IV SA/Gl 508/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że nie może być ona wykonana; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 16 zł (słownie: szesnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta S. w decyzji z dnia [...] stwierdził, że kwoty wypłacone skarżącemu J.G. w okresie od [...] do [...] w wysokości [...] zł były nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi. W uzasadnieniu decyzji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazania dotyczące tej sprawy, zawarte w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 24 września 2013 r. sygn. akt IV SA/GI 908/12. Podniósł, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, skarżący pobrał nienależnie świadczenia rodzinne, gdyż decyzje Nr [...] z dnia [...] oraz Nr [...] z dnia [...], przyznające mu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, zostały unieważnione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. W wyniku rozpoznania odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja z dnia [...] Nr [...] przyznająca skarżącemu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego bezterminowo oraz decyzja ją zmieniająca – z dnia [...] Nr [...], zostały wyeliminowane z obrotu prawnego na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] oraz nr [...]. Podniósł, że podstawą wyeliminowania z obrotu w/w decyzji było rażące naruszenie prawa przez organ I instancji poprzez przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego bezterminowo podczas gdy orzeczono, że J.G. jest okresowo niezdolny do pracy i korzysta z renty socjalnej do [...]. Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Dodał, że według art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasadnie organ pierwszej instancji, w decyzji Nr [...] z dnia [...] uznał, iż kwoty wypłacone skarżącemu w okresie od [...] do [...] w wysokości [...] zł były nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący J.G. – reprezentowany przez pełnomocnika w osobie jego matki, M.G. – podniósł, że sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, stanowi efekt błędu popełnionego przez organ I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wnosiła jak w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej również P.p.s.a. – następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad przeprowadzonego postępowania. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem ocenia legalność decyzji również z urzędu. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Podstawę wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, stanowiło stwierdzenie przez organ, że kwoty wypłacone skarżącemu w okresie od [...] do [...] w wysokości [...] zł były nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114). Według zaś art. 30 ust. 2 pkt 4 tej ustawy, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. W przedmiotowej sprawie organ ustalił, że decyzjami wydanymi w dniu [...], SKO w K., stwierdziło nieważność decyzji organu I instancji z dnia [...] przyznającej skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny w okresie od [...] – bezterminowo oraz decyzji z dnia [...] w sprawie zmiany wysokości zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od [...] bezterminowo. Powodem stwierdzenia nieważności tych decyzji było rażące naruszenie art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na podstawie powyższych ustaleń, organ odwoławczy uznał, że decyzja wydana w niniejszej sprawie przez organ I instancji, jest zgodna z prawem, gdyż pobrany przez skarżącego zasiłek pielęgnacyjny za okres od [...] do [...], stanowił nienależnie pobrane świadczenie rodzinne. We wskazanym wyżej zakresie, podkreślenia zatem wymagało, że wymieniony wśród podstaw prawnych rozstrzygnięcia, art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, został dodany przez art. 1 pkt 16 lit. a) ustawy z dnia 17 października 2008 r. zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 2 stycznia 2009 r. Przepisy ustawy zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych, nie zawierają regulacji dotyczących możliwości stosowania z mocą wsteczną, znowelizowanych przez nią przepisów. Według art. 4 tej ustawy – weszła ona w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (tj. z dniem 2 stycznia 2009 r.), z zastrzeżeniem wskazanych w tym przepisie wyjątków, dotyczących wejścia w życie poszczególnych przepisów – z dniem 1 stycznia 2009 r. oraz z dniem 1 listopada 2009 r. W związku z tym, art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych – dodany przez art. 1 pkt 16 lit. a) wyżej cytowanej ustawy zmieniającej – zaczął obowiązywać z dniem 2 stycznia 2009 r. i nie została przewidziana możliwość stosowania tego przepisu z mocą wsteczną. Wobec tego, do ocen prawnych dotyczących okresów poprzedzających datę 2 stycznia 2009 r., nie może mieć zastosowania przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Natomiast w przedmiotowej sprawie, organ zastosował powyższy przepis, do zakwalifikowania jako nienależnie pobrane świadczenie – zasiłku pielęgnacyjnego za okres od [...] i nie wskazał podstaw prawnych, które w jego ocenie umożliwiają wsteczne zastosowanie tego przepisu. Powyższe uchybienie organu, stanowiło istotne naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., dotyczyło bowiem podstaw rozstrzygnięcia. Wobec tego, należało orzec jak w sentencji. Orzeczenie w kwestii wykonalności, zostało wydane zgodnie z art. 152 P.p.s.a. Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania stanowił art. 200 P.p.s.a.