednakowoż wspólne dla nich jest to, że oba świadczenia mają charakter wsparcia socjalnego i pochodzą ze środków publicznych. Zbliżone też są zastosowane w tych sprawach kryteria odmowy przyznania owych świadczeń, przy czym na gruncie ustawy o dodatkach mieszkaniowych wymagane było ustalenie rażącej dysproporcji, a w przypadku ustawy o pomocy społecznej każda dysproporcja między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową strony może prowadzić do odmowy udzielenia żądanego przez nią świadczenia. Między stanami faktycznymi obu tych spraw nie wystąpiły takie istotne zmiany, które uzasadniałyby odmienną ocenę w omawianym zakresie. Skarżący poza inwektywami, kierowanymi pod adresem urzędników i byłego pracodawcy, nie podniósł też żadnych rzeczowych argumentów. Nieprawdziwe jest jego twierdzenie, że nie występował z wnioskiem o przyznanie zasiłku okresowego, skoro sam taki wniosek podpisał w dniu [...]. W toku postępowania administracyjnego nie wskazał on też w istocie na jakiej podstawie ubiega się o przedmiotowe świadczenie. Podstawą taką nie mógł być stan bezrobocia, skoro w chwili składania wniosku podjął już zatrudnienie. Okoliczności sprawy, nawet poza sporną kwestią samochodu, nie wskazują na istnienie innych sytuacji z art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, albo też jakiejś, niewymienionej w tym przepisie, szczególnej przesłanki udzielenia zasiłku okresowego. Zwrócić można przy tym uwagę na przyznaną przez skarżącego okoliczność, że jego żona miesięcznie łożyła na utrzymanie dzieci w wymiarze [...] zł. Skarżący wprawdzie określał to łożenie jako świadczenia w naturze, jednak de facto taka forma alimentacji wpływa na dochodowość rodziny skarżącego tak samo jak świadczenia finansowe. Przyjmując nawet, iż owych świadczeń nie wlicza się formalnie do dochodu, stosownie do art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, to jednak fakt ich uzyskiwania przez skarżącego umożliwiał mu, przy uwzględnieniu jego pracy zawodowej, zaspokojenie niezbędnych potrzeb rodziny. Przy ocenie przewidzianej w art. 12 cyt. ustawy przesłanki dotyczącej możliwości przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej nie można pominąć posiadania przez skarżącego zabudowanej nieruchomości, stanowiącej jego własność. Jest to działka o powierzchni [...] ha, a zatem na tyle duża, że albo jej część mogłaby być przez niego sprzedana, albo też może być zagospodarowana w sposób przynoszący realne dochody, zwłaszcza że skarżący przejął ją jako następca rolników. Obecnie, po śmierci ojca, wobec trudności mieszkaniowych, racjonalne byłoby też zamieszkanie przez jego rodzinę w budynku położonym na tej nieruchomości, skoro znajdują się w nim [...] pokoje z kuchnią. Ustanowiona na rzecz matki [...] takiego rozwiązania nie wyklucza. Całokształt okoliczności sprawy pozwala na wyciągnięcie jednoznacznego wniosku, że zastosowanie przez organy administracyjne art. 12 ustawy o pomocy społecznej, jako podstawy odmowy przyznania skarżącemu zasiłku okresowego, było w pełni uzasadnione. Zaskarżona decyzja odpowiada więc kryteriom legalności, w związku z czym na mocy art. 151 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji. SW